Χρήστος Γιανναράς

Πριν δεκαπέντε μέρες, οι Γάλλοι είδαν με φρίκη να καίγεται, μπροστά στα μάτια τους, ο μεγαλειώδης και εμβληματικός καθεδρικός της Παναγίας των Παρισίων. Φρικιούσαν, αλλά ήταν και φανερά δυσχερέστατο να εξηγήσουν την αξία και τη σημασία που είχε, για τον κάθε Γάλλο και για τη Γαλλία, αυτός ο ναός.

Περίοδος προεκλογική. Και όσοι αλληλομαχούν για τη νομή της εξουσίας, δεν ενδιαφέρονται να εμφανίσουν έστω και ίχνη πολιτικού προγράμματος, πρόθεση μεταρρυθμιστικών πρωτοβουλιών, κάποια, προσχηματική έστω, ανησυχία για κοινωνικά προβλήματα.

Ο τηλεθεατής που θα συμβεί να παρακολουθήσει Δελτίο Ειδήσεων από ελλαδικό κρατικό κανάλι έχει πολλές πιθανότητες να παρασυρθεί σε προβληματισμούς καταθλιπτικούς και αγχώδεις: Εχουν πια «νόημα» (ρεαλιστικό εμπειρικό αντίκρισμα), για τους Ελληνες, λέξεις όπως η «αξιοπρέπεια», η «ντροπή», «ο από παντός αισχρού ηθικός φόβος», όπως επιμένουν να αναμηρυκάζουν τα λεξικά;

Η εικόνα που εμφανίζει σήμερα η «Ευρωπαϊκή Ενωση», είκοσι έξι χρόνια από την ίδρυσή της (Μάαστριχτ, 1993), παραπέμπει σε πολυεθνικό σχήμα εξουσιαστικό, με πεδίο άσκησης εξουσίας τόσο τις κοινωνίες των κρατών-μελών της όσο και τον διεθνοποιημένο στίβο της οικονομίας.

Από τον Αλέξη Τσίπρα και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, που η μοίρα (της υπανάπτυξης) μας τους όρισε «μπροστάρηδες», οι πολίτες απαιτούμε να σέβονται τις λέξεις, να μην κακοποιούν τα νοήματα. Να ξέρουν τι σημαίνει «προοδευτικός», αν ο «συντηρητικός» ταυτίζεται οπωσδήποτε με τον «ακροδεξιό», τον «φασίστα». Αν ο «πατριωτισμός» είναι κάτι ασύμπτωτο και ασύμβατο με τον «εθνικισμό». Σε τι ακριβώς παραπέμπει η λέξη «λαϊκισμός» και ποιον αποκαλούμε «ριζοσπάστη».

Η προεκλογική περίοδος ξεγυμνώνει, δραματικά και ανέλπιδα, τον εγχώριο ευτελισμό της πολιτικής.

Είμαστε οι Ελληνες, περισσότερο από άλλους λαούς, επιρρεπείς σε διχασμούς, φατριασμούς, παθιασμένες αντιμαχίες;

«Ο νόμος δεν μπορεί να στηρίξει το πνεύμα, ούτε να γεννήσει την επιθυμία της αρετής. Αυτή είναι δουλειά του ποιητή ή του φιλοσόφου, που πείθουν επειδή ακριβώς δεν έχουν τη δύναμη να επιβάλουν.

Είναι νόμος κεφαλαιώδης, αυτονόητη αρχή κάθε οργανωμένης συνύπαρξης ανθρώπων: Για να λειτουργήσει η συνύπαρξη, απαιτείται κοινός γλωσσικός κώδικας συνεννόησης. Οταν νοθεύεται ή αλλοιώνεται η γλώσσα, είναι αδύνατη η συνεννόηση.

Η ​«αντιπροσωπευτική δημοκρατία», ο κοινοβουλευτισμός, είναι κατάκτηση του ανθρώπου στη Νεωτερικότητα, επίτευγμα προόδου; Οχι, είναι μια συνταγή, μια πρόταση τρόπου οργάνωσης της συλλογικότητας.

Π​​ρώτο πρόβλημα στην Ελλάδα σήμερα, πασίδηλο και ασφυκτικό: η απώλεια επαφής κομμάτων και κομματανθρώπων με την πραγματικότητα. Η απόλυτη υποταγή λόγων και ενεργημάτων τους στη στυγνή προτεραιότητα να κερδηθούν οι εντυπώσεις.φ

Π​​ρόκειται για μικρόνοια; Για κωμική απαιδευσία; Για αμειβόμενη στράτευση στην εξυπηρέτηση συμφερόντων;