Δεν είναι η πρώτη φορά που το περίφημο τηλέφωνο-αστακός που σχεδίασε ο Σαλβαντόρ Νταλί, το 1938, εκτίθεται σε ένα μουσείο. Oμως, στη διοργάνωση με τίτλο «Αντικείμενα επιθυμίας: σουρεαλισμός και ντιζάιν 1924 – σήμερα», που εγκαινιάστηκε στις 14 Οκτωβρίου στο Μουσείο Ντιζάιν του Λονδίνου, το εμβληματικό αντικείμενο, όπως και πολλά άλλα των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα, παρουσιάζεται σε σύγκριση με έργα που επίσης εξακολουθούν να φλερτάρουν με τον σουρεαλισμό, μα τα υπογράφουν πολλοί σύγχρονοι καλλιτέχνες με πολιτιστικές, πολιτικές και κοινωνικές αναφορές στο σήμερα.
Ασφαλώς, κανένα από αυτά δεν μπορεί και σήμερα να κλέψει την παράσταση ούτε από το τηλέφωνο-αστακό ούτε από τα ηδονικά «Χείλη της Μέι Γουέστ», τον περίφημο κατακόκκινο καναπέ που σχεδίασε και πάλι ο Νταλί τον ίδιο χρόνο, το 1938, ύστερα από παραγγελία του Βρετανού ποιητή και μαικήνα των τεχνών Εντουαρντ Τζέιμς.
Ανάμεσα στους δύο μεγάλους πολέμους, ο Ισπανός προβοκάτορας της ζωγραφικής όπως και πολλοί ομοϊδεάτες και ομότεχνοί του έβλεπαν σε τέτοιες πρωτοβουλίες την υπονόμευση της αστικής αντίληψης για την κοινωνία. Το όνειρο δικαιούνταν επιτέλους να έχει και αυτό μια θέση στην καθημερινή ζωή. Σύντομα, μάλιστα, απέκτησε προνομιακή θέση και στην τέχνη, διακοσμητική και μη, στον κινηματογράφο, στη μόδα, στη φωτογραφία κ.α. Αλλωστε, αρκετοί σουρεαλιστές, όπως ο Μαν Ρέι και η Λι Μίλερ, εργάστηκαν και ως φωτογράφοι μόδας, ενώ ο Νταλί και ο Ντε Κίρικο δημιούργησαν εξώφυλλα για τη Vogue. Ορισμένα παρουσιάζονται στην έκθεση πλάι σε άλλα, σύγχρονα, σαν αυτό που δημιούργησε ο Τιμ Γουόκερ το 2013 με μοντέλο την Τίλντα Σουίντον για το W Magazine. Σύγχρονοι σχεδιαστές, όπως οι Μαίρη Κατράντζου, Ιρις βαν Χέρπεν και Γιασμίνα Ατα, επίσης, συνεισέφεραν στη διοργάνωση.
Περίπου 350 έργα, που καλύπτουν το διάστημα ενός αιώνα, περιλαμβάνονται στην έκθεση στο λονδρέζικο μουσείο, που θα διαρκέσει έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023. Εργα εμβληματικών φυσιογνωμιών που έχουν συσχετιστεί με τον σουρεαλισμό, όπως ο Μαγκρίτ, ο Μαρσέλ Ντισάμπ και η Λεονόρα Κάρινγκτον, συνυπάρχουν με έργα συγχρόνων προσωπικοτήτων, από τον Ντιόρ έως την Μπιορκ. Μερικά από αυτά χρησιμοποιούν σαν καμβά το ανθρώπινο σώμα. Αλλωστε, η σεξουαλικότητα, γενικά η ελευθεριότητα, υπήρξε ανέκαθεν προνομιακή περιοχή του σουρεαλισμού. Ανάμεσα στα απρόοπτα εκθέματα και μια ταινία μικρού μήκους, το «Destino», αποτέλεσμα της συνεργασίας του Νταλί με τον Γουόλτ Ντίσνεϊ, που αφηγείται την ιστορία του Χρόνου και μιας θνητής γυναίκας.
«Αν νομίζετε ότι ο σουρεαλισμός άρχισε να χάνει την αίγλη του τη δεκαετία του ’60, σκεφθείτε το ξανά», λέει η επιμελήτρια Κάθριν Τζόνσον. «Η έκθεση δείχνει ότι αυτό το κίνημα παραμένει δυναμικό. Οι πρώτοι σουρεαλιστές είχαν επιβιώσει από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την επιδημία της γρίπης του 1918. Με την τέχνη τους απαντούσαν και σε αυτούς τους τρόμους. Σήμερα ζούμε έναν νέο πόλεμο και μια νέα πανδημία». Και ίσως νέες δημιουργικές απαντήσεις.
