Το 2026 είναι μόλις οκτώ ημερών, αλλά ήδη νιώθω σαν να έχουν περάσει μήνες. Η επίθεση του Σαββάτου στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του δικτάτορα της χώρας Νικολάς Μαδούρο ήταν η πρώτη, παταγώδης εφαρμογή της «Προσθήκης Τραμπ» στο Δόγμα Μονρόε, που παρουσιάστηκε τον περασμένο μήνα στη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου. Ακόμα και αν είχαμε προετοιμαστεί, ωστόσο, από το αλλόκοτο αυτό έγγραφο και από την ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων επί μήνες στην Καραϊβική, τα γεγονότα του Σαββατοκύριακου ήταν σοκαριστικά.
Δεν ήταν μόνο η αδιαφορία για το διεθνές αλλά και για το αμερικανικό δίκαιο, που επιβάλλει στον πρόεδρο (όπως παραδέχθηκε πρόσφατα η ίδια η προσωπάρχης του) να παίρνει την έγκριση του Κογκρέσου για πολεμικές επιχειρήσεις. Δεν ήταν μόνο η απαξίωση της ηγέτιδος της δημοκρατικής αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο (παρά την επίμονη εκστρατεία κολακείας του Τραμπ και το γεγονός ότι του αφιέρωσε το Νόμπελ Ειρήνης με το οποίο βραβεύθηκε), υπέρ της Ντέλσι Ροντρίγκεζ, αντιπροέδρου του Μαδούρο και μέλους του στενού του κύκλου. Δεν ήταν καν οι συνεχείς αναφορές στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας ως βασικό έναυσμα για την επιχείρηση, σε εκείνη τη δυστοπική συνέντευξη Τύπου το Σάββατο, που έσταζε ιμπεριαλιστική αλαζονεία.
Οχι – το πιο ανησυχητικό από όλα ήταν ότι φαίνεται πως η επιτυχής επιχείρηση των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων, με 100 νεκρούς Βενεζουελάνους και Κουβανούς, αλλά χωρίς αμερικανικά θύματα, άνοιξε την όρεξη του Τραμπ. Εκτοτε έχει απειλήσει ευθέως την Κούβα, το Μεξικό, την Κολομβία και –τρομακτικά δυσοίωνα για το μέλλον της δυτικής συμμαχίας– τη Γροιλανδία (η φράση του τίτλου ανήκει στην πρωθυπουργό της Δανίας και αναφέρεται στις συνέπειες που θα είχε για το ΝΑΤΟ η βίαιη προσάρτηση της αυτόνομης δανέζικης κτήσης από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις).
Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να δούμε πού βρισκόμαστε, σε ένα γεωπολιτικό σκηνικό που αλλάζει ραγδαία, όπου το δίκαιο του ισχυρού επανέρχεται βάναυσα στο προσκήνιο, για πρώτη φορά τόσο δυναμικά από τη δεκαετία του 1930.
→ Με βρίσκετε, ως συνήθως, στο [email protected] και στο Bluesky (@yanpal.bsky.social).
Η ΔΥΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΣΤΟΝ ΠΑΓΟ. Θα ξεκινήσουμε από τη Γροιλανδία, γιατί η αυτοκρατορική θεώρηση του Τραμπ για τα δικαιώματα και τις γεωπολιτικές ανάγκες των Ηνωμένων Πολιτειών στο δυτικό ημισφαίριο τον οδήγησε να επαναλάβει, μετά το χτύπημα στη Βενεζουέλα, ότι η χώρα του «απολύτως» χρειάζεται την αχανή αυτόνομη περιοχή βόρεια του αρκτικού κύκλου για την εθνική της ασφάλεια. Ακολούθησαν ανακοινώσεις από τη Μέτε Φρέντρικσεν, πρωθυπουργό της Δανίας, και τον πρωθυπουργό της αυτόνομης γροιλανδικής κυβέρνησης, και στη συνέχεια κοινό ανακοινωθέν της Κοπεγχάγης με έξι άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Πολωνία), όπου επαναλαμβάνουν ότι το μέλλον της Γροιλανδίας μπορεί να καθοριστεί αποκλειστικά από τους Δανούς και τους Γροιλανδούς. Το ανακοινωθέν υιοθέτησαν και άλλοι σύμμαχοι, μεταξύ των οποίων ο Καναδάς, η Ολλανδία και η Ελλάδα, ενώ και οι υπόλοιπες σκανδιναβικές χώρες έκαναν δηλώσεις στήριξης της Δανίας.
Την Τρίτη, οι ηγέτες των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο –συνήθως απολύτως υποτακτικοί απέναντι στον Τραμπ– μπήκαν κι αυτοί στον χορό των διαφωνούντων, εκφράζοντας την αντίθεσή τους σε μια στρατιωτική επιχείρηση για την κατάληψη της Γροιλανδίας. Αναλυτές και Αμερικανοί πολιτικοί υπενθύμιζαν ότι η Δανία έχει υπάρξει πιστός σύμμαχος των ΗΠΑ, μεταξύ άλλων στο πεδίο της μάχης, και ότι ούτως ή άλλως παρέχει στους Αμερικανούς πλήρη πρόσβαση στη Γροιλανδία για αμυντικούς σκοπούς.
Τίποτε από όλα αυτά δεν δείχνει να έχει πτοήσει τον Τραμπ. Ο Λευκός Οίκος την Τρίτη ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξετάζει διάφορες επιλογές για την απόκτηση της Γροιλανδίας και ότι –παρά τις διαβεβαιώσεις του Μάρκο Ρούμπιο προς νομοθέτες– δεν έχει αποκλείσει τη στρατιωτική επέμβαση. Ο Ρούμπιο θα συναντηθεί την ερχόμενη εβδομάδα με τους ομολόγους από τη Δανία και τη Γροιλανδία.
Παρακολουθούμε παγωμένοι.
ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ, ΗΛΙΘΙΕ. Στην ίδια τη Βενεζουέλα, εν τω μεταξύ, τα πάντα έχουν αλλάξει – και τα πάντα έχουν μείνει ίδια. Η Ντέλσι Ροντρίγκεζ ορκίστηκε μεταβατική πρόεδρος και θα επιχειρήσει ακροβασίες εξαιρετικά υψηλού ρίσκου για να διατηρήσει την εμπιστοσύνη (ή έστω την ανοχή) τόσο του Τραμπ όσο και των σκληροπυρηνικών του καθεστώτος, που ήδη βλέπουν με έντονη καχυποψία την ταχύτητα με την οποία την στήριξαν οι Γκρίνγκος.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι η Βενεζουέλα θα «δώσει» στις ΗΠΑ 30-50 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που, εξαιτίας του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, δεν μπορεί να πουλήσει στη διεθνή αγορά. «Αυτό το πετρέλαιο θα πωληθεί στην τιμή αγοράς και αυτά τα χρήματα θα ελέγχονται από εμένα, ως πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, για να διασφαλίσω ότι θα χρησιμοποιηθούν προς όφελος του λαού της Βενεζουέλας και των Ηνωμένων Πολιτειών!», έγραψε στην ανάρτησή του.
Σίγουρα οι Βενεζουελάνοι αναστέναξαν με ανακούφιση με αυτήν την είδηση, η οποία ωστόσο προκάλεσε αντιδράσεις στο Κογκρέσο. Εν τω μεταξύ, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα ελέγχουν τις πωλήσεις βενεζουελάνικου πετρελαίου «επ’ αόριστον». Χθες, ο Τραμπ πρόσθεσε ότι η Βενεζουέλα θα αγοράζει «μόνο αμερικανικά προϊόντα» με τα έσοδα από τη συμφωνία με τις ΗΠΑ για την πώληση του πετρελαίου (οι λεπτομέρειες της οποίας παραμένουν άγνωστες.
ΝΕΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ, ΙΔΙΟ ΜΕ ΤΟ ΠΑΛΙΟ. Η καθημερινότητα των Βενεζουελάνων, εν τω μεταξύ, μάλλον έχει επιδεινωθεί στις πρώτες ημέρες μετά το αμερικανικό χτύπημα. Σε χθεσινό ρεπορτάζ των New York Times αναφέρεται ότι αξιωματούχοι του καθεστώτος ηγήθηκαν μεγάλου πλήθους σε διαδήλωση υπέρ της απελευθέρωσης του Μαδούρο. «Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση έψαχνε για όποιον γιόρταζε τη σύλληψή του από τις Ηνωμένες Πολιτείες», σημειώνει ο ανταποκριτής των Times.
«Τις τελευταίες ημέρες, οι δυνάμεις ασφαλείας ανέκριναν ανθρώπους σε σημεία ελέγχου, επιβιβάστηκαν σε δημόσια λεωφορεία και έψαξαν τα τηλέφωνα των επιβατών, αναζητώντας στοιχεία ότι ενέκριναν την απομάκρυνση του Μαδούρο, σύμφωνα με Βενεζουελάνους στη χώρα και ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τουλάχιστον 14 δημοσιογράφοι και έξι πολίτες συνελήφθησαν».
Θα δούμε στις επόμενες εβδομάδες και μήνες αν το «σχέδιο» του Τραμπ να διοικήσει εξ αποστάσεως τη Βενεζουέλα –μια αχανή χώρα με ισχυρά και καλά οπλισμένα δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος, και με μια κυβέρνηση με στελέχη του παλαιού καθεστώτος που είναι ορκισμένοι εχθροί των ΗΠΑ– μπορεί να λειτουργήσει. Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν αναπόφευκτο, αν θέλει να διατηρήσει πραγματικά τον έλεγχο και να ξεκινήσει τη μακρά, σύνθετη και τεραστίου κόστους διαδικασία αναβίωσης του τομέα πετρελαίου της χώρας, να εμπλακεί πιο ενεργά, μεταξύ άλλων με την αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων. (Στη συνέντευξη Τύπου του Σαββάτου είπε ότι «δεν φοβόμαστε κάτι τέτοιο», κάτι που μάλλον θα προκάλεσε έκπληξη στη βάση του MAGA με την απέχθειά της για στρατιωτικές περιπέτειες ανά τον κόσμο.) Μιλώντας, εν τω μεταξύ, χθες στους New York Times, ο Τραμπ είπε ότι ο αμερικανικός έλεγχος επί της λατινοαμερικανικής χώρας μπορεί να κρατήσει χρόνια.
ΑΠΟΝΕΡΑ ΣΤΟΝ ΒΟΡΕΙΟ ΑΤΛΑΝΤΙΚΟ. Οι ΗΠΑ, πάντως, έδειξαν χθες ότι είναι αποφασισμένες να επιβάλουν τον αποκλεισμό της διέλευσης δεξαμενόπλοιων από και προς τη Βενεζουέλα, ακόμη και με τον κίνδυνο να στενοχωρήσουν τον αγαπημένο ομόλογο του προέδρου Τραμπ.
Μετά από κυνηγητό περίπου τριών εβδομάδων, που ξεκίνησε στην Καραϊβική, κατέλαβαν τάνκερ με ρωσική σημαία στον Βόρειο Ατλαντικό, κοντά στην Ισλανδία. «Ο αποκλεισμός του υπό καθεστώς κυρώσεων και παράνομου βενεζουελάνικου πετρελαίου παραμένει ΣΕ ΠΛΗΡΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ – παντού στον κόσμο», έγραψε στο X ο υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ (τα κεφαλαία, φυσικά, δικά του).
Η Μόσχα αντέδρασε με δήλωση του υπουργείου Μεταφορών, όπου αναφέρεται ότι «κανένα κράτος δεν έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει βία εναντίον πλοίων που είναι σωστά νηολογημένα σε δικαιοδοσίες άλλων χωρών». Η ρωσική πλευρά ανέφερε ότι είχε δοθεί προσωρινή άδεια στο πλοίο την παραμονή των Χριστουγέννων να πλεύσει υπό τη ρωσική σημαία. Πρόκειται για ένα από πέντε πλοία που ύψωσαν, με συνοπτικές διαδικασίες, τη ρωσική σημαία, μετά την κατάληψη από τις ΗΠΑ του «Skipper» ενός τάνκερ με σημαία Γουιάνας, στις 10 Δεκεμβρίου.
Την ίδια ημέρα, οι αμερικανικές αρχές κατέλαβαν ακόμη ένα τάνκερ, σε διεθνή ύδατα στις παρυφές της Καραϊβικής, για «παράνομες δραστηριότητες».
ΠΡΟΟΔΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Εν τω μεταξύ, στη συνάντηση της Συμμαχίας των Προθύμων με τους Αμερικανούς στο Παρίσι την Τρίτη υπήρξε περαιτέρω σύγκλιση σχετικά με τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία που θα συνοδεύσουν μια ενδεχόμενη κατάπαυση του πυρός.
Τόσο η Γαλλία όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύθηκαν ότι θα συμβάλουν με στρατεύματα στην ειρηνευτική δύναμη που θα περιφρουρήσει τη συμφωνία. Ο Εμανουέλ Μακρόν, σύμφωνα με αναφορές στον γαλλικό Τύπο, προετοιμάζεται για την αποστολή μίας ταξιαρχίας – 6.000 Γάλλων στρατιωτών. Είναι οι πιο χειροπιαστές δεσμεύσεις που έχουν προκύψει από την πλευρά των Ευρωπαίων.
Θα συνδυαστούν, σε περίπτωση συμφωνίας, με την επιτήρηση της κατάπαυσης του πυρός με τεχνολογικά μέσα (αισθητήρες, drones, δορυφόρους) από τις ΗΠΑ.
Αφήνω στην κρίση σας πόσο αξιόπιστη είναι η συμμετοχή των ΗΠΑ σε εγγυήσεις ασφαλείας όταν απειλούν ευθέως την εδαφική ακεραιότητα συμμαχικής χώρας. Επιπλέον, η Μόσχα έχει επανειλημμένως τονίσει την κάθετη αντίθεσή της στην παρουσία ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία – και δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι έχει αλλάξει στάση.
IN BRIEF. Αξιωματικός της ICE πυροβόλησε και σκότωσε μια 37χρονη γυναίκα χθες στη Μινεάπολη. Ο Τραμπ μίλησε για «νόμιμη άμυνα», ενώ η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νόεμ είπε ότι το θύμα επιχειρούσε να πατήσει τον αξιωματικό με το αυτοκίνητό της. Τοπικοί αξιωματικοί διαψεύδουν την εκδοχή της κυβέρνησης – που υπονομεύεται και από τα βίντεο που τράβηξαν παρευρισκόμενοι. Ο δήμαρχος της πόλης, χρησιμοποιώντας αγοραία γλώσσα, απαίτησε την αποχώρηση της ICE από τη Μινεάπολη.
Ο Λευκός Οίκος λάνσαρε έναν νέο, επίσημο ιστότοπο αφιερωμένο στην 6η Ιανουαρίου. Οπως σημειώνουν οι New York Times, πρόκειται για μια ωμή απόπειρα αντιστροφής της πραγματικότητας: οι αστυνομικοί του Καπιτωλίου, που υπερασπίστηκαν γενναία τους νομοθέτες εκείνη την ημέρα, κατηγορούνται ως υπαίτιοι των ταραχών· οι Δημοκρατικοί νομοθέτες κατηγορούνται για την αποτυχία αποτροπής τους· και ο Μάικ Πενς κατηγορείται ότι «πρόδωσε» τον Τραμπ, επειδή αρνήθηκε να μπλοκάρει την πιστοποίηση του εκλογικού αποτελέσματος.
Ο Λευκός Οίκος χθες ανακοίνωσε την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από 66 διεθνείς οργανισμούς και συμβάσεις – πολλές εκ των οποίων συνδέονται με το κλίμα, την προστασία της εργασίας και τη μετανάστευση. Ο Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε τους οργανισμούς και τις συμβάσεις αυτές «αντι-αμερικανικές, άχρηστες ή σπάταλες».
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ
ΣΤΟ PAX TRUMPIANA.
«Μέχρι πριν από δύο εβδομάδες θα απαντούσα ότι δεν πρόκειται ποτέ να συμβεί κάτι τέτοιο. Θεωρούσα ότι ήταν απλώς μια εκστρατεία πίεσης προς τη Δανία και προς την αυτόνομη κυβέρνηση της Γροιλανδίας για να έχει την πρόσβαση που θέλει στην περιοχή. Εδώ που φτάσαμε, δεν θα απέκλεια τίποτα.
Ο Ρούμπιο είπε ότι [οι Αμερικανοί] ετοιμάζουν κάποιου είδους προσφορά προς τις γροιλανδικές αρχές. Το ερώτημα πλέον είναι τι θα γίνει αν οι Γροιλανδοί απορρίψουν αυτήν την προσφορά. Και δεν υπάρχουν πολλά που μπορούν να κάνουν οι Ευρωπαίοι – μόνο συμβολικές κινήσεις, όπως μια ναυτική αποστολή στην περιοχή σε ένδειξη αλληλεγγύης.
Δεν θα πάνε όμως σε πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη Γροιλανδία. Κανείς δεν θέλει να πολεμήσει τις ΗΠΑ, κανείς δεν έχει αυτή τη δυνατότητα. Ούτε υπάρχει αποτελεσματικός τρόπος αποτροπής τους. Αν ο Τραμπ θέλει να πάρει τη Γροιλανδία, θα την πάρει».
– Κάρλος Μασάλα, καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Πανεπιστήμιο της Bundeswehr
(Διαβάστε την πλήρη συνέντευξη στην «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ»)
Η επίθεση στη Βενεζουέλα, και το κρεσέντο απειλών στον απόηχο κατά μιας σειράς χωρών, έχει κινητοποιήσει την αμερικανική Γερουσία να αναλάβει δράση για να βάλει φραγμούς στον Τραμπ. Σήμερα αναμένεται ψηφοφορία που θα αναστέλλει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Βενεζουέλας χωρίς έγκριση από το Κογκρέσο. Παράλληλα, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές διαβουλεύονται για την προώθηση ψηφίσματος που θα απαγορεύει τη χρήση των ενόπλων δυνάμεων για την κατάληψη της Γροιλανδίας. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η κήρυξη πολέμου είναι προνόμιο του Κογκρέσου. Ωστόσο, στην πράξη οι ομοσπονδιακοί νομοθέτες έχουν διαχρονικά αποδειχθεί ανίκανοι να περιορίσουν ουσιωδώς την εκτελεστική εξουσία σε αυτόν τον τομέα.
1% Αυτό ήταν περίπου το μερίδιο της παραγωγής πετρελαίου της Βενεζουέλας, ως το ποσοστό της συνολικής παγκόσμιας παραγωγής, το 2025. Σε επίπεδο αποθεμάτων, η χώρα θεωρείται ότι έχει τα μεγαλύτερα παγκοσμίως: 303 δισεκατομμύρια βαρέλια, ή το 19% των συνολικών αποθεμάτων του πλανήτη. Στη δεκαετία του 1970, η παραγωγή της χώρας άγγιζε το 7% του παγκόσμιου συνόλου και ο Τραμπ ποντάρει ότι θα την ωθήσει ξανά ανοδικά, με αποτέλεσμα να θησαυρίσουν οι αμερικανικές πετρελαϊκές και να αυξηθεί ο γεωπολιτικός και οικονομικός έλεγχος των ΗΠΑ επί της διεθνούς αγοράς του μαύρου χρυσού. Πρόκειται για εγχείρημα εξαιρετικά αβέβαιο.
❗Εξαιρετικά ενδιαφέρον ρεπορτάζ του Bloomberg για το fan club της Ντέλσι Ροντρίγκεζ στις τάξεις των επενδυτών και στελεχών της πετρελαιοβιομηχανίας
❗Αξίζει να παρακολουθήσει κανείς την ανατριχιαστική συνέντευξη του Στίβεν Μίλερ στο CNN, όπου εκφράζει χωρίς περιστροφές την προσήλωση της αμερικανικής κυβέρνησης στη λογική του δικαίου του ισχυρού
❗…και ένα αναλυτικό ρεπορτάζ του Atlantic για την τεράστια συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια του φανατικού και επικίνδυνου αυτού ανθρώπου
❗Οι Financial Times εξηγούν τι θα μπορούσε να συμβεί με τη Γροιλανδία – συναινετικά ή μη
❗Το BBC έχει μια χρήσιμη ανάλυση της κατάστασης του τομέα πετρελαίου στη Βενεζουέλα και των εμποδίων που θα δυσχεράνουν την αύξηση της παραγωγής
❗…και το Reuters έχει στοιχεία, πέραν των κοιτασμάτων πετρελαίου, για τα αποθέματα ορυκτών της λατινοαμερικανικής χώρας
❗Οι New York Times γράφουν για τα διλήμματα που αντιμετωπίζει η Κίνα σχετικά με τις επενδύσεις της στη Βενεζουέλα μετά την αμερικανική επέμβαση
❗Ο Μάικ Πενς, τον οποίον οι ταραξίες της 6ης Ιανουαρίου απειλούσαν να «κρεμάσουν», αντιδρά στη νέα οργουελιανή προσπάθεια του Λευκού Οίκου να διαστρεβλώσει πλήρως την ιστορία της μαύρης εκείνης ημέρας.
