«Το ποδόσφαιρο δεν είναι πια το ίδιο μέσα σ’ αυτή τη διαδρομή των 25 χρόνων», λέει ο Γιάννης Αναστασίου, πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής και νυν προπονητής του Παναιτωλικού. «Αλλαξαν πολύ η τεχνολογία, η αθλητικότητα, η ταχύτητα, ενώ έχει χαθεί η δημιουργία. Οι παίκτες εκπαιδεύονται να τρέχουν, να δίνουν πάσες, να ξανατρέχουν και να ξαναδίνουν πάσες, όλα σε πολύ υψηλές ταχύτητες, με ή χωρίς την μπάλα στα πόδια. Δεν μαθαίνουν την ντρίπλα, το ένας εναντίον ενός, ούτε και τους επιτρέπεται ο αυτοσχεδιασμός. Τα συστήματα κυριαρχούν, η τακτική έχει αλλάξει, η τεχνική έχει αφεθεί στην άκρη. Βλέπεις θηριώδεις αμυντικούς που 
δεν ξέρουν καν να στηθούν σωστά για να κερδίσουν με το κεφάλι μια εναέρια μονομαχία. Η εμπορικότητα έχει αλλοιώσει τη φυσιογνωμία του ποδοσφαίρου. Περισσότερα παιχνίδια σημαίνουν μεγαλύτερα κέρδη, αλλά δεν είναι φυσιολογικό να παίζουν οι παίκτες τόσο πολύ και με τέτοιες εντάσεις. Στην εποχή μας κυριαρχούν οι μάνατζερ. Προωθούνται συχνά μέτριοι παίκτες, αλλά με καλούς ατζέντηδες. Τα ρόστερ είναι πολύ μεγαλύτερα, έχουν όμως μικρότερη ποιότητα, παίκτες μόνο για να γεμίζουν τον πάγκο. Η τεχνολογία έχει εισβάλει στο ποδόσφαιρο με το VAR, τα παπούτσια, τις μπάλες ή τους αναβαθμισμένους χλοοτάπητες. Κυριαρχούν τα data και οι αναλυτές, όλα είναι πια πληροφορία: πόσα χιλιόμετρα τρέχεις, σε ποιους χώρους, πόσα σπριντ έκανες και πόσα τάκλιν. Οι αριθμοί δίνουν συχνά ψευδή εικόνα στο ποδόσφαιρο, διότι χάνεται η ποιότητα χάριν της αθλητικότητας. Γιατί να έχει μεγαλύτερη αξία όποιος τρέχει 11 χιλιόμετρα και κάνει συνολικά 1.200 μέτρα σπριντ από κάποιον που με τη φαντασία και την τεχνική του μπορεί με μια απλή μπαλιά να ανοίξει ολόκληρη άμυνα;».
Δεν εκμεταλλευθήκαμε τον θρίαμβο του 2004
«Παντού, όχι μόνο στην Ελλάδα, οι αλλαγές ανέδειξαν νικητή τον αθλητή και ηττημένο τον ποδοσφαιριστή. Τώρα που έχουν αυξηθεί κατά πολύ ο ρυθμός, η ένταση και ο αριθμός των αγώνων, οι ομάδες αναζητούν περισσότερο παίκτες με πλούσια σωματικά και αθλητικά προσόντα και όχι τους καλούς μπαλαδόρους που ξεχώριζαν στην εποχή μου», εξηγεί ο Στέλιος Γιαννακόπουλος, πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, μέλος της ομάδας του Euro 2004.
«Εχω ζήσει και τη μία εποχή και την άλλη, παίζοντας και βλέποντας. Παλαιότερα, οι παίκτες είχαν καλύτερη επαφή με την μπάλα. Τώρα τρέχουν πολλά χιλιόμετρα, μαρκάρουν χωρίς ανάσα κι όταν παίρνουν την μπάλα στα πόδια τους, πολλοί δεν ξέρουν τι να την κάνουν. Τα παιχνίδια είναι πλέον πολύ περισσότερα, αλλά μην γκρινιάζουμε, αυτή είναι η δουλειά μας και οι ομάδες έχουν πολύ μεγαλύτερα ρόστερ, για να μοιράζεται ο χρόνος συμμετοχής και να γίνεται καλύτερη αναπλήρωση. Οσο υψηλότερο είναι το επίπεδο, τόσο μεγαλύτερη και η επιβάρυνση. Με τόση ένταση, περισσότερο κουράζεται το μυαλό παρά το σώμα. Πολύ κακό έχει κάνει και η αλλαγή της ταυτότητας των ομάδων. Εχει χαθεί ο εθνικός χαρακτήρας και αυτό δεν αρέσει στον κόσμο. Από την άλλη, έχουν ανοίξει τα σύνορα, βγαίνουν οι παίκτες εύκολα έξω, διαφημίζουν το ποδόσφαιρο της χώρας και ανεβάζουν το επίπεδό τους, επ’ ωφελεία της Εθνικής. Εμείς δεν εκμεταλλευθήκαμε όσο θα έπρεπε τον θρίαμβο του 2004 και χάσαμε την ευκαιρία να αλλάξουμε προς το καλύτερο το ποδόσφαιρό μας. Σημαντική αλλαγή είναι και η σαρωτική είσοδος της τεχνολογίας. Κυρίως το VAR άλλαξε πολύ το ποδόσφαιρο, αλλά πρέπει να είναι βοηθητικό και όχι κυρίαρχο, με τόσο πολλές καθυστερήσεις στην ανάλυση των φάσεων, που χαλούν τον ρυθμό και το παιχνίδι».
Με νέους κανόνες και VAR για πιο δίκαιο παιχνίδι
«Οι βασικές αλλαγές αφορούν τη χρήση της τεχνολογίας, τους κανόνες του παιχνιδιού, την ερμηνεία και τη διαχείριση των διαιτητών, με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της ενιαίας εφαρμογής των κανόνων, τις πιο δίκαιες αποφάσεις και την ασφάλεια των παικτών», επισημαίνει ο Κύρος Βασσάρας, πρόεδρος της ΚΕΔ Ρουμανίας, μοναδικός Ελληνας διαιτητής με παρουσία σε Παγκόσμιο Κύπελλο, Εuro, Ολυμπιακούς Αγώνες.
«Ειδικά μετά το 2014, οι τροποποιήσεις είναι πιο κοντά στην ποδοσφαιρική λογική. Σοβαρές αλλαγές έγιναν στα κριτήρια της επαφής της μπάλας με το χέρι, στην εφαρμογή του πλεονεκτήματος υπέρ της επιτιθέμενης ομάδας, με τη μεταγενέστερη επιβολή των πειθαρχικών κυρώσεων χωρίς να διακόπτεται η φάση. Εγινε πιο αυστηρή η τιμωρία σε τάκλιν που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του αντιπάλου ή σε βίαιη διαγωγή, ιδίως εκτός φάσης, με τη συμβολή του VAR. Εφαρμόστηκε μετά το 2020 η άμεση διακοπή σε περίπτωση υποψίας διάσεισης, δόθηκε έμφαση σε καμπάνιες προσέλκυσης νέων διαιτητών και στην προστασία του κύρους της διαιτησίας, τέθηκε σε ισχύ το πρωτόκολλο επικοινωνίας μόνο μέσω των αρχηγών των ομάδων. Εγινε πιο ακριβής αλλά χωρίς υπερβολές ο υπολογισμός των καθυστερήσεων, ενώ μειώθηκε σημαντικά ο χρόνος των καθυστερήσεων από τους τερματοφύλακες, με το όριο των 8 δευτερολέπτων.
Η μεγαλύτερη αλλαγή, φυσικά, είναι η εισαγωγή της τεχνολογίας της γραμμής τέρματος και της χρήσης του VAR, με παρεμβάσεις που συνιστούν μέσω τεχνολογικού εξοπλισμού και ενδοεπικοινωνίας την ανασκόπηση από τον διαιτητή φάσεων με σαφή και προφανή λάθη, που επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα. Με τη χρήση των τεχνολογικών γραμμών και γραφικών, οι αποφάσεις είναι πιο ακριβείς πλέον, με τις απόψεις να είναι πολλές και αμφιλεγόμενες για τις φάσεις που κρίνονται στο χιλιοστό».
Περισσότερα ματς, λιγότερες προπονήσεις
«Θα ήταν πολύ πιο εύκολο να πούμε τι δεν άλλαξε. Τα πάντα άλλαξαν εκτός από το ίδιο το παιχνίδι, τη μαγεία του μόνου σπορ που μπορεί να νικήσει ο μικρότερος ακόμη κι όταν δεν παίζει καλύτερα», σημειώνει ο Γιώργος Βαμβακάς, πρώην γυμναστής Παναθηναϊκού, ΑΕΚ και εθνικής ομάδας – πρώην πρωταθλητής Ευρώπης στα 400 μ. με εμπόδια.
«Τα παγκόσμια και τα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα έχουν περισσότερες ομάδες, διάρκεια και παιχνίδια, οπότε ουσιαστικά δεν γίνεται προετοιμασία το καλοκαίρι. Με τρία ματς την εβδομάδα για όσες ομάδες παίζουν στην Ευρώπη, με τις μετακινήσεις και την αποφόρτιση, η προπόνηση γίνεται πλέον μέσα στο παιχνίδι. Τα χιλιόμετρα είναι περισσότερα, οι χώροι μικρότεροι, όλοι είναι κοντά, παίζουν με συνεχόμενα σπριντ και περισσότερες μεταβάσεις, που αυξάνουν την ένταση. Η αποκατάσταση εξελίχθηκε σε επιστήμη. Παλιά, 11 ξεκινούσαν και οι ίδιοι 11 τελείωναν.
Οι αλλαγές έφτασαν από 3 στις 5 ή και στις 6 στην παράταση. Είναι τεράστια διαφορά να αλλάζει το 50% της ομάδας. Οταν μπαίνουν πέντε παίκτες ξεκούραστοι, ο ρυθμός παραμένει υψηλός και όσοι παίζουν όλο το 90λεπτο, δυσκολεύονται. Αλλαξε και η τεχνολογία. Τώρα υπάρχουν στατιστικά, εργομετρικά, εξατομικευμένες πληροφορίες για να βλέπεις πόσο τρέχει ένας παίκτης, πού κινείται, τι κάνει. Παλιά “τρέχαμε” την ομάδα 2-3 άνθρωποι, τώρα υπάρχουν 20 αναλυτές, 10 γυμναστές, άλλος για την αποκατάσταση, άλλος για τα σπριντ, τα βάρη, τους τραυματίες, αυτούς που ετοιμάζονται για το επόμενο ματς. Οι πληροφορίες έρχονται από παντού την ώρα του αγώνα, άλλος ασχολείται με τον αντίπαλο, άλλος με την άμυνα, την επίθεση, τα κόρνερ. Οι μπάλες, τα παπούτσια, οι χλοοτάπητες, όλα άλλαξαν με την τεχνολογία, τα πάντα γίνονται πιο γρήγορα. Είναι και πολλοί οι ξένοι, άλλες κουλτούρες, δύσκολη υπόθεση η διαχείριση ενός μωσαϊκού ανθρώπων».
