«Ανασκαφή» στις «αρχαιότητες» του Ντίνου Χριστιανόπουλου επιχειρεί με τον φωτογραφικό του φακό ο Αρις Γεωργίου αποκαλύπτοντας στο κοινό μια λιγότερο γνωστή πτυχή του ποιητή: τη συλλεκτική του ευαισθησία για τα «μικρά και ταπεινά» που ήταν ο κόσμος του. Πολύτιμοι «λίθοι και κέραμοι», ποικίλα αντικείμενα και ενθυμήματα που συγκέντρωνε και ταξινομούσε ευλαβικά κατά τη διάρκεια του βίου του, αποκτούν άλλη διάσταση στον παρόντα χρόνο, τώρα που ο ποιητής πέρασε στη σφαίρα του μύθου.
Οστρακα, θραύσματα κεραμικών, ξύλινα απολιθώματα και πετρώματα που βρήκε σε δρόμους και τόπους της πόλης, ή δέχθηκε ως δώρα από φίλους του, μικροαντικείμενα, φυλαχτά, δεκάρες, χαρτονομίσματα και ποικίλα ενθυμήματα συνθέτουν τους μικρούς «θησαυρούς» της συλλογής του. Αμπαλαρισμένοι από τα χέρια του ποιητή, σε νάιλον σακούλες ή σε κουτιά από κουραμπιέδες, ή λουκούμια Σύρου, με σχολαστικές ιδιόχειρες καταγραφές, αποτελούσαν ένα από τα κληροδοτήματα του αρχείου του που δώρισε στη Βιβλιοθήκη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Τους μικρούς θησαυρούς αυτής της συλλογής πρόλαβε να απαθανατίσει τον Απρίλιο του 2018 ο Αρις Γεωργίου, στενός συνεργάτης και φίλος του Ντίνου Χριστιανόπουλου –πριν τα «αρχαία» περιέλθουν στην αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία–, για να παρουσιαστούν σήμερα φωτογραφημένα, όπως τα άφησε ο ποιητής, σε μια έκθεση στο Τελλόγλειο Ιδρυμα Τεχνών Θεσσαλονίκης. «Προνόμιο μου επεφύλαξαν οι συνθήκες όταν ο καθηγητής της Αρχαιολογίας Κώστας Κωτσάκης, στου οποίου το εργαστήριο είχαν αρχικά παραδοθεί τα “αρχαία” του Ντίνου, επεσήμανε την ιδιάζουσα “φυσιογνωμία” της συλλογής και επέτρεψε στον φακό μου τον Απρίλιο του 2018 να απογράψει, έστω άναρχα και συνοπτικά, τον μεγαλύτερο αριθμό των ευρημάτων του “θησαυρού”. Των οποίων ευρημάτων η αρχαιολογική αξία είναι τόσο μηδαμινή όσο ιλιγγιώδης αντιθέτως υπήρξε για τον Ντίνο εκείνη της αποθησαύρισής τους», σημειώνει ο φωτογράφος Αρις Γεωργίου.
Πέντε – έξι παλιά χαρτοκιβώτια, ευτελή πλαστικά κουτιά, παλιές συσκευασίες ζαχαροπλαστείων, τσαλακωμένοι φάκελοι αλληλογραφίας και λογαριασμών σε δεματάκια συχνά σφιγμένα με επιμελημένους φιόγκους, «στέγαζαν» πρόχειρα αλλά με επιμέλεια αρχειοθετημένα τα πολύτιμα του Ντίνου, περιγράφει ο κ. Γεωργίου. «Η συλλογή την οποία, όπως έλεγε ο ίδιος ο Ντίνος, ελάχιστες φορές στη διάρκεια της ζωής του εγκατέλειψε, φυλάχτηκε με μέσα φτωχικά αλλά με περισσή αγάπη συνοδευμένη από τις καλλίγραφες σημειώσεις του – αυτές κυρίως αποτελούν ίσως το πλέον σημαίνον εύρημα του κληροδοτήματος».
«Στο μικρό δασάκι ανάμεσα στις Σαράντα Εκκλησιές και το Τελλόγειο –όπου παλαιότερα ήταν το εβραϊκό νεκροταφείο– βρήκα (11/6/2005) ένα κομμάτι μάρμαρο, από ταφόπλακα προφανώς του εβραϊκού τάφου με ανάγλυφο ένα αμπελόφυλλο, ωραία κατεργασμένο», γράφει ο ποιητής για ένα μικρό εύρημά του. «Ευτελή όστρακα» που βρήκε «πεταμένα σε μπάζα στον περίβολο του Επταπυργίου (3/3/1993)», κάποια από «τον παλαιοχριστιανικό ναό της Αγίας Ανυσίας που τα ερείπιά του αποκαλύφθηκαν πίσω από τον Αγιο Κωνσταντίνο τον στρατιωτικό».
«Η αρχαιολογική αξία (των ευρημάτων) είναι τόσο μηδαμινή όσο ιλιγγιώδης αντιθέτως υπήρξε για τον Ντίνο εκείνη της αποθησαύρισής τους», σημειώνει ο φωτογράφος Αρις Γεωργίου που τα κατέγραψε το 2018.
Ενα χερούλι αγγείου ρωμαϊκών χρόνων «το βρήκα στο τείχος κοντά στο τρίτο γυμνάσιο Αρρένων στις 2 Σεπτεμβρίου του 2006» ή «δώδεκα ευτελή όστρακα μου έδωσε ο…», σημειώνει μεταξύ άλλων για τα δικά του ευρήματα ή για όσα του χάρισαν, αναφέροντας δρόμους, περιοχές, ημερομηνίες και ονόματα δωρητών: οδός Λαγκαδά, οδός Ολυμπιάδος, Επταπύργιο, Ιερισσός, Γερακινή, χαρίσματα της Σούλας Πιτέρη, της Ελένης Λαζαρίδου κ.ά.
«Μ’ αυτόν τον τρόπο ο Χριστιανόπουλος προσπάθησε να κρατήσει ζωντανούς χώρους, δρόμους, μυρωδιές, γωνιές της αγαπημένης του πόλης και τους ανθρώπους της, φίλους και συνοδοιπόρους, σημειώνει η διευθύντρια του Τελλογλείου Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά. Μαζί με τα αρχαία, υπάρχουν πολλά ενθυμήματα από τη ζωή και τις παράλληλες δράσεις του: ένα χειρόγραφο πρόγραμμα του 2004 για μια βραδιά Τσιτσάνη, μια κάρτα με αφιέρωση Χριστιανόπουλου και Σπαθάρη με αναφορά στον Αγγελο Σικελιανό, ζωγραφισμένες πέτρες-δώρα καλλιτεχνών κ.ά.
Είναι φανερό ότι «για τον Χριστιανόπουλο, τα όστρακα που συγκέντρωνε μάλλον από μπάζα ή ως δώρα φίλων του, είχαν περισσότερο συναισθηματική αξία», αναφέρει στην «Κ» ο ομότιμος καθηγητής αρχαιολογίας Κώστας Κωτσάκης που έκανε την πρώτη εκτίμηση των «αρχαίων» του Ντίνου πριν τα παραδώσει στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης όπου βρίσκονται σήμερα. Τα αντικείμενα της συλλογής, εξηγεί, «δεν είναι αυτά που θα τοποθετούσαμε στις βιτρίνες ενός μουσείου αλλά ευρήματα “δεύτερης κατηγορίας”, θα λέγαμε “ασήμαντα”, παρόμοια με χιλιάδες άλλα που βρίσκονται στις αποθήκες των μουσείων». Για εκείνον λειτουργούσαν περισσότερο «ως αναμνηστικά από τους δρόμους και τους τόπους που περπατούσε, τους φίλους που του χάριζαν αντικείμενα που του άρεσαν. Κι επειδή σπούδασε αρχαιολογία, ήταν ενδεχομένως συνδεδεμένα και μ’ ένα κομμάτι της φοιτητικής του ζωής. Είναι εμφανές επίσης ότι ο Χριστιανόπουλος, επειδή δεν λειτουργούσε ως συλλέκτης αρχαιολογικών αντικειμένων, δεν ασχολήθηκε με το νομικό μέρος της νόμιμης κατοχής». Ωστόσο για να ολοκληρωθεί η διαδικασία αποδοχής αυτής της συλλογής-δωρεάς από το ΑΠΘ βάσει του νόμου, προηγείται η διαδικασία νομιμοποίησής της από το υπουργείο Πολιτισμού. «Πρέπει να δούμε τη συλλογή μέσα από τη συναισθηματική διάσταση και τις ευαισθησίες ενός ποιητή για τα λείψανα του παρελθόντος τα οποία κατέγραψε και χρονολόγησε με φροντίδα», αναφέρει ο κ. Κωτσάκης. Τα αρχαία του, εικαζόμενης ή βεβαιωμένης (κάποιων άγνωστης) ταυτότητας, αποτελούν κι ένα είδος ημερολογίου για τα βιώματα του ποιητή στην πόλη του. «…περνώντας από το Ασυλο του Παιδιού, στο Σιντριβάνι είδα στο πεζοδρόμιο ένα σκάμμα, για να βάλουν μια σωλήνα, και μερικά αρχαία όστρακα, που είτε τα βρήκαν σκάβοντας είτε τα έφεραν απ’ αλλού. Ολα ευτελή αλλά μου κίνησαν την προσοχή. Ρωμαϊκά; Βυζαντινά; Νεώτερα;» αναρωτιέται για τον «θησαυρό» πέντε οστράκων. «Από πού;» σημειώνει σ’ έναν από τους φακέλους αλληλογραφίας.
Τριάντα τέσσερις εικόνες από τη «μουσειογραφική σύνταξη», όπως αποκαλεί ο Γεωργίου τη φωτογραφική καταγραφή των «πολύτιμων λίθων και κεράμων» της συλλογής, θα παρουσιαστούν στο μεγάλο εκθεσιακό αφιέρωμα «Τέχνη – Διαγώνιος και το Μουσείο που δεν έγινε» στο Τελλόγλειο Ιδρυμα Τεχνών του ΑΠΘ. «Τα «αρχαία» του Ντίνου, όπως τα είδε ο φακός του Αρι Γεωργίου, διεισδύουν στη μεγάλη έκθεση σαν μια εσωτερική εξομολόγηση του ποιητή και αφιέρωμα ξεχωριστό στην πόλη και στους ανθρώπους της», επισημαίνει η κ. Βουτυρά. Συγκεντρωμένα πλέον σε έναν μικρό κατάλογο με τίτλο «Οι αρχαιότητες του Ντίνου» αποτυπώνουν «το πιο αληθινό, τρυφερό και συγκινητικό πορτρέτο του Χριστιανόπουλου».
Η έκθεση φωτογραφίας «Οι αρχαιότητες του Ντίνου» εγκαινιάζεται στις 10 Δεκεμβρίου (7.30 μ.μ.) στο Τελλόγλειο Ιδρυμα Τεχνών του ΑΠΘ.
