Τον αρχικό χρωματικό πλούτο του ταφικού μνημείου του Τύμβου Καστά στην Αμφίπολη φιλοδοξεί να μελετήσει, να τεκμηριώσει και να αναδείξει το ερευνητικό έργο AmphiPoly, που θα εκπονήσουν το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) και το Εθνικό Κέντρο Ερευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» (ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος), στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης που τα δύο ερευνητικά κέντρα υπέγραψαν με το υπουργείο Πολιτισμού.
Στόχος του ερευνητικού έργου είναι η επιστημονικά τεκμηριωμένη ανασύσταση της αρχικής όψης του διακόσμου του μνημείου (συμπεριλαμβανομένης της πολυχρωμίας και της εικονογραφίας του, σε όλες τις χρονολογικές φάσεις), η οποία σε πολλά σημεία καθίσταται δυσνόητη ή και αινιγματική. Το έργο αποσκοπεί στην πληρέστερη αξιολόγηση της σημασίας, της χρήσης και της χρονολόγησης του Τύμβου Καστά, ενώ θα προσφέρει και μια βιωματική μουσειακή εμπειρία μέσα από τεχνολογίες που θα επιτρέπουν στους επισκέπτες να περιηγηθούν εικονικά στον Τύμβο, να εξερευνήσουν διαδραστικά τα αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά του στοιχεία κ.ά. Θα δημιουργηθούν επίσης ψηφιακά μοντέλα και βίντεο εικονικής πραγματικότητας για μουσειακή χρήση, αλλά και φυσικά αντίγραφα επιλεγμένων τμημάτων του διακόσμου του μνημείου, όπως η πρόσοψη με τις Σφίγγες, ο μνημειακός Λέων της Αμφίπολης και το ψηφιδωτό με την αρπαγή της Περσεφόνης.
Για τις ανάγκες του έργου θα αξιοποιηθούν μετρήσεις που θα διεξαγάγουν τα εργαστήρια του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος σε συνεργασία με ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού (όπως το Ιδρυμα Factum Arte της Μαδρίτης), ενώ θα χρησιμοποιηθούν και τεχνολογίες τρισδιάστατης σάρωσης και ψηφιακής οπτικοποίησης αρχαιομετρικών στοιχείων, ιστορικά και αρχαιολογικά ευρήματα κ.ά. Ειδικά στο εγχείρημα της ψηφιακής συμπλήρωσης και αποκατάστασης του μνημείου θα συμβάλουν και εικαστικοί καλλιτέχνες, με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία θα συνδυαστούν με τα επιστημονικά δεδομένα των αλλοιωμένων, απολεσθέντων ή δυσδιάκριτων εικονογραφικών στοιχείων του ψηφιδωτού και των μαρμάρινων ζωφόρων του τάφου.
Θα αξιοποιηθούν επίσης (μέσα από τη σύγκριση φασματοσκοπικών αναλύσεων και φωτογραφίσεων υπερυψηλής ανάλυσης) σύγχρονα του Τύμβου έργα ταφικής ζωγραφικής της αρχαίας Μακεδονίας, με συναφή εικονογραφία, ύφος και τεχνική, όπως είναι η τοιχογραφία της αρπαγής της Περσεφόνης από τον Τάφο Ι των Αιγών, η οποία πιθανολογείται ότι αποτέλεσε το πρότυπο για το ψηφιδωτό του Τύμβου Καστά.
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση του ΥΠΠΟ θα αξιοποιηθούν και τα αποτελέσματα αναλύσεων χρονολόγησης από δείγματα οστεολογικού υλικού και κονιαμάτων από το εσωτερικό του τάφου.
Το ερευνητικό έργο AmphiPoly λειτουργεί συμπληρωματικά στα έργα ανάδειξης και αποκατάστασης του Τύμβου Καστά που υλοποιεί το ΥΠΠΟ με ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος του 2027 και τα οποία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αποκατάσταση και ανάδειξη μέρους του περιβόλου του μνημείου, επανατοποθέτηση μιας δίφυλλης μαρμάρινης θύρας που είχε εντοπιστεί κατακερματισμένη στον τελευταίο χώρο του τάφου, ανέγερση μουσειακού και εκθεσιακού χώρου για την ενημέρωση των επισκεπτών με ψηφιακές εφαρμογές και με ευρήματα από τον Τύμβο κ.ά. Το έργο AmphiPoly έχει προϋπολογισμό 660.000 ευρώ, θα χρηματοδοτηθεί από πόρους του υπουργείου και αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 14 μήνες.
