Καλημέρα σας,
Ο πόλεμος στο Ιράν πυροδοτεί νέο κύμα ακρίβειας, πιέζοντας καταναλωτές και επιχειρήσεις. Το κόστος ενέργειας και τροφίμων αυξάνεται, ενώ οικονομολόγοι του ΔΝΤ προειδοποιούν για έναν επικίνδυνο συνδυασμό υψηλού πληθωρισμού και επιβράδυνσης της ανάπτυξης. Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφονται στις φτωχότερες χώρες, όπου η ενεργειακή εξάρτηση μετατρέπεται σε «φόρο εισοδήματος». Η διακοπή διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ επιδεινώνει την κατάσταση, περιορίζοντας την πρόσβαση σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και λιπάσματα με πιθανές επιπτώσεις στις σοδειές και στις τιμές τροφίμων τους επόμενους μήνες.
Σε άλλα νέα. Νέα κόστη για ένα έργο που δεν τελειώνει ποτέ, 9,3 εκατ. για τον «Δημόκριτο», τι αλλάζει στο Clawback και νέες καθυστερήσεις χωρίς… ευθύνη. Ποιος πέτυχε προσωρινή προστασία και γιατί και ποιος έλαβε «πράσινο φως» στη Λάρισα. Πάει για 2 τρισ. IPO η SpaceX, τα σενάρια δελτίου στην ενέργεια, οι ρυθμίσεις 1 δισ., το νέο κύμα ακρίβειας και η παγκόσμια κρίση στο αλουμίνιο. Ποιος δήμος λειτουργεί σε 24ωρη βάση, και μερική νίκη για τον ανάδοχο σε διαμάχη εκατομμυρίων.
Σήμερα τα μέτρα για το βιομηχανικό ρεύμα
Σε φάση τελικών αποφάσεων βρίσκεται το ζήτημα του βιομηχανικού ρεύματος, με τις ανακοινώσεις να αναμένονται σήμερα, όπως αναφέρουν πηγές με γνώση στο ΒΤ. Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο έντονων πιέσεων στο ενεργειακό κόστος, που δοκιμάζει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Το νέο πλαίσιο τιμολόγησης εκτιμάται ότι θα επιχειρήσει να εξισορροπήσει δύο αντικρουόμενες ανάγκες, τη στήριξη των επιχειρήσεων και τη διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο σε παγκόσμιο επίπεδο λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Το ενεργειακό κόστος αποτελεί πλέον βασικό παράγοντα για επενδύσεις και παραγωγή. Την Παρασκευή η Ιταλία παρέτεινε έως την 1η Μαΐου τη μείωση φόρων στα καύσιμα. Η κυβέρνηση της Μελόνι διατηρεί την έκπτωση περίπου 0,25 ευρώ ανά λίτρο σε βενζίνη και ντίζελ, σε μια περίοδο έντονων ανατιμήσεων.
Η Ευρώπη ετοιμάζεται για μακρά κρίση
Την ίδια στιγμή η Ευρώπη ετοιμάζεται για τα χειρότερα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο επιβολής δελτίου στα καύσιμα, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί φόβους για παρατεταμένο ενεργειακό σοκ. Ο επίτροπος Ενέργειας Dan Jørgensen προειδοποιεί ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας «ήρθαν για να μείνουν». Παρότι η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει ακόμη άμεση έλλειψη εφοδιασμού, οι Βρυξέλλες προετοιμάζονται για τα χειρότερα σενάρια. Στο τραπέζι βρίσκονται μέτρα όπως δελτίο σε καύσιμα, ιδίως σε ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα, και νέα απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων. Η ανησυχία δεν αφορά μόνο το παρόν αλλά τη διάρκεια της κρίσης. Οι αξιωματούχοι βλέπουν «διαρθρωτικές» επιπτώσεις που μπορεί να διαρκέσουν μήνες ή και χρόνια, επηρεάζοντας μεταφορές, βιομηχανία και τελικά το κόστος ζωής.
Πάει για 2 τρισ. IPO η SpaceX
Βέβαια η κρίση δεν επηρεάζει τους πάντες. Η SpaceX, παραδείγματος χάριν, ετοιμάζεται να δοκιμάσει τα όρια των αγορών, στοχεύοντας σε αποτίμηση-μαμούθ άνω των 2 τρισ. δολαρίων ενόψει της δημόσιας εγγραφής της. Αν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για το μεγαλύτερο IPO όλων των εποχών ξεπερνώντας ακόμη και τη Saudi Aramco. Ο Ελον Μασκ και οι σύμβουλοί του «μετρούν» τη διάθεση των επενδυτών, καθώς η αποτίμηση έχει ήδη εκτοξευθεί από το 1,25 τρισ. μετά την ενσωμάτωση της xAI. Σε αυτά τα επίπεδα, η SpaceX θα ανταγωνίζεται κολοσσούς όπως Apple και Microsoft, ενώ θα αφήνει πίσω την Tesla, η οποία ανήκει και αυτή τον Μασκ. Η εταιρεία ενδέχεται να αντλήσει έως 75 δισ. δολ., χρηματοδοτώντας φιλόδοξα σχέδια, data centers τεχνητής νοημοσύνης στο Διάστημα και βιομηχανική δραστηριότητα στη Σελήνη. Ενα στοίχημα που, αν πετύχει, θα επαναπροσδιορίσει όχι μόνο την αγορά αλλά και τα όρια της οικονομίας του Διαστήματος.
Νέα κόστη για ένα έργο που δεν τελειώνει ποτέ
Σε άλλα νέα αλλά σε γνωστά για τα ελληνικά δεδομένα μονοπάτια, ένα από τα πιο εμβληματικά και αμφιλεγόμενα έργα υποδομών της χώρας επιστρέφει στο προσκήνιο όχι για την ολοκλήρωσή του, αλλά για το αυξανόμενο κόστος του. Με νέα απόφαση, όπως έμαθε το ΒΤ, εγκρίνεται πρόσθετη δαπάνη άνω του 1,13 εκατ. ευρώ για τη σήραγγα εκτροπής του Αχελώου. Το ποσό αφορά συμπληρωματικές εργασίες που προέκυψαν κατόπιν τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων, επιβεβαιώνοντας τη μακρά σκιά νομικών εκκρεμοτήτων που συνοδεύει το έργο εδώ και δεκαετίες. Ο συνολικός προϋπολογισμός έχει πλέον εκτοξευθεί στα 191,7 εκατ. ευρώ, με συνεχείς αναθεωρήσεις και αποζημιώσεις.
Νέες καθυστερήσεις χωρίς… ευθύνη
Και η περίπτωση του Αχελώου δεν είναι η μοναδική. Σημαντική παράταση παίρνει ένα κρίσιμο οδικό έργο στη Φθιώτιδα, επιβεβαιώνοντας τις διαχρονικές προκλήσεις των δημοσίων υποδομών. Η ολοκλήρωση της ανακατασκευής της παραλιακής οδού Αγίου Κωνσταντίνου και του κόμβου Καμένων Βούρλων μετατίθεται έως τις 29 Ιουλίου 2027. Το έργο, προϋπολογισμού άνω των 13 εκατ. ευρώ, επρόκειτο να ολοκληρωθεί τον Μάρτιο που μας πέρασε. Ωστόσο, καθυστερήσεις σε αρχαιολογικές εργασίες, εγκρίσεις μελετών και άλλες εξωγενείς παρεμβάσεις επιβάρυναν το χρονοδιάγραμμα. Η διοίκηση αναγνώρισε ότι οι βασικές αιτίες δεν οφείλονται στον ανάδοχο, γεγονός που οδήγησε στην έγκριση παράτασης 16,5 μηνών χωρίς επιβολή κυρώσεων. Παράλληλα, μετατίθεται και ο κρίσιμος χρόνος για την καταβολή bonus έγκαιρης ολοκλήρωσης, διατηρώντας τα κίνητρα του έργου ενεργά.
9,3 εκατ. ευρώ για τον «Δημόκριτο»
Την ίδια στιγμή, με ένεση ρευστότητας επιχειρεί η κυβέρνηση να στηρίξει την ερευνητική δραστηριότητα στη χώρα, εγκρίνοντας την καταβολή 9,34 εκατ. ευρώ προς το Εθνικό Κέντρο Ερευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος». Το ποσό αντιστοιχεί στο 65% της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης για το 2026 και εκταμιεύεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, σε μια περίοδο όπου η χρηματοδότηση της έρευνας βρίσκεται υπό πίεση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν τέτοιες ενισχύσεις αρκούν για να μετατρέψουν την επιστημονική γνώση σε οικονομική αξία ή αν αποτελούν απλώς τη διατήρηση του status quo.
Από Clawback σε Comeback
Εν τω μεταξύ, όπως έμαθε το ΒΤ, η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει τους κανόνες ενός μέτρου που για χρόνια θεωρούνταν τροχοπέδη για τη φαρμακοβιομηχανία. Με το νέο πλαίσιο, το Clawback, η υποχρεωτική επιστροφή λόγω υπέρβασης δαπανών, μπορεί πλέον να συμψηφιστεί με επενδύσεις σε έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή. Οι εταιρείες που επενδύουν σε κλινικές μελέτες, τεχνολογία και παραγωγικές μονάδες μειώνουν το βάρος τους, ενισχύοντας ταυτόχρονα την παρουσία τους στη χώρα. Το πρόγραμμα, με ανώτατο όριο τα 150 εκατ. ευρώ για το 2026-2027, επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και την ανάπτυξη.
Νέο κύμα ακρίβειας προ των πυλών
Και μέσα σε όλα αυτά οι τιμές των τροφίμων επιστρέφουν σε ανοδική τροχιά, με τον FAO να καταγράφει αύξηση 2,4% τον Μάρτιο, το υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο. Είναι η δεύτερη συνεχόμενη μηνιαία άνοδος, επιβεβαιώνοντας ότι η πίεση στο «καλάθι του νοικοκυριού» δεν υποχωρεί. Η αιτία βρίσκεται κυρίως στην ενέργεια. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ανεβάζει το κόστος καυσίμων και μεταφορών, διαταράσσοντας τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Παράλληλα, οι περιορισμοί στα Στενά του Ορμούζ επηρεάζουν τη ροή λιπασμάτων και βασικών εισροών, προμηνύοντας νέες αυξήσεις το επόμενο διάστημα. Ιδιαίτερα έντονες είναι οι ανατιμήσεις σε φυτικά έλαια και ζάχαρη, ενώ ακολουθούν κρέας, γαλακτοκομικά και δημητριακά. Παρότι η παγκόσμια παραγωγή σιτηρών προβλέπεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, η αγορά δείχνει ότι το κόστος και όχι η επάρκεια είναι το νέο πρόβλημα.
Ρυθμίσεις 1 δισ. τον Μάρτιο
Τον Μάρτιο, εκτός από την άνοδο του παγκόσμιου πληθωρισμού, ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών στην Ελλάδα κατέγραψε ιστορικό υψηλό με 2.879 ρυθμίσεις συνολικού ύψους σχεδόν 1 δισ. ευρώ. Πρόκειται για το ισχυρότερο μηνιαίο αποτέλεσμα από την έναρξη λειτουργίας του εργαλείου, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική που έχουν δώσει οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε ο νέος νόμος του 2025, που διεύρυνε τα κριτήρια ένταξης και υποχρέωσε τους πιστωτές να καταθέτουν προτάσεις ρύθμισης, ανοίγοντας τον δρόμο σε περισσότερους οφειλέτες. Παράλληλα, αυξημένο ενδιαφέρον καταγράφεται και στις νέες αιτήσεις, που κινούνται σε υψηλά εξαμήνου. Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμμετοχή ευάλωτων νοικοκυριών, με εκατοντάδες ρυθμίσεις και προστασία κύριας κατοικίας. Συνολικά, οι ρυθμίσεις ξεπερνούν πλέον τις 58.000, καλύπτοντας οφειλές άνω των 18 δισ. ευρώ.
Προσωρινή προστασία για την ALFA ALFA ENERGY
Σε προσωρινή δικαστική προστασία τίθεται η εταιρεία ALFA ALFA ENERGY ΑΒΕΕ, μετά την αποδοχή αιτήματος για έκδοση προσωρινής διαταγής από την πρόεδρο Πρωτοδικών Αθηνών, αναφέρουν πηγές με γνώση. Η εταιρεία, που δραστηριοποιείται στον ενεργειακό και βιομηχανικό τομέα, προσέφυγε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο ζητώντας την αναστολή προληπτικών μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης στο πλαίσιο διαδικασίας εξυγίανσης. Το Δικαστήριο έκανε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεκτό το αίτημα και διέταξε την προσωρινή αναστολή κάθε μέτρου αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της εταιρείας από την ΕΥΔΑΠ Α.Ε., μέχρι τη συζήτηση της υπόθεσης. Η κύρια αίτηση αφορά την επικύρωση συμφωνίας εξυγίανσης και μεταβίβασης επιχείρησης, η οποία εκκρεμεί. Η υπόθεση έχει προσδιοριστεί να εκδικαστεί στις 22 Ιουλίου, ενώ μέχρι τότε διασφαλίζεται ένα κρίσιμο «πάγωμα» πιέσεων προς την εταιρεία, δίνοντάς της χρόνο για την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης.
«Πράσινο φως» για μονάδα στη Λάρισα
Ενα νέο ενεργειακό και αγροτικό project παίρνει το πράσινο φως στη Θεσσαλία, καθώς εγκρίθηκε η υπαγωγή σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις για μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας ισχύος 999 kW, σε συνδυασμό με θερμοκήπιο στη Λάρισα. Το έργο, ιδιοκτησίας της «PP GREENHOUSE ΜΟΝ. Ι.Κ.Ε.», θα αναπτυχθεί σε έκταση άνω των 16 στρεμμάτων στη θέση «Τζουρμακλιόστρατα». Το έργο συνδέει την παραγωγή ενέργειας με την αγροτική εκμετάλλευση, ενισχύοντας την αποδοτικότητα και μειώνοντας το ενεργειακό αποτύπωμα, σε μια περίοδο που η ενεργειακή μετάβαση και η βιώσιμη γεωργία βρίσκονται στο επίκεντρο.
Σε παγκόσμια κρίση το αλουμίνιο
Οι επιθέσεις στη Μέση Ανατολή αρχίζουν να αφήνουν βαθύ αποτύπωμα στη βιομηχανία μετάλλων, με την Emirates Global Aluminium να προειδοποιεί ότι η πλήρης αποκατάσταση της παραγωγής της μπορεί να χρειαστεί έως και έναν χρόνο.
Το εργοστάσιο Al Taweelah στο Αμπου Ντάμπι τέθηκε εκτός λειτουργίας μετά από πλήγματα με πυραύλους και drones, διακόπτοντας την παραγωγή σε μια ήδη «σφιχτή» αγορά. Η Μέση Ανατολή καλύπτει περίπου το 9% της παγκόσμιας παραγωγής αλουμινίου, όμως τα χαμηλά αποθέματα ενισχύουν τον αντίκτυπο. Στο London Metal Exchange το αλουμίνιο έχει ενισχυθεί πάνω από 10% από την έναρξη της σύγκρουσης. Οι καθυστερήσεις στην επανεκκίνηση λόγω ζημιών στις υποδομές και στα ενεργοβόρα συστήματα ηλεκτρόλυσης απειλούν να παρατείνουν την πίεση στην προσφορά. Με επιθέσεις και σε άλλες μονάδες της περιοχής, όπως στο Μπαχρέιν, η αγορά προετοιμάζεται για παρατεταμένες αναταράξεις.
Μερική νίκη για τον ανάδοχο σε διαμάχη εκατομμυρίων
Σε μια υπόθεση που αναδεικνύει τις χρόνιες παθογένειες των δημόσιων έργων, το υπουργείο Υποδομών αποφάσισε μερική δικαίωση της κατασκευαστικής εταιρείας ΕΡΕΤΒΟ Α.Ε. για το νέο Δημαρχείο Χαλανδρίου, προϋπολογισμού άνω των 20 εκατ. ευρώ. Η εταιρεία διεκδικούσε αποζημίωση 365.588 ευρώ λόγω διακοπής εργασιών που προκλήθηκε από καθυστερήσεις πληρωμών. Το Δημόσιο είχε αρχικά εγκρίνει περίπου τα μισά. Τελικά, η απόφαση αναγνωρίζει ότι μέρος των ζημιών όπως κόστος προσωπικού, εξοπλισμού και λειτουργίας εργοταξίου πρέπει να επανεξεταστεί και ενδεχομένως να αποζημιωθεί.
Βέβαια, δεν έγιναν δεκτά όλα τα αιτήματα.
Ποιος δήμος λειτουργεί σε 24ωρη βάση
Πράσινο φως στη λειτουργία υπηρεσιών του Δήμου Γεωργίου Καραϊσκάκη σε 24ωρη βάση και πέρα από το πενθήμερο για το 2026. Η ρύθμιση καλύπτει κρίσιμες υπηρεσίες, όπως ληξιαρχεία για άμεσες πράξεις, τεχνικές υπηρεσίες για έκτακτα φαινόμενα και κυρίως την καθαριότητα, που πλέον θα λειτουργεί και νυχτερινά, επτά ημέρες την εβδομάδα.
Tα Χρηματιστήρια: Στην Ιαπωνία ο Nikkei παρουσίασε άνοδο 1,26% στις 53.123,49 μονάδες και στην Κίνα ο Shanghai πτώση 0,1% στις 3.880,097 μονάδες.
Πετρέλαιο: Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent εκτινάχθηκαν πάνω από 7%, ξεπερνώντας τα 109 δολάρια ανά βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν τεσσάρων ετών. Τα spot φορτία Brent με ημερομηνία παράδοσης αυξήθηκαν πάνω από τα 140 δολάρια ανά βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2008. Την ίδια στιγμή, το Ηνωμένο Βασίλειο φιλοξενεί συνομιλίες με δεκάδες χώρες για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στη διαδρομή, ενώ ο OPEC+ εξετάζει πιθανή αύξηση της παραγωγής, αν και οποιαδήποτε επιπλέον προσφορά είναι απίθανο να επηρεάσει ουσιαστικά τις αγορές στο άμεσο μέλλον.
Χρυσός: Οι τιμές κινήθηκαν ανοδικά 0,51%, στα 4.676,43 δολάρια ανά ουγγιά.
Ομόλογα: Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς στο 4,345%.
Συνάλλαγμα: Ισοτιμία δολαρίου/ευρώ στο 1,15 δολ.
