Από την πρώτη του θητεία, ο 45ος τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε δείξει ότι οι δημοκρατικοί θεσμοί, η διάκριση των εξουσιών και άλλες τέτοιες λεπτομέρειες δεν ήταν πράγματα που τον ενδιαφέρουν πάρα πολύ. Από τότε είχε την πεποίθηση ότι η θέση του προέδρου περιλαμβάνει πολύ περισσότερες αρμοδιότητες από αυτές που προβλέπονται από το Σύνταγμα της συγκεκριμένης Δημοκρατίας, ή οποιασδήποτε δημοκρατίας. Οτι, βασικά, η θέση αυτή περιλαμβάνει όλες τις αρμοδιότητες. Στην πραγματικότητα, ως εκλεγμένος πρόεδρος πάντα θεωρούσε ότι μπορεί λίγο-πολύ να συμπεριφέρεται και να κυβερνά ως απόλυτος μονάρχης. Στην πρώτη του θητεία δεν τα κατάφερε πολύ καλά. Είχε μερικούς απείθαρχους στο υπουργικό του συμβούλιο, κάποια ενοχλητικά θεσμικά αντίβαρα και μια Βουλή που τον έστειλε υπόδικο δύο φορές για πολλαπλά αδικήματα. Υπερβολικά πολλά εμπόδια στην απόπειρά του. Αλλά τους τελευταίους 11 μήνες, ως 47ος πρόεδρος πια, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Σοβαρά θεσμικά αντίβαρα δεν υπάρχουν. Η Γερουσία, η Βουλή των Αντιπροσώπων και το Ανώτατο Δικαστήριο είναι λίγο-πολύ δικά του. Στο υπουργικό συμβούλιο και στον Λευκό Οίκο –και παντού γύρω του– του πλέον υπάρχουν μόνο πιστά και πειθήνια όργανα. Οπότε, μπροστά μας βλέπουμε να ξεδιπλώνεται ο αγνός, ανόθευτος Τραμπ. Η απολυταρχία ξεχειλίζει από τους πόρους αυτής της κυβέρνησης. Και έτσι, τους τελευταίους μήνες είχαμε την ευκαιρία να δούμε στην πράξη ποιο μοντέλο απολυταρχικής διακυβέρνησης θα επέλεγε, αχαλίνωτος, ο Τραμπ.
Επειδή υπάρχουν κάμποσα διαθέσιμα, το δίχως άλλο.
Για παράδειγμα, θα μπορούσε να επιλέξει να ακολουθήσει το παράδειγμα του Ούγγρου Βίκτορ Ορμπαν, ο οποίος εξελέγη δημοκρατικά σε μια δημοκρατική χώρα και μετά έπεσε με λύσσα πάνω στους θεσμούς της, κατορθώνοντας να τους διαβρώσει, ελέγχοντας τα ΜΜΕ, εξαρθρώνοντας την κοινωνία των πολιτών, ξεδοντιάζοντας τη δικαιοσύνη και κυνηγώντας την όποια αντιπολίτευση με κάθε μέσο, νόμιμο ή μη. Θα μπορούσε, επίσης, να πάρει παράδειγμα από τους πιο στυγνούς –και πιο έμπειρους, και πιο επιτυχημένους– Ταγίπ Ερντογάν και Βλαντιμίρ Πούτιν, που ακολούθησαν τη μεθοδολογία, αλλά από πιο νωρίς. Εφτασαν έτσι και σε πιο ακραία μέτρα είτε φυλακίζοντας (στην περίπτωση του Ερντογάν) είτε και δολοφονώντας (στην περίπτωση του Πούτιν) όποιον τολμούσε να αρθρώσει αντιπολιτευτικό λόγο.
Από ό,τι αποδείχτηκε, όμως, μολονότι ο Τραμπ θαυμάζει αυτούς τους ηγέτες και τους συμπαθεί πολύ περισσότερο από ό,τι τους Ευρωπαίους δημοκράτες, δεν είναι αυτοί που αντέγραψε.
Πρώτα απ’ όλα, από κάποιες απόψεις, πριν καν περάσει ο πρώτος χρόνος της θητείας του αυτής, ο Τραμπ τους έχει ξεπεράσει ήδη αυτούς. Δεν έχει δολοφονήσει πολιτικούς του αντιπάλους (ακόμα) ούτε έχει καταργήσει τις εκλογές, αλλά αναπάντεχα πολλά από γνωστά εδώ και έναν αιώνα to-dos του απολυταρχισμού τα έχει πάει σε πολύ προχωρημένο στάδιο ήδη. Επίθεση στα πανεπιστήμια και τα ακτιβιστικά δικηγορικά γραφεία τα οποία θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν ακτιβιστικές και νομικές αντιδράσεις; Τσεκ. Λυσσαλέα επίθεση στα ΜΜΕ με μηνύσεις, εξαγορές από τσιράκια, απειλές για ακυρώσεις αδειών και εκβιασμούς; Τσεκ. Διάβρωση της ισχύος του Κογκρέσου, ανεξάρτητων αρχών ή οποιουδήποτε άλλου πυλώνα εξουσίας; Τσεκ. Στρατός στους δρόμους για να ενισχυθεί η αίσθηση της ανασφάλειας κυρίως των πιο ευάλωτων; Τσεκ. Απρόκλητες επιθέσεις και απειλές σε φανταστικούς ή πραγματικούς εξωτερικούς εχθρούς; Τσεκ. Ο,τι έκαναν οι Πούτιν, Χίτλερ, Μουσολίνι, Ερντογάν και το λοιπό σινάφι, με τις προσαρμογές και τις αλλαγές που επιβάλλει η ιδιαιτερότητα μιας πολύ διαφορετικής χώρας, ασφαλώς, τα κάνει και αυτός, πάρα πολύ γρήγορα.
Αυτά κάποιοι από εμάς τα περίμεναν (και τα έγραφαν) από την πρώτη φορά κιόλας. Αυτό που εγώ δεν περίμενα, όμως, ήταν ότι τελικά, στην πράξη, ο αχαλίνωτος Τραμπ δεν θα αποδεικνυόταν ένας δικτάτορας τύπου Πούτιν ή Ερντογάν. Μάλιστα, το να διατυπώνει πλέον αυτό ως άποψη σήμερα είναι και ελαφρώς προσβλητικό, από μιαν άποψη. Για τον Πούτιν και τον Ερντογάν.
Βλέπετε, οι δικτάτορες αυτού του τύπου στηρίζουν την εξουσία τους στον απόλυτο, τον ασφυκτικό έλεγχο. Ελεγχο των αρμών της εξουσίας, ναι, αλλά έλεγχο και της εικόνας τους. Αν αποκαλυφθεί στον λαό ότι ο Πούτιν είναι βαθιά διεφθαρμένος και ότι με τα πλούτη που ρουφάει από τα κρατικά ταμεία, τα οποία χρησιμοποιεί ως προσωπικό πορτοφόλι, χτίζει παλάτια την ώρα που ο λαός ζορίζεται, αυτό τον Πούτιν τον νοιάζει. Τον καίει. Βάζει όσους τα αποκαλύπτουν αυτά στη φυλακή, τους δηλητηριάζει, τους δολοφονεί. Τα ΜΜΕ που αποκάλυπταν ότι το καθεστώς Ορμπαν έσπρωχνε όλα τα ΕΣΠΑ στους μιλημένους συμμαθητές του, ο Ορμπαν τα έκλεισε ή τα ανάγκασε να αλλάξουν ιδιοκτησία. Οποιος τολμά να επισημάνει τη διαφθορά του περιβάλλοντος Ερντογάν, καταλήγει στην καλύτερη περίπτωση άνεργος, στη χειρότερη στη φυλακή. Αυτοί οι άνθρωποι, στυγνοί, εξουσιομανείς δικτάτορες, θέλουν να φαίνονται ενάρετοι και αδιάφθοροι προς τα έξω.
Αλλά αυτή είναι μια μεγάλη και ενδεικτική διαφορά του Τραμπ με όλους αυτούς: η δική του διαφθορά είναι ανοιχτή, γίνεται φόρα παρτίδα. Δέχεται ανοιχτά δωράκια αεροπλάνα από το Κατάρ ή μπάρες χρυσού από Ελβετούς επιχειρηματίες, για να τους κάνει τα χατίρια. Σύμφωνα με μια πρόσφατη καταγραφή, 346 άνθρωποι του έδωσαν 500 εκατομμύρια δολάρια ως δωρεές τα προηγούμενα χρόνια, και σήμερα οι μισοί είτε είναι πρέσβεις είτε οι εταιρείες τους έχουν πάρει κρατικά έργα είτε έχουν πάρει χάρη (επειδή ήταν καταδικασμένοι εγκληματίες). Ο άνθρωπος έχει φτιάξει ολόκληρο δικό του κρυπτονόμισμα για να τα παίρνει όσο πιο εύκολα γίνεται. Είναι πλέον κοινό μυστικό ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι προς πώληση. Οποιος θέλει τον λαδώνει, και παίρνει.
Οι άλλοι, οι δικτάτορες της γειτονιάς μας, δεν είναι έτσι. Αυτό που μάθαμε τους τελευταίους 11 μήνες είναι ότι ο Τραμπ είναι δυνάμει δικτάτορας άλλης πάστας. Εντελώς άλλης κατηγορίας. Και για να διαπιστώσουμε σε ποια κατηγορία κατατάσσεται περισσότερο, αρκεί να δούμε δυο ειδήσεις από τις προηγούμενες ημέρες:
1. Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι το αμερικανικό ναυτικό θα κατασκευάσει μια νέα κατηγορία πολεμικών πλοίων εντελώς νέου τύπου, και ο νέος στόλος που θα προκύψει θα λέγεται «χρυσός στόλος» και ο νέος τύπος πλοίων ξέρετε πώς θα λέγεται; «Τραμπ».
2. Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι αλλάζει το όνομα του Kennedy Center, ενός οργανισμού που μοιάζει με το Μέγαρο Μουσικής, που προωθεί τις τέχνες και τον πολιτισμό, σε “Trump Kennedy Center”.
Αυτά βεβαίως έρχονται να προστεθούν στο “Donald Trump Institute for Peace“, στην “Trump Gold Card” που είναι η αντίστοιχη “Golden Visa” του αμερικανικού κράτους, ή στους “Trump Accounts”, τραπεζικούς λογαριασμούς για παιδιά από φτωχές οικογένειες στους οποίους το κράτος θα βάζει 1.000 δολάρια, για να μαζεύουν τόκους όσο τα παιδιά μεγαλώνουν (μια πολύ καλή ιδέα, παρεμπιπτόντως), και να δημιουργείται μια εικόνα. Αντιλαμβάνεται κανείς μερικά πράγματα. Γίνεται αντιληπτό ότι το πρότυπο απολυταρχικής διακυβέρνησης και δικτατορικού στυλ για τον Τραμπ δεν είναι οι Πούτιν και οι Ερντογάν αυτού του κόσμου, αλλά ο Σαπαρμουράτ Νιγιάζοφ.
Ο θρυλικός ηγέτης του Τουρκμενιστάν που, μεταξύ πολλών άλλων, αυτοανακηρύχτηκε ισόβιος ηγέτης, έβαλε την αυτοβιογραφία του υποχρεωτικό μάθημα στα σχολεία και έστησε ένα περιστρεφόμενο χρυσό άγαλμα του εαυτού του στην πρωτεύουσα (περιστρεφόταν για να κοιτάζει πάντα τον ήλιο). Επιπλέον, έβαλε το πρόσωπό του στα χαρτονομίσματα και, φυσικά, μετονόμασε πόλεις και γεωγραφικές τοποθεσίες, δίνοντάς τους το δικό του όνομα, ή το παρατσούκλι του. Ακόμα και τις ημέρες της εβδομάδας μετονόμασε. Τους έδωσε τα ονόματα των συγγενών του, ξεκινώντας από τη μαμά του. Οταν πέθανε, τον αντικατέστησε ο οδοντίατρός του.
Αν το καλοσκεφτεί κανείς, αυτό μοιάζει να είναι ένα πλησιέστερο πρότυπο για τις πολιτειακές εξελίξεις στις ΗΠΑ σήμερα. Τέτοιου τύπου ηγέτες υπήρξαν και αλλού: και στη Λιβύη, και στο Καζακστάν και στη Βόρεια Κορέα και, παλαιότερα, στη Σοβιετική Ενωση και την Κίνα. Ηγέτες που, στην αρχή από υπολογισμό και αργότερα ίσως από παραφροσύνη, κάποια στιγμή ξεπέρασαν τα απλά όρια του παθολογικού ναρκισσισμού (που είναι συχνός σε πολιτικούς και CEOs) και κυβέρνησαν ως κάτι υπεράνω του λαού, ως απευθείας απεσταλμένοι του Θεού, ή ως θεοί οι ίδιοι. Ο Πούτιν δεν έχει βάλει το πρόσωπό του στα ρούβλια ούτε έχει αλλάξει το όνομα του Ερμιτάζ σε Μουσείο Πούτιν. Ο Ερντογάν δεν έχει ονοματίσει τα τούρκικα drones «Ερντογάν». Αλλά ο Τραμπ, που έχει περάσει ολόκληρη τη ζωή του βάζοντας το όνομά του πάνω σε πράγματα (κτίρια, Βίβλους, μπριζόλες) έχει έρθει έτοιμος, με φόρα. Αυτή είναι η πορεία που έχει πάρει, μια πορεία αναπόφευκτα φθίνουσα. Αν το 2026 τα πράγματα δεν αλλάξουν, αν η ακρίβεια, η λίστα Επσταϊν και ό,τι άλλο ακολουθήσει δεν οδηγήσουν σε μια επιταχυνόμενη φθορά του καθεστώτος· αν στα τέλη της νέας χρονιάς δεν γίνουν κανονικές, νόμιμες εκλογές και οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, τότε για τον Τραμπ ανοίγεται πεδίον δόξης λαμπρό.
Ούτε οι ημέρες της εβδομάδας δεν θα μείνουν όρθιες.
