ΜΑΙΡΗ ΣΙΑΝΗ-ΝΤΕΪΒΙΣ
Eντιμος εμπορία
εκδ. Πατάκη, 2025, σελ. 784
Ο Στάθης, ο Αργύρης, ο Μάρκος. Οι αδελφοί Σκούρα. Τρία αδέλφια ορφανά από μάνα, πραγματικά θύματα του βάναυσου πατέρα τους, κουρνιάζουν κάτω από τη σκέπη της γιαγιάς για να αντέξουν, να ορθοποδήσουν, να καταφέρουν να φύγουν μακριά από το χωριό, την πατρική γη, τις βαριές μνήμες. Κρατούν την εικόνα της γιαγιάς να σπάει εύκολα ένα κλαδάκι όταν είναι μοναχό του, να μην μπορεί να σπάσει τρία όταν είναι όλα μαζί. Πορεύονται και οι τρεις μαζί, παρότι είναι τόσο διαφορετικοί, ασύμβατοι μεταξύ τους, μονoιασμένοι εξ ανάγκης, αυτής της συναισθηματικής ανάγκης, της αξεδιάλυτα πλεγμένης με ενοχή, υποχρέωση, φόβο, μυστικά.
Ο ένας μετά τον άλλον κατεβαίνουν στην Αθήνα κυνηγώντας το όνειρο της καλύτερης ζωής, της επιτυχίας, της κοινωνικής ανόδου, της ευμάρειας. Και το όνειρο δεν τους προδίδει, το κάνουν πραγματικότητα. Επιβιώνοντας αρχικά, εξασφαλίζοντας όλο και πιο πολλές ανέσεις σιγά σιγά, γίνονται σοβαροί παράγοντες του εμπορικού κόσμου, ανοίγουν μαγαζιά, συναλλάσσονται επιτυχημένα, επεκτείνονται, διεκδικούν και απολαμβάνουν σεβασμό, αποδοχή, την πολυπόθητη καλή ζωή. Την επαγγελματική επιτυχία τους ακολουθούν οι γάμοι και για τους τρεις τους, η απόκτηση παιδιών, σεβαστής περιουσίας και ανέφελων προοπτικών για το μέλλον.
Το ράγισμα
Τότε τι ζητούν μπροστά στον δικηγόρο τους ένα μοιραίο πρωινό και καβγαδίζουν; Γιατί βάλθηκαν να χωρίσουν μαγαζιά, περιουσία, λεφτά, να διαλύσουν την εταιρεία, να πορευτούν ο καθένας μόνος του πια; Βαριές κατηγόριες, λόγια τα οποία αποκαλύπτουν μυστικά που απαξιώνουν, καταρρακώνουν τον έναν στα μάτια του άλλου, τόσο που δεν αντέχουν, δεν βαστούν. Οι αδελφοί Σκούρα, με έναν τρόπο ο καθένας τους, χάνονται.
Ξεκινώντας από το 1931 και φτάνοντας μέχρι το 1978, η συγγραφέας διαπερνά μέσα από τις ζωές των ηρώων της όλη τη νεότερη Ελληνική Ιστορία. Πόλεμος και μετά Εμφύλιος, η ανάκαμψη, οι ταραγμένες μέρες μέχρι τη δικτατορία, η χώρα ανελεύθερη και μουγκή, κι έπειτα το Πολυτεχνείο, η πτώση της χούντας, η Μεταπολίτευση στα πρώτα βήματά της. Κινηματογραφικά, όλη αυτή η εποχή ξετυλίγεται μπροστά μας φέρνοντας στη μνήμη των παλαιότερων, στη γνώση των νεότερων όσα έγιναν τα 50 αυτά χρόνια. Οι ήρωες, παρότι έχουν ως πρώτο μέλημα την προσωπική επιτυχία τους, όπως την ορίζουν, χρήμα και υπόληψη πάνω από όλα, δεν είναι αμέτοχοι των γεγονότων της εποχής. Κάποτε περιφερειακά, άλλοτε ουσιαστικά, μετέχουν οι ίδιοι και οι οικογένειές τους. Κι αυτή η συμμετοχή θα τους βασανίζει, θα τους αποξενώνει, θα βγάζει στην επιφάνεια μια βαρβαρότητα που και οι ίδιοι αγνοούν, μα όταν θα τη συνειδητοποιήσουν θα είναι πολύ αργά, θα τους έχει καταστρέψει.
Η επιτυχία των ηρώων χτίστηκε πάνω σε μικρές και μεγαλύτερες ατιμίες, έφερε τον εγωισμό μπροστά και κυρίαρχο, γέννησε πλεονεξία και ψέματα, μα πάνω από όλα φύλαξε διπλές ζωές που αποκαλύπτονται.
Είναι πραγματικά άξια θαυμασμού η έρευνα που έχει γίνει από τη συγγραφέα για να αναβιώσει με το γράψιμό της μια ολόκληρη εποχή. Λεπτομερείς περιγραφές της ζωής στο χωριό, της καθημερινότητας που έχει κόπο, τυράγνια να υπηρετηθεί η γη για να δώσει καρπούς, να υπηρετηθούν τα ζωντανά, τα σπίτια, να χαλιναγωγηθεί το συναίσθημα που λογαριάζεται για αδυναμία. Μα και οι εικόνες της πρωτεύουσας, προσεγμένες στο έπακρον, δίνουν τη δημιουργία και την αίγλη της πρωτοεμφανιζόμενης αστικής τάξης των αυτοδημιούργητων, φιλόδοξων, σκληρά εργαζόμενων, δαιμόνιων ανθρώπων που ήρθαν από τα χωριά αποφασισμένοι να προκόψουν.
Πίκρα
Eχει μια πίκρα αυτή η προκοπή. Χτίστηκε πάνω σε μικρές και μεγαλύτερες ατιμίες, έφερε τον εγωισμό μπροστά και κυρίαρχο, γέννησε πλεονεξία και ψέματα, μα πάνω από όλα φύλαξε διπλές ζωές που αποκαλύπτονται, χωρίζουν τα τρία κλαδιά, σπάνε δεσμούς και βεβαιότητες, σπάνε τα κλαδιά τα ίδια. Εμπιστοσύνη και ντροπή. Αυτές οι δύο λέξεις ένωναν άρρηκτα τα τρία αδέλφια. Οσο υπήρχαν τους ένωναν, τους όριζαν και όριζαν και τη σχέση τους. Μόλις χάθηκαν, κατέρρευσαν όλα. Καταρρέουν πάντα, το ξέρουμε και τούτες οι σελίδες δεν μας αφήνουν να το ξεχνάμε.
