RON WALKEY
Luminous Encounters.
Athens and Beyond
σελ. 212
Δεμένος με την Ελλάδα, με έναν τρόπο ιδιόμορφο, βαθύ, παράδοξο και όχι μόνο μέσω του γάμου του, ο Ρον Γουόκι, από τον Καναδά, είναι εδώ και πολλά χρόνια μια φιγούρα της πόλης. Παρατηρεί το περιβάλλον ως αρχιτέκτων που είναι, αλλά περισσότερο ως στοχαστής, ένας περιπλανώμενος φιλόσοφος, μια λυγεροκόρμη σκιά μέσα στα δρομάκια και στις πλατείες της Αθήνας. Χρόνια τώρα, ο Ρον Γουόκι είναι ένας πολίτης με εκείνη την πλατιά κοινωνική συνείδηση, αλλά ταυτόχρονα είναι ένας διακριτικός αποτιμητής των μεταβολών, των κραδασμών, των μικρών και μεγάλων μετατοπίσεων, όσων έχουν αλλάξει τη ζωή, την καθημερινότητα, τη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό τους, τους γύρω, την πόλη, τον χρόνο.
Μου έδωσε πρόσφατα το νέο του βιβλίο για την Ελλάδα, γραμμένο στα αγγλικά, μια έκδοση δική του, αλλά επαγγελματικά άρτια. «Θα ήθελα να διαβάσεις τις σκέψεις μου για την Αθήνα», μου είπε. Καθόμασταν στο Καφέ των Ποιητών στην πλατεία Βικτωρίας, έπειτα από έναν περίπατο στη γειτονιά, οικεία στον Ρον Γουόκι, καθώς λίγο πιο κάτω, προς τον Αγιο Παντελεήμονα, είναι το σπίτι του. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι όταν μιλάει για την Αθήνα και την ελληνική κοινωνία μιλάει εκ των έσω, με βιωμένη την εμπειρία, με κατασταλαγμένη την εντύπωση. Ζει πιο βαθιά την πόλη απ’ ό,τι πολλοί Ελληνες.
Ο Ρον Γουόκι κατοικεί στην παλιά γειτονιά ανάμεσα στην Αχαρνών και τη Μιχαήλ Βόδα και παρατηρεί την κοινωνία με ευαισθησία και οξυδέρκεια.
Το βιβλίο του με τίτλο «Φωτεινές συναντήσεις, στην Αθήνα και πέρα» (Luminous Encounters. Athens and Beyond) έχει τη λογική μικρών κεφαλαίων, άλλα ως διηγήματα, άλλα ως σκέψεις με αφορμή ένα περιστατικό, όλα γραμμένα με ένα συγκινητικό ανθρωπιστικό πνεύμα. Την περασμένη δεκαετία είχαμε και πάλι συναντηθεί με τον Ρον. Είχε τότε εκδώσει το πρώτο του βιβλίο, «Φωτεινές συναντήσεις στην Τήνο», γραμμένο στα αγγλικά, ένα βιωματικό επίσης βιβλίο, απόσταγμα της εμπειρίας του στον Αρνάδο, εκεί όπου είχε βρει την αυθεντική απλότητα της ελληνικής ζωής.
Για τον Ρον Γουόκι η παρατήρηση του ελληνικού τρόπου ζωής δεν σταματάει να είναι πηγή έμπνευσης, κριτικής, απόστασης και σύμπλευσης. Αλλά αυτό που ιδιαίτερα συγκινεί δεν είναι μόνο πόσο βαθιά έχει καταλάβει την Ελλάδα, αλλά ο ευρύτερος φιλοσοφικός στοχασμός του πάνω στην ανθρώπινη εμπειρία, ασχέτως τόπου. Ο Ρον Γουόκι, με όλη την κουλτούρα και παιδεία της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά, είναι ένας πολίτης του κόσμου, βαθιά δημοκρατικός, ισόβια δεμένος με μια πνευματική περιέργεια που τον τραβά μπροστά.
Στις σελίδες του για την Αθήνα έρχεται στην επιφάνεια εκείνη η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα της γειτονιάς, με τους κώδικες του μικρόκοσμου και τις φανερές και αθέατες πτυχές ενός τρόπου να δεις, να νιώσεις, να συμμεριστείς. Η περιγραφή μιας αθηναϊκής πλατείας από τον Ρον Γουόκι είναι ένα πεζό ποίημα, με τσαρουχική διάσταση, σαν ένας ουμανιστής τομογράφος μιας μικροκοινωνίας, με παιδικό παιχνίδι, άρρητους κώδικες, οικογενειακές συνεστιάσεις, φωνές, γέλια, τσακωμούς, αγάπη. Ενας κόσμος που φωτίζεται από το βλέμμα του παρατηρητή.
Μικρή κλίμακα
Οπως λέει ο ίδιος, αυτό που τον λυπεί περισσότερο είναι η ολοένα και μεγαλύτερη απουσία της μικρής κλίμακας στον δρόμο. «Αυτή η ζωντάνια της καθημερινότητας αφανίζεται», λέει αναφερόμενος σε όσα είχε πει για τις αμερικανικές πόλεις ήδη από το 1960 η Αμερικανίδα θεωρητικός Τζέιν Τζέικομπς. «Είναι η απουσία της διακριτικής λεπτομέρειας».
Ακολουθώντας παράλληλους δρόμους, ο Ρον Γουόκι οργανώνει δοκίμια πολιτισμικής ανθρωπογεωγραφίας. Οταν σου μιλάει ο ίδιος νιώθεις πόσο πολλά έχει σκεφθεί για καθετί της ανθρώπινης συνθήκης. Και όταν γράφει, γράφει ως άνθρωπος που έχει κάτι να πει, γράφει γιατί έχει καταλάβει, και αυτή η γνώση πρέπει να μετακενώνεται. Είθε να μεταφραστεί και στα ελληνικά, γιατί ο Ρον λέει και πολλές αλήθειες. Κρατώ τον τρόπο που προσεγγίζει τη μικροκλίμακα της αθηναϊκής συνοικίας, το παλιό σπίτι που παραμένει ζωντανό ή απλώς λείψανο, την απλότητα. Ναι, η απλότητα που είναι ευγένεια, και σοφία μαζί, και καλό γούστο, και ησυχία…
