Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ένας θηριώδης Νιγηριανός περνούσε το κατώφλι των γραφείων της Ράγιο Βαγιεκάνο στην περιοχή Κάγιε δελ Παγιάσο Φοφό της Μαδρίτης. Εμοιαζε η τελευταία του ευκαιρία να αγωνιστεί στην Ευρώπη ως τερματοφύλακας. Με καριέρα μόνο στο άσημο πρωτάθλημα της χώρας του και «κομμένος» από την αγγλική Μπρέντφορντ, η τύχη δεν ήταν με το μέρος του, αλλά, όπως αποδείχθηκε, ήξερε πού πήγαινε.
Ενα τεράστιο γκράφιτι με τη μορφή του Γουίλφρεντ Αγκμποναβμπάρε, 11 χρόνια μετά τον θάνατό του, ξεχωρίζει σε μία από τις κεντρικές θύρες του «Εστάδιο ντε Βαγιέκας» με την επιγραφή: «Προς τιμήν της υπεράσπισής σου στην κόκκινη ρίγα και στον αγώνα σου ενάντια στον ρατσισμό. Η Ράγιο δεν θα σε ξεχάσει ποτέ».
Ο «Γουίλι», στα έξι χρόνια που αγωνίστηκε στη Ράγιο Βαγιεκάνο, όχι μόνο ανταπέδωσε, αλλά έφτασε να γίνει μέλος της εθνικής Νιγηρίας στο Μουντιάλ του 1994 και το κυριότερο, να χάσει η Ρεάλ Μαδρίτης το πρωτάθλημα για ένα βαθμό, από ένα σερί επεμβάσεών του στο μεταξύ τους παιχνίδι, εκεί όπου οι οπαδοί της «βασίλισσας» έβγαλαν εναντίον του όλα τα ρατσιστικά απωθημένα τους.
Σε αυτό το γήπεδο και απέναντι σε αυτήν την ομάδα, τη Μεγάλη Πέμπτη, η ΑΕΚ θα προσπαθήσει να κάνει το πρώτο βήμα για μια ευρωπαϊκή υπέρβαση την οποία επιζητεί εδώ και χρόνια και να προκριθεί στα ημιτελικά του Conference League.
Ανθρωποι του μόχθου – Η Ράγιο δεν μπήκε ποτέ σε διαδικασία ανταγωνισμού με τη Ρεάλ και την Ατλέτικο. Αντιπροσώπευε πάντα την πιο εργατική περιοχή της Μαδρίτης, με υψηλό ποσοστό μεταναστών και χαμηλότερα εισοδήματα σε σχέση με το βόρειο τμήμα της πόλης.
«Το φλεγόμενο πέταλο»
Με γλαφυρότητα, ο Ισπανός συγγραφέας Κίκε Πεϊνάδο, «Ραγίστα» από… κούνια, αφηγείται στο βιβλίο του «Στα όπλα», τι εστί Ράγιο, πέρα από μια μικρομεσαία ισπανική ομάδα χωρίς διακρίσεις, που επί χρόνια πηγαινοερχόταν μεταξύ πρώτης και δεύτερης κατηγορίας. «Η Ράγιο δεν είναι απλώς μια ποδοσφαιρική ομάδα. Είναι μια γειτονιά, τα χαμηλά σπίτια και τα δρομάκια της, αλλά και οι άνθρωποί της. Οι άνθρωποι του μόχθου και της επιβίωσης και επίσης της γιορτής και της εξέγερσης. Είναι οι ιστορίες που διηγούνται, οι μνήμες του παρελθόντος. Είναι η πολιτική, ο αντιφασισμός, η απέχθεια για την εξουσία. Είναι το γήπεδο με το φλεγόμενο πέταλο και τους “Bukaneros”. Είναι το καμάρι και η περηφάνια του προλεταριάτου, το κυριακάτικο αποκούμπι του. Η Ράγιο Βαγιεκάνο δεν είναι απλώς μια ποδοσφαιρική ομάδα. Είναι ένας κόσμος».
Και όντως, το Βαγιέκας είναι ένας διαφορετικός κόσμος μέσα στην καρδιά της Μαδρίτης, που όμως είχε και διατηρεί ακόμη τις δικές του μοναδικές και άκρως γοητευτικές ιδιαιτερότητες. Είναι η γειτονιά όπου οι κάτοικοι κάθε χρώματος, θρησκείας και προσανατολισμού είναι ευπρόσδεκτοι.
Η Ράγιο στα 102 χρόνια ζωής της δεν μπήκε ποτέ σε διαδικασία ανταγωνισμού με τη Ρεάλ και την Ατλέτικο, αφού οι προτεραιότητές της ήταν άλλες. Ηταν πάντα η τρίτη ομάδα, που αντιπροσώπευε την πιο εργατική περιοχή της πρωτεύουσας, με τις πολιτικές πεποιθήσεις στη συντριπτική τους πλειοψηφία να είναι συγκεκριμένες, με υψηλό ποσοστό μεταναστών και χαμηλότερο εισόδημα σε σχέση με το βόρειο τμήμα της Μαδρίτης.
Σε έναν άτυπο παραλληλισμό, η γειτονιά του Βαγιέκας μπορεί να συγκριθεί με την Καισαριανή, με την πολύ ισχυρή παράδοση στην Αριστερά και τα προσφυγικά χαμηλά σπίτια που μέσα στο κέντρο της Αθήνας φέρνουν αναμνήσεις μιας άλλης εποχής.
«Γαλατικό χωριό»
Πολλοί είναι αυτοί που αναφέρονται στο Βαγιέκας κάνοντας λόγο για την ύπαρξη ενός «γαλατικού χωριού» μέσα στο σύγχρονο ποδόσφαιρο και αυτό δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Οι κοινωνικές αξίες του ποδοσφαιρικού συλλόγου δημιουργούν και την ταυτότητά του. Οι οπαδοί της Ράγιο γνωρίζουν ότι ποτέ δεν θα καταφέρουν να φτάσουν στο επίπεδο της Ρεάλ και της Ατλέτικο. Δεν ελπίζουν σε τίτλους και ιδιαίτερες διακρίσεις. Είναι όμως περήφανοι γι’ αυτά που εκπροσωπεί η ομάδα τους, αλλά και για το γεγονός πως λειτουργούν έξω από το σύστημα.
«Μεγάλη στις αξίες» – «Μικρή στο γήπεδο, μεγάλη στις αξίες», είναι το μότο των οπαδών της, των «Bukaneros», που είναι πάντα στην πρώτη γραμμή των κοινωνικών αγώνων. Οι «Πειρατές» είχαν κατέβει στους δρόμους ακόμη και για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.
«Μικρή στο γήπεδο, μεγάλη στις αξίες», είναι το μότο των οπαδών της, των «Bukaneros», που στα ισπανικά σημαίνει «πειρατές», οι οποίοι στηρίζουν εμπράκτως κάθε άνθρωπο που έχει ανάγκη και βρίσκονται πάντα στην πρώτη γραμμή για τις μεγάλες κοινωνικές διεκδικήσεις, κάτι στο οποίο συμμετέχει και ο ίδιος ο σύλλογος. Οταν η κυβέρνηση Ραχόι το 2012 ανακοίνωνε τα σκληρά μέτρα λιτότητας, η Ράγιο αποτέλεσε τον μοναδικό σύλλογο στη χώρα που κατέβηκε σε απεργία.
Στη μεγάλη απεργία της 14ης Νοεμβρίου του 2012, οι «Bukaneros» κάλεσαν με πανό όλο τον κόσμο να βγει στους δρόμους, ενώ εντύπωση είχε προκαλέσει η άμεση αντίδρασή τους μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, με πορείες, συνθήματα και πανό. Εχουν ιδιαίτερη σχέση με τους οργανωμένους οπαδούς του Ηρακλή, την «Αυτόνομη Θύρα 10», με τους οποίους είναι αδελφοποιημένοι.
Το 2011, με τη στάση πληρωμών στον σύλλογο, κόσμος και ποδοσφαιριστές σχημάτισαν κοινό μέτωπο, ενώ σε ένδειξη αλληλεγγύης οι δεύτεροι συγκέντρωναν χρήματα για το απλήρωτο προσωπικό.
Το 2013, στην περίοδο των μαζικών εξώσεων, προσέφεραν ένα νέο σπίτι σε μια 85χρονη η οποία έχασε το διαμέρισμα όπου διέμενε επί 50 χρόνια.
Η χοντρή κόκκινη ρίγα στη φανέλα της Ράγιο δεν θυμίζει μόνο αυτήν της Ρίβερ στην Αργεντινή. Είναι κάτι πολύ περισσότερο, συμβολίζει αγώνες, ιδέες και δικαιώματα.
Μάχη για τη σωτηρία
Αγωνιστικά, η Βαγιεκάνο δεν παύει να είναι μια ισπανική ομάδα, με ό,τι σημαίνει αυτό. Ενας ακόμη παραλληλισμός, με τον Ατρόμητο στην Ελλάδα, ίσως να της ταίριαζε. Φέτος, παρά την καλή πορεία της στη League Phase του Conference League –στη δεύτερη μόλις ευρωπαϊκή παρουσία της– και την περυσινή 8η θέση στο πρωτάθλημα που ήταν η καλύτερη στην ιστορία της, παλεύει για να εξασφαλίσει τη σωτηρία της, ευρισκόμενη στη 14η θέση.
Από το φτωχικό σπίτι της οικογένειας Χουέρτα, όπου η χήρα του Χουλιάν, Μαρία, που δούλευε ως οικιακός βοηθός, έπλενε και έραβε τις στολές της πρώτης ομάδας, το γαλακτοκομείο του Γκάτο που χρησίμευε ως αποδυτήρια των παικτών και το μπαρ La Estufa όπου γίνονταν οι πρώτες συναντήσεις και πωλούνταν τα εισιτήρια των αγώνων, στο πέρασμα του αιώνα, η Ράγιο παραμένει πάντα η ίδια.
Στο παλιό γήπεδό της μπορεί κάποιες μέρες να μην υπάρχει ζεστό νερό στις ντουσιέρες των αποδυτηρίων και η σκουριά στις κερκίδες και στα κάγκελα να προδίδουν τη φθορά του χρόνου, όμως οι πεποιθήσεις όσων είναι ταγμένοι στη Ράγιο παραμένουν αναλλοίωτες.
