Γιορτάζουν οι εκπομπές; Κι όμως γιορτάζουν. Οταν είναι από τις παλιότερες και κυρίως όταν ο χαρακτήρας τους τις κάνει ξεχωριστές. «Το αλάτι της γης» έχει 25 χρόνια στην πλάτη του, αρχικά από το A και Γ πρόγραμμα της Κρατικής Ραδιοφωνίας, εν συνεχεία στον ΣΚΑΪ και εδώ και 15 χρόνια στον Μελωδία. Εκεί, κάθε Σαββατοκύριακο 8-10 το πρωί, ο εμπνευστής της, ο Λάμπρος Λιάβας (διευθυντής του Μουσείου Λαϊκών Οργάνων «Φοίβου Ανωγειανάκη» αλλά και καθηγητής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών), προτείνει στο κοινό όσα τον συγκίνησαν στο παραδοσιακό τραγούδι από την εποχή που άρχισε να το ανακαλύπτει, στα 20 του χρόνια.
Ετσι, άλλωστε, άρχισε η σχέση με το ραδιόφωνο. «Ημουν ένα παιδί της πόλης που σπούδαζε στο Ωδείο, φοιτητής Ιατρικής που πήγε στη Νομική για να καταλήξει στη μουσική, αυτό δηλαδή που ήθελα. Δεν είχα καμία σχέση με τη δημοτική μουσική. Ξεκίνησα το ραδιόφωνο το 1979, κάνοντας εκπομπές κλασικής. Ηταν η περίοδος που σπούδαζα πιάνο και ανώτερα θεωρητικά. Ουσιαστικά αυτό που έκανα στις εκπομπές αυτές ήταν να βγαίνω και να λέω τι ανακάλυπτα. Ηταν η εποχή που πήγαμε με τον Νίκο Διονυσόπουλο στα χωριά της Κάτω Ιταλίας, η εποχή που ξεκίνησα το διδακτορικό μου για την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, οπότε άρχισα να κάνω ηχογραφήσεις, να γνωρίζω τους εκπροσώπους του παραδοσιακού τραγουδιού».
Η εκπομπή πέτυχε και ο λόγος είναι ένας. Απευθύνθηκε σε έναν νέο κόσμο κι όχι στους εσωτερικούς μετανάστες οι οποίοι νοσταλγούν το χωριό που άφησαν.
Πανηγύρια και στούντιο
Αναμοχλεύοντας το ενδιαφέρον μας κι όχι τη φολκλορική διάθεση. Ετσι, παραγωγός και ακροατές άρχισαν τα μουσικά ταξίδια αναζητώντας το καλό τραγούδι. Το Δευτερότριτο λοιπόν, ο Λ. Λιάβας καλεί τον κόσμο στο Θέατρο Βράχων για να απολαύσει τους καλύτερους εκπροσώπους του είδους. Παλιούς και νεότερους. Οπως οι: Δόμνα Σαμίου, Χρόνης Αηδονίδης, Σαβίνα Γιαννάτου, Πετρολούκας Χαλκιάς, Χάρις Αλεξίου, Μάνος Αχαλινωτόπουλος, Νίκος Οικονομίδης, το συγκρότημα «Akakne Mditerranea», χορευτικές ομάδες κ.ά.
«Περίμενα να κοπάσει η μόδα του ένθικ η οποία ναι μεν έφερε την παραδοσιακή μουσική στο προσκήνιο αλλά δεν μπορεί να την υποκαταστήσει. Ετσι κι αλλιώς το έθνικ είναι ένα προϊόν των δισκογραφικών εταιρειών», λέει ο Λ. Λιάβας. Στόχος του είναι να κινητοποιηθεί ο ακροατής και ο θεατής, ξορκίζοντας το φάσμα της μουσικής ισοπέδωσης, τα τηλεοπτικά γλέντια, τις απρόσωπες play lists των κομπιούτερ – djs και τα ραδιοφωνικά σκυλάδικα.
Είναι αλήθεια ότι το παραδοσιακό τραγούδι έχει πάρει πάνω του από την εποχή που η μετάδοση δημοτικού τραγουδιού σήμαινε για τον ακροατή, εθνική επέτειος ή πραξικόπημα. «Την δεκαετία του ’80 υπήρχε έντονη προκατάληψη για το δημοτικό. Τη δεκαετία του ’90 άρχισαν σιγά σιγά να το ανακαλύπτουν κυρίως οι νέοι. Ολο και περισσότερα παιδιά ξεκίνησαν να μαθαίνουν παραδοσιακά μουσικά όργανα, βοήθησαν βέβαια τα Μουσικά Γυμνάσια, το Πανεπιστήμιο».
Αχαρα φλερτ
Υστερα άρχισαν τα άχαρα δισκογραφικά… φλερτ. «Το δημοτικό είναι πιο δύσκολο είδος και θέλει ειδική προσέγγιση και στο ύφος και στο ήθος του. Ηδη ο χώρος άρχισε και διώχνει τους παρείσακτους και κάπως καταλάγιασε η τάση να βάζουν σε κάθε ενορχήστρωση και λίγο χρώμα από νταούλι. Το κύρος της παράδοσης είναι άλλοθι στην έλλειψη της έμπνευσης». Ως καθηγητής εθνομουσικολογίας όμως, είναι αισιόδοξος. «Υπάρχει μια νέα γενιά που έχει και την πρακτική γνώση αλλά και τη μόρφωση. Πάνε και στα πανηγύρια ξέρουν και από στούντιο».
