Αλέξης Παπαχελάς

Ο πολιτικός μας πολιτισμός απαιτεί η εκάστοτε αντιπολίτευση να λέει πάντοτε ένα «γενναίο» ΟΧΙ, ακόμη και όταν συμφωνεί πίσω από κλειστές πόρτες με κυβερνητικές επιλογές σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Το ΝΑΙ θεωρείται αδιανόητο, αν όχι αυτοκτονικό. Το έχουμε ζήσει πολλές φορές στο παρελθόν και η μακρά αυτή παράδοση δεν νομίζω να τερματιστεί στο άμεσο μέλλον.

H συζήτηση άρχισε ήδη για το τι θα σημάνει για τα ελληνικά συμφέροντα μια κυβέρνηση Μπάιντεν. Ολα δείχνουν ότι ο Τραμπ θα χάσει, αλλά κανείς δεν πρέπει να τον υποτιμά.

Το φθινόπωρο δεν θα είναι καθόλου εύκολο. Η κυβέρνηση θα χρειαστεί να πάρει μια μεγάλη ανάσα για να αντιμετωπίσει κάτι που μπορεί να μοιάζει με καταιγίδα.

Μάθαμε εξωτερική πολιτική από έμπειρους και σοβαρούς ανθρώπους, όπως ο Βύρων Θεοδωρόπουλος. Ανθρώπους που είχαν ζήσει την Τουρκία σε όλα τα κρίσιμα ορόσημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, είχαν ακούσει π.χ. με τα αυτιά τους τον θόρυβο από τις τζαμαρίες των μαγαζιών των Ρωμιών να σπάνε τον Σεπτέμβριο του 1955. 

Η Τουρκία δοκιμάζει τις αντοχές μας και τις «κόκκινες γραμμές» μας. Ο κάθε Ελληνας ενοχλείται βαθύτατα από την εικόνα ενός σεισμογραφικού σκάφους να κινείται προκλητικά συνοδεία μεγάλου αριθμού τουρκικών πολεμικών σκαφών στο πλαίσιο ενός καλά οργανωμένου σόου.

Μας χάρισε ο Θεός το τέλειο οικόπεδο, είναι η αλήθεια. Είναι «γωνία» μοναδική. Η φυσική του ομορφιά γοητεύει ακόμη και τους πιο ταξιδεμένους επισκέπτες. Η γεωπολιτική του αξία είναι ανεκτίμητη, από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας έως σήμερα. Η ιστορία του αξεπέραστη.

Σκεφθείτε για μια στιγμή έναν άνθρωπο αυτοδημιούργητο, ο οποίος διάβασε και δούλεψε πολύ για να φθάσει ψηλά. Χωρίς ιδιαίτερες διασυνδέσεις, κατάφερε κάτι σπάνιο σε αυτόν τον τόπο: να αναγνωρισθεί γι’ αυτό που είναι, όχι γι’ αυτούς που ξέρει ή επειδή είχε «πλάτες».

Τα μεγάλα και εν δυνάμει κοσμοϊστορικά γεγονότα συχνά συμβαίνουν χωρίς ένα μεγάλο «μπανγκ», αλλά κάπως αθόρυβα. Πριν από μερικές ημέρες μία έμπειρη Ελληνίδα διπλωμάτης, ένας Γερμανός δικαστής και ένας στενός σύμβουλος του προέδρου Ερντογάν κάθησαν πολλές φορές στο ίδιο τραπέζι σε ένα μικρό κτίριο δίπλα στη γερμανική καγκελαρία.

Ο καπιταλισμός για να λειτουργήσει αποτελεσματικά πρέπει να είναι δίκαιος. Πρέπει να αποδέχεται την αποτυχία για όποιον παίρνει απαραίτητα ρίσκα. Πρέπει όμως και να βασίζεται στην παραδειγματική τιμωρία όσων λειτουργούν κατά τρόπο αθέμιτο, πλουτίζουν παράνομα και ποδοπατούν τους βασικούς κανόνες της πολιτείας.

Το αντισυστημικό χαρτί μία φορά το παίζεις. Τη δεύτερη καίγεσαι. Αυτό το μάθημα μαθαίνουν αυτή την περίοδο δύο πολύ διαφορετικοί πολιτικοί, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Αλέξης Τσίπρας.

Επειδή κάνω πολλά χρόνια αυτή τη δουλειά, ομολογώ ότι δεν ξαφνιάστηκα από τον κυνισμό και το αδίστακτο στυλ που αποτυπώθηκαν γλαφυρά στην περιώνυμη συνομιλία για το Μάτι. 

Ενα παλιό και δοκιμασμένο ρητό μάς διδάσκει ότι η απόπειρα συγκάλυψης είναι συνήθως χειρότερη από το ίδιο το έγκλημα, όποιο και αν είναι αυτό. Κάνει στο τέλος μεγαλύτερη πολιτική ζημιά και σπρώχνει τους χειριστές της επιχείρησης συγκάλυψης σε έναν πολύ ολισθηρό, επικίνδυνο κατήφορο.