Θάνος Π. Ντόκος*

Οι πρόσφατες δηλώσεις Ερντογάν περί Λωζάννης, σε συνδυασμό με τις γενικότερες εξελίξεις εντός και εκτός Τουρκίας, δικαιολογημένα προκάλεσαν προβληματισμό στην Αθήνα.

Αναμφίβολα μια βιώσιμη λύση στο Κυπριακό, που θα κατοχυρώνει τα ζωτικά συμφέροντα του κυπριακού ελληνισμού, αλλά και της Ελλάδας, θα αφαιρέσει από τον σχετικό κατάλογο ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα για την ελληνική εξωτερική πολιτική…

Για μια χώρα που βρίσκεται σε μια «δύσκολη γειτονιά», όπως η Ελλάδα, οι Ενοπλες Δυνάμεις (Ε.Δ.) αποτελούν ένα από τα βασικότερα «εργαλεία» αντιμετώπισης απειλών και διαχείρισης κρίσεων.

Η αντιμετώπιση της ριζοσπαστικοποίησης (πολύ μικρού αριθμού, ευτυχώς, σε σχέση με το σύνολο) μουσουλμάνων σε ευρωπαϊκές χώρες είναι εξαιρετικά δύσκολη και απαιτεί τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας πολυδιάστατης πολιτικής που θα επιχειρεί να θεραπεύσει όχι μόνο τα συμπτώματα, αλλά και τις γενεσιουργές αιτίες του προβλήματος.

Παρά τη συνέχιση της χαμηλής έντασης αντιπαράθεσης Ελλάδας και Τουρκίας στο Αιγαίο, οι σχέσεις των δύο χωρών χαρακτηρίζονταν τα τελευταία χρόνια από σχετική σταθερότητα και προβλεψιμότητα (καθώς και από ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων επ’ ωφελεία της χώρας μας).

Μετά το Brexit, που αναμφίβολα θα επηρεάσει τις προσπάθειες για κοινή ευρωπαϊκή εξωτερική και αμυντική πολιτική, σημειώθηκαν πρόσφατα δύο άλλες σημαντικές εξελίξεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια: η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Βαρσοβία και η παρουσίαση της νέας Στρατηγικής Παγκόσμιας Ασφάλειας της Ε.Ε.

Παρά τις προβλέψεις των δημοσκοπήσεων, ελάχιστοι πίστευαν ότι, τελικά, οι Βρετανοί θα επέλεγαν το «άλμα στο κενό».

Οπως είναι φυσικό, το επερχόμενο δημοψήφισμα για την παραμονή του Ηνωμένου Βασιλείου (Η.Β.) στην Ε.Ε. έχει επισκιάσει σχεδόν κάθε άλλο διεθνές ζήτημα, τουλάχιστον σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σε ταραγμένους καιρούς και σε εποχές περιορισμένων οικονομικών πόρων για την άσκηση ενεργητικής εξωτερικής πολιτικής, οι συνεργασίες με γειτονικά κράτη και η σύναψη συμμαχιών σε τακτικό και στρατηγικό επίπεδο μπορεί να αποτελέσουν ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για την προώθηση των εθνικών συμφερόντων.

Οι ποικιλόμορφες τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο έχουν ως κεντρική επιδίωξη την πλέον συμφέρουσα οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών σε μια περιοχή όπου η γεωγραφία και το διεθνές δίκαιο της θάλασσας ευνοούν την Ελλάδα.

Οι τρομοκρατικές επιθέσεις στις Βρυξέλλες υπογραμμίζουν τη δυσκολία προστασίας των ανοιχτών, δημοκρατικών κοινωνιών μας από φανατικούς, έτοιμους να πεθάνουν «μετά των αλλοφύλων».

Είναι σαφές ότι η συμφωνία της 18ης Μαρτίου μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας δεν αποτελεί μια απολύτως ικανοποιητική διευθέτηση της προσφυγικής-μεταναστευτικής κρίσης.