Είκοσι μέρες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, παρά τους συντριπτικούς βομβαρδισμούς, τη βύθιση του ιρανικού στόλου και τον αποδεκατισμό της ηγεσίας του καθεστώτος, δεν έχουν κάμψει την αντίσταση της Τεχεράνης. Οι προσδοκίες του Ντόναλντ Τραμπ για ένα σενάριο τύπου Βενεζουέλας δεν έχουν επαληθευτεί. Τα 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου παραμένουν στη χώρα, και το Ιράν –ενδεχομένως ανεξαρτήτως της μορφής που θα έχει η επόμενη κυβέρνησή του– θα έχει πολύ ισχυρό κίνητρο να τα μετατρέψει σε πυρηνικά όπλα.
Στο εσωτερικό, ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε εκτόξευση των τιμών των καυσίμων και σε εντεινόμενη αναταραχή εντός του στρατοπέδου του κινήματος MAGA. Οι ανοδικές πιέσεις στις τιμές είναι πολύ πιθανό να επιμείνουν και μετά το πέρας των εχθροπραξιών, καθώς το καθεστώς θα έχει κάθε λόγο να συνεχίσει να αξιοποιεί τον έλεγχο επί των Στενών του Ορμούζ ως αποτρεπτικό εργαλείο απέναντι στην Ουάσιγκτον και στο Τελ Αβίβ. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην Ευρώπη, την Ασία και την Ωκεανία διεμήνυσαν ότι δεν θα εμπλακούν στρατιωτικά στην περιοχή για να συνδράμουν τους Αμερικανούς – και η συνάντηση κορυφής του Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ αναβλήθηκε.
→ Πριν εμβαθύνουμε, υπενθυμίζω το email επικοινωνίας, για σχόλια, ενστάσεις, out-of-the-box προτάσεις για παράκαμψη των Στενών κ.λπ.: [email protected]. Με βρίσκετε επίσης δραστήριο στο Bluesky, στο @yanpal.bsky.social.
SIT REP, ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΙΙΙ. Επί του πεδίου, ο πόλεμος εισήλθε σε νέα φάση χθες, με τον βομβαρδισμό από το Ισραήλ της ιρανικής πλευράς του γιγαντιαίου κοιτάσματος αερίου South Pars, το οποίο μοιράζεται με το Κατάρ. Οι Ισραηλινοί, επιπλέον, για πρώτη φορά, χτύπησαν το ιρανικό ναυτικό στον Βορρά, στην Κασπία Θάλασσα. Το Ιράν απάντησε με πλήγματα κατά ενεργειακών υποδομών στο Κατάρ και στη Σαουδική Αραβία.
Κατά τα άλλα, τις προηγούμενες ημέρες, οι στρατιωτικές υποδομές και δυνατότητες του Ιράν συνέχισαν να υποβαθμίζονται, ενώ με την εξόντωση του Αλί Λαριτζανί από ισραηλινά αεροπορικά πυρά το καθεστώς στερήθηκε μία κορυφαία φυσιογνωμία – τον de facto ηγέτη του μετά τη δολοφονία του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, και τον έναν από τους λίγους που θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν το τέλος της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ.
Οι ιρανικές δυνάμεις συνέχισαν να χτυπούν στόχους στο Ισραήλ και στις χώρες του Κόλπου και να ελέγχουν τα Στενά του Ορμούζ, επιτρέποντας τις εξαγωγές ιρανικών φορτίων και αποτρέποντας αυτές προς μη φιλικές χώρες. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι εξαγωγές ιρανικού αργού αποτελούν σχεδόν τα 3/4 των 27,2 εκατ. βαρελιών που εξήλθαν από τα Στενά στο πρώτο μισό του Μαρτίου. Οι υπόλοιπες χώρες της περιοχής εξήγαν από τα Στενά κατά την ίδια περίοδο μόλις 400.000 βαρέλια ημερησίως κατά μέσο όρο, έναντι 14 εκατ. βαρελιών εν καιρώ ειρήνης.
Στο (μάλλον ληθαργικό) διπλωματικό μέτωπο, το Axios μετέδωσε ότι έχει αναβιώσει το κανάλι επικοινωνίας μεταξύ του Στιβ Γουίτκοφ και του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αράγκτσι. Ο Αράγκτσι διέψευσε την πληροφορία, γράφοντας στο X ότι η τελευταία του επικοινωνία με τον Γουίτκοφ έλαβε χώρα «πριν ο εργοδότης του αποφασίσει να σκοτώσει τη διπλωματία με μία παράνομη στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν».
Εν τω μεταξύ, το Ισραήλ συνέχισε τον αεροπορικό βομβαρδισμό του Νότιου Λιβάνου και ξεκίνησε χερσαίες επιχειρήσεις στην περιοχή κατά της Χεζμπολάχ. Ηδη η «ζώνη ασφαλείας» που έχει δημιουργήσει στη χώρα φτάνει το 13% του εδάφους της. Περισσότερο από 1 εκατομμύριο Λιβανέζοι –σχεδόν το 1/5 του πληθυσμού– έχουν εκτοπιστεί από την αναζωπύρωση της σύγκρουσης.
Εως χθες ο πόλεμος μετρούσε 1.444 θύματα στο Ιράν, 912 στο Λίβανο, αλλά και, μεταξύ άλλων, 13 Αμερικανούς στρατιώτες.
«ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ». Αυτή ήταν η απάντηση των Ευρωπαίων όπως τη συνόψισε τη Δευτέρα η ύπατη εκπρόσωπος της Ε.Ε. για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, στην επιθετική απαίτηση του Τραμπ να τον βοηθήσουν να εξέλθει από το αδιέξοδο στο όποιο έχει βρεθεί με την άφρονα επιλογή της επίθεσης κατά του Ιράν. Ευθέως αρνητικά τοποθετήθηκαν ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Φρίντριχ Μερτς και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Απροθυμία εμπλοκής στον «ευρύτερο πόλεμο» εξέφρασε και ο Κιρ Στάρμερ.
Είχε προηγηθεί απειλή του Τραμπ (μέσω των Financial Times) ότι το ΝΑΤΟ θα έχει «πολύ κακό μέλλον» αν δεν συμμετάσχει στην αστυνόμευση των Στενών του Ορμούζ – και ακολούθησε μία παιδαριώδης ανάρτηση στο Truth Social όπου κατηγορεί τους συμμάχους των ΗΠΑ ότι δεν την υποστηρίζουν σε μία στιγμή ανάγκης και ισχυρίζεται παράλληλα (τα κεφαλαία στο πρωτότυπο) ότι «ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΑΝΑΓΚΗ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΚΑΝΕΝΟΣ». Ο Αμερικανός πρόεδρος επίσης ανέβαλε την προγραμματισμένη επικείμενη επίσκεψή του στην Κίνα – της οποίας επίσης είχε ζητήσει τη συνδρομή για το άνοιγμα των Στενών, ισχυριζόμενος ότι πρέπει να παραμείνει στην Ουάσιγκτον για τη διαχείριση του πολέμου.
Ηταν πάντως ενδιαφέρον πώς εξελίχθηκε η ευρωπαϊκή αντίδραση, από διπλωματικά μισόλογα το Σαββατοκύριακο σε ευθεία απόρριψη της αμερικανικής απαίτησης για συνδρομή. Οι Ευρωπαίοι, έχοντας απεξαρτηθεί από το ρωσικό πετρέλαιο (με τις γνωστές εξαιρέσεις) και το αέριο, βασίζονται πλέον περισσότερο στις εισαγωγές από τον Περσικό, άρα έχουν κάθε λόγο να επιθυμούν την κατάπαυση του πυρός και το άνοιγμα των Στενών. Ωστόσο η επέκταση των ΑΠΕ έχει θωρακίσει σε κάποιο βαθμό την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού από τις αυξήσεις στην τιμή του αερίου. Και μετά από έναν χρόνο απειλών, προσβολών και εχθρικών αποφάσεων εναντίον τους από την κυβέρνηση Τραμπ, συνειδητοποίησαν ότι δεν έχουν κανένα λόγο να τη συνδράμουν σε μία εξαιρετικά επικίνδυνη στρατιωτική επιχείρηση, στο πλαίσιο ενός παράνομου πολέμου τον οποίο ξεκίνησε χωρίς να τους συμβουλευτεί.
Ως κωμικό υστερόγραφο, αξίζει να αναφερθεί ότι προ έξι μηνών οι ΗΠΑ αποφάσισαν τον παροπλισμό τεσσάρων ναρκαλιευτικών τύπου Avenger που ήταν σταθμευμένα στο Μπαχρέιν με σκοπό ακριβώς την αντιμετώπιση ιρανικών ναρκών. Και αν αυτό δεν σας φαίνεται αρκετά ηλίθιο, τα ναρκαλιευτικά έφυγαν από την περιοχή στα μέσα Ιανουαρίου.
Η ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ ΚΕΝΤ. Την Τρίτη, εν τω μεταξύ, είχαμε την πρώτη ηχηρή αποχώρηση υψηλόβαθμου στελέχους της κυβέρνησης Τραμπ εξαιτίας του πολέμου. Ο Τζο Κεντ, επικεφαλής του Εθνικού Αντιτρομοκρατικού Κέντρου, βετεράνος των ειδικών δυνάμεων και φανατικός υποστηρικτής του Τραμπ, ανακοίνωσε μέσω X ότι παραιτείται από τη θέση του. Στην επιστολή παραίτησής του, ο Κεντ, που στράφηκε κατά της πολιτικής των στρατιωτικών επεμβάσεων των ΗΠΑ μετά τον θάνατο της γυναίκας του, κρυπτολόγου στο ναυτικό, σε επίθεση αυτοκτονίας στη Συρία το 2019, έγραψε ότι «είναι σαφές ότι ξεκινήσαμε αυτόν τον πόλεμο εξαιτίας πιέσεων από το Ισραήλ και το ισχυρό του αμερικανικό λόμπι».
Ο παραιτηθείς αξιωματούχος ισχυρίστηκε ότι «υψηλόβαθμοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι και επιδραστικά μέλη των αμερικανικών ΜΜΕ εξαπέλυσαν μία εκστρατεία παραπληροφόρησης» για να παραπλανήσουν τον Τραμπ ώστε να πιστέψει ότι το Ιράν «αποτελούσε επικείμενη απειλή» για τις ΗΠΑ. Στην ίδια επιστολή, ο παραιτηθείς ανέφερε ότι οι αυτουργοί αυτής της εκστρατείας προώθησαν το «ψέμα» ότι οι ΗΠΑ θα επικρατούσαν εύκολα – και σημείωσε πως πρόκειται για την «ίδια τακτική που χρησιμοποίησαν οι Ισραηλινοί για να μας παρασύρουν στον καταστροφικό πόλεμο στο Ιράκ».
Ο Κεντ δεν είναι το ιδανικό poster-boy για το αντιπολεμικό κίνημα. Ακροδεξιός και συνωμοσιολόγος, αποκαλούσε τους ταραξίες που εισέβαλαν στο Καπιτώλιο την 6η Ιανουαρίου «πολιτικούς κρατουμένους» και τον πρόεδρο Ζελένσκι «τραμπούκο» διορισμένο από τις ΗΠΑ. Ωστόσο η κίνησή του είναι ενδεικτική του αναβρασμού που επικρατεί εντός του MAGA. Σημαντικές φωνές, όπως ο Τάκερ Κάρλσον, η Κάντας Οουενς και η Μέγκιν Κέλι, έχουν ταχθεί ανοιχτά κατά της αμερικανικής επίθεσης – και ορισμένοι βάλλουν ευθέως (ενίοτε με αντισημιτικό μένος) κατά της επιρροής του Ισραήλ στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Η μεγάλη πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων εξακολουθεί να υποστηρίζει την απόφαση του Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν. Οσο όμως ο πόλεμος παρατείνεται, οι αμερικανικές απώλειες αυξάνονται και οι τιμές των καυσίμων εκτοξεύονται, η δημοτικότητά του, ακόμα και μεταξύ των πιο πιστών οπαδών του, θα αρχίσει να ροκανίζεται. Και αυτή μπορεί να είναι η διαφορά μεταξύ μίας ελεγχόμενης ήττας τον Νοέμβριο και μίας συντριβής, με την απώλεια ακόμα και της Γερουσίας. Σίγουρα αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να αναλογιστεί ο Τραμπ καθώς εξετάζει το ενδεχόμενο χερσαίων επιχειρήσεων στο Ιράν.
ΤΟ AIPAC ΣΤΟ ΙΛΙΝΟΪ. Εν μέσω του πολέμου έλαβαν χώρα την Τρίτη προκριματικές εκλογές στο Ιλινόι για τη Γερουσία και για τέσσερις έδρες στη Βουλή. Οι αναμετρήσεις αυτές συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον των μεγάλων λόμπι – και ειδικά του American Israeli Public Affairs Committee, που εργάζεται ακαταπόνητα για να αποκλείσει από το Κογκρέσο υποψηφίους που τολμούν να επικρίνουν την κυβέρνηση Νετανιάχου.
Το AIPAC υπολογίζεται ότι ξόδεψε 20 εκατ. δολάρια στις τέσσερις προκριματικές των Δημοκρατικών στην ευρύτερη περιοχή του Σικάγου. Στις δύο επικράτησαν οι υποψήφιοι τους οποίους υποστήριξε. Στις άλλες δύο, ωστόσο, τα λεφτά του πήγαν χαμένα.
Ιδιαίτερα αξιοσημείωτη ήταν η ήττα του πανίσχυρου λόμπι στην 9η Περιφέρεια του Ιλινόι, όπου δαπάνησε 4,4 εκατομμύρια υπέρ της Λόρα Φάιν, της πολιτειακής γερουσιαστού που είναι κατά των περιορισμών στη στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ, η οποία βγήκε τελικά τρίτη. Η οργάνωση δαπάνησε επίσης 1,4 εκατομμύρια κατά του δημάρχου του Εβανστον, Ντάνιελ Μπις, εγγονού επιβιώσαντων του Ολοκαυτώματος που έχει ασκήσει κριτική στην ισραηλινή κυβέρνηση, και που τελικά κέρδισε, και 1,2 εκατομμύρια κατά της φλογερής ακτιβίστριας Κατ Αμπουγκαζάλε, η οποία κατέλαβε τη δεύτερη θέση.
Στην ομιλία αποδοχής της ήττας της, η Αμπουγκαζάλε εξανέστη κατά «των εκατομμυρίων σε δαπάνες του AIPAC, των εκστρατειών σπίλωσης με μαύρα χρήματα» και της παρέμβασης του κατεστημένου του κόμματος. Και ο Μπις όμως, απευθυνόμενος στο ισραηλινό λόμπι, δήλωσε ότι «η 9η Περιφέρεια δεν είναι προς πώληση».
Ο Μπρένταν Καρ, επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Επικοινωνιών (FCC) –ο ίδιος κύριος που προ μηνών είχε πιέσει το ABC για να κόψει την εκπομπή του Τζίμι Κίμελ– επανήλθε δριμύτερος την περασμένη εβδομάδα. Σε ανάρτησή του στο X, ο Καρ προειδοποίησε τα τηλεοπτικά δίκτυα να «διορθώσουν την πορεία τους» σχετικά με τη δημοσιογραφική κάλυψη του πολέμου, «πριν έλθει η ώρα για την ανανέωση των αδειών». Και για όσους δεν έλαβαν το μήνυμα, συνέχισε: «Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς πρέπει να λειτουργούν προς το δημόσιο συμφέρον και θα χάσουν τις άδειές τους εάν δεν το κάνουν».
Νωρίτερα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αναρτήσει επικριτικό σχόλιο για τις «ψευδείς ειδήσεις» που μεταδίδουν πολλά ΜΜΕ, κατηγορώντας τα ότι «θέλουν να χάσουμε τον πόλεμο». Και την προηγούμενη ημέρα, ο υπουργός Πολέμου, που αναδεικνύεται σε χρυσωρυχείο για την αμερικανική τηλεοπτική σάτιρα, είχε επιτεθεί δριμύτατα στο CNN και είχε εκφράσει την προσμονή να περάσει το κανάλι στον έλεγχο του Ντέιβιντ Ελισον της Paramount Skydance.
Δημοκρατικοί νομοθέτες και οργανισμοί υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης καταδίκασαν την αυταρχική παρέμβαση Καρ. Η διαδικασία αφαίρεσης μίας τηλεοπτικής άδειας πάντως είναι εξαιρετικά δύσκολη και χρονοβόρα, ενώ, αν η κυβέρνηση Τραμπ το επιχειρούσε, θα ήταν δύσκολο να πείσει τον δικαστή που θα αναλάμβανε την υπόθεση ότι η κίνηση δεν συνιστά παραβίαση της Πρώτης Τροπολογίας.
$115 Στην τιμή αυτήν αναρρίχθηκε σήμερα το πετρέλαιο τύπου Brent (κόστος ανά βαρέλι), μετά το χθεσινό ισραηλινό χτύπημα στο ιρανικό κοίτασμα αερίου South Pars, την ιρανική πυραυλική επίθεση κατά των ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ρας Λαφάν στο Κατάρ και τις απειλές του Τραμπ να ανατινάξει ολόκληρο το South Pars.
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ
ΣΤΟ PAX TRUMPIANA.
«Σύμφωνα με πληροφορίες, η Κίνα αποθηκεύει πετρέλαιο εδώ και αρκετό καιρό και μπορεί να έχει αποθέματα έως και έξι μηνών σε δεξαμενές αποθήκευσης. Φαίνεται επίσης ότι έχει την ευλογία του Ιράν για την ασφαλή διέλευση ιρανικού πετρελαίου με προορισμό την Κίνα από τα Στενά του Ορμούζ. Αν προσθέσετε την πρόοδο που έχει κάνει στη μείωση της ενεργειακής έντασης της παραγωγής και στη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της οικονομίας, γίνεται κατανοητό ότι ο άμεσος αντίκτυπος στην Κίνα φαίνεται διαχειρίσιμος, αν όχι ουδέτερος. Ωστόσο η κλιμάκωση του πολέμου από το Ιράν, με χτυπήματα κατά των υπόλοιπων χωρών του Περσικού και άλλων κρατών, σημαίνει ότι οι παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες είναι δυνητικά πολύ πιο δραματικές – κι αυτό σημαίνει ότι ο Σι έχει κίνητρο να συμβάλει στην εξεύρεση λύσης».
– ΤΖΟΡΤΖ ΜΑΓΚΝΟΥΣ , ερευνητής στο China Centre του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης
❗Ο Νέιτ Σουάνσον ήταν διευθυντής για το Ιράν στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου από το 2022 έως το 2025, και μέρος της διαπραγματευτικής ομάδας του Τραμπ στις συνομιλίες με την Τεχεράνη στο πρώτο μισό του περασμένου έτους, έως ότου αποπεμφθεί υπό τις οδηγίες της ισλαμοφοβικής influencer Λόρα Λούμερ. Εδώ μπορείτε να διαβάσετε το δοκίμιό του στο Foreign Affairs στις 24 Φεβρουαρίου, με τίτλο «Why Iran will Escalate», που προβλέπει ακριβώς αυτό –τα χτυπήματα κατά των χωρών του Περσικού– που ο Τραμπ λέει ότι κανείς δεν προέβλεψε…
❗…και εδώ μπορείτε να διαβάσετε τη συνέχεια, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, με τίτλο «How America’s War on Iran Backfired»
❗Ο Γιάροσλαβ Τροφίμοφ γράφει για το πώς η αντίδραση του Ιράν στην επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχει οδηγήσει τους γείτονές του στον Κόλπο να πιέζουν για την εξουδετέρωση του καθεστώτος
❗Το Economist προειδοποιεί ότι ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να αποδυναμώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στρατιωτικά για χρόνια
❗Ο λογαριασμός στο X του Ντάνι Σιτρίνοβιτς, που ήταν επί πολλά χρόνια επικεφαλής του γραφείου Ιράν της ισραηλινής στρατιωτικής κατασκοπείας, είναι πολύ χρήσιμη πηγή ανάλυσης των εξελίξεων στον πόλεμο
❗O Τζάρεντ Κούσνερ, απεσταλμένος at large του πεθερού του, είχε πει ότι δεν θα σηκώσει περισσότερα χρήματα για την επενδυτική του εταιρεία κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας Τραμπ – εκτός από 5 δισεκατομμυριάκια, όπως αποκαλύπτει αυτό το ρεπορτάζ των New York Times
