Πριν από 120 χρόνια, στις 9 Απριλίου 1906*, το Καλλιμάρμαρο Στάδιο «υποδέχτηκε» αθλητές και αθλήτριες από 18 χώρες, οι οποίοι συμμετείχαν στη Μεσολυμπιάδα, τη διοργάνωση που, σύμφωνα με τους ιστορικούς του αθλητισμού, κράτησε «ζωντανό» το Ολυμπιακό Κίνημα και αφαίρεσε από αυτό την εμπορευματοποίηση που είχε επικρατήσει στους Ολυμπιακούς του Παρισιού και του Σεντ Λούις. Επί δέκα ημέρες οι αγωνιζόμενοι διεκδίκησαν με πάθος τη διάκριση ενώ σε κάποια αγωνίσματα υπήρξαν και έντονες διαφωνίες για τους νικητές. Οι Αγώνες όμως δεν αναγνωρίστηκαν από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή και οι κάτοχοι των μεταλλίων δεν συμπεριλήφθηκαν στην ολυμπιακή ιστορία. Πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, η λήθη «κατάπιε» τις προσπάθειες τους ενώ τα οικονομικά προβλήματα, ο πόλεμος και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις της εποχής δεν επέτρεψαν τη συνέχιση της διοργάνωσης.
Μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896, η Ελλάδα είχε ζητήσει τη μόνιμη τέλεση του θεσμού στην Αθήνα, ένα αίτημα που δεν έγινε δεκτό από τον Πιερ ντε Κουμπερτέν. Έτσι, η ιδέα να διοργανώνει η χώρα μας στο μεσοδιάστημα μία διεθνή διοργάνωση βρήκε υποστηρικτές στη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή, παρά την αντίθεση του Κουμπερτέν. Εσωτερικά προβλήματα δεν επέτρεψαν στη χώρα μας να διοργανώσει αγώνες το 1902 και, έτσι, αυτοί του 1906 αποτέλεσαν «εθνική υπόθεση». Μπορεί τα οικονομικά της χώρας να βρίσκονταν σε τραγική κατάσταση όμως η έκδοση ειδικής σειράς γραμματοσήμων επέφερε το, σημαντικό για εκείνη την εποχή, ποσό των 400.000 δραχμών ενώ πολλοί ιδιώτες στήριξαν οικονομικά την προσπάθεια.
Η τέλεση αγώνων και πάλι στην Αθήνα ενθουσίασε Έλληνες αλλά και ξένους. Η Αθήνα γέμισε από χιλιάδες επισκέπτες ενώ την πρώτη ημέρα στο Παναθηναϊκό Στάδιο υπήρχαν περισσότεροι από 100.000 θεατές. Μάλιστα, όσοι δεν κατάφεραν να βρουν θέση συνωστίστηκαν σε εξωτερικούς χώρους. Σύμφωνα με τις εφημερίδες της εποχής το Καλλιμάρμαρο θα γέμιζε ακόμα και εάν είχε 150.000 θέσεις. Στη διοργάνωση συμμετείχαν και Έλληνες αθλητές που προέρχονταν από όλα τα μέρη του, τότε, αλύτρωτου ελληνισμού.
Ο Νικόλαος Γεωργαντάς και τα «Γεωργάντεια»
Eνας από τους αθλητές που πρωταγωνίστησαν στη Μεσολυμπιάδα ήταν ο Νικόλαος Γεωργαντάς. Γεννήθηκε στο Στενό Αρκαδίας το 1878 και από το 1901 άρχισε να παίρνει μέρος σε αγώνες στίβου. Με ρεκόρ στη δισκοβολία, τη λιθοβολία και τη σφαιροβολία πήρε την πρόκριση για να εκπροσωπήσει την Ελλάδα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σεντ Λούις. Εκεί κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο στη δισκοβολία, με βολή στα 37,68 μ. Το 1905 ξεχώρισε τους Πανιώνιους Αγώνες της Σμύρνης και το 1906, σε ηλικία 26 ετών, συμμετείχε στη Μεσολυμπιάδα. Στη διοργάνωση της Αθήνας ανέβηκε στην πρώτη θέση του βάθρου στη λιθοβολία και στη δεύτερη θέση στη δισκοβολία και την ελληνική δισκοβολία.
Δύο χρόνια μετά, στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου, ο Νικόλαος Γεωργαντάς ήταν σημαιοφόρος της ελληνικής αποστολής. Το 1921 έφυγε για τις ΗΠΑ και λίγα χρόνια αργότερα θα επιστρέψει στην Ελλάδα για να βοηθήσει τον ελληνικό αθλητισμό. Από το 1955 μέχρι το 1957 διετέλεσε πρόεδρος του Πανελληνίου. Έφυγε από τη ζωή το 1958.
Από το 1958 μέχρι και πριν από λίγα χρόνια το όνομα του Γεωργαντά έμοιαζε να το είχε… καταπιεί η λήθη. Πριν από τέσσερα χρόνια, οι κάτοικοι του Στενού Αρκαδίας με επικεφαλής έναν απόγονό του, τον Κωνσταντίνο Καραμάνο, αποφάσισαν να διοργανώνουν, στη μνήμη του, έναν αγώνα δρόμου, τα «Γεωργάντεια» ενώ, παράλληλα, τα μέλη της οικογένειας Γεωργαντά που ζουν στις ΗΠΑ στηρίζουν, μέσω χορηγίας, αθλητές της δισκοβολίας.
Αυτή τη χρονιά, τα «Γεωργάντεια» θα διεξαχθούν σήμερα και αύριο (το αγωνιστικό μέρος). «Για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά το Στενό Αρκαδίας, γενέτειρα του σπουδαίου αθλητή μας, θα υποδεχτεί δρομείς κάθε ηλικίας, σε μία γιορτή αθλητισμού, ιστορίας και πολιτισμού. Η εφετινή διοργάνωση έχει ιδιαίτερο επετειακό χαρακτήρα καθώς συμπληρώνονται 120 χρόνια από τη Μεσολυμπιάδα του 1906, μία ιστορική στιγμή για τον ελληνικό αθλητισμό, στην οποία ο Νικόλαος Γεωργαντάς ξαναέγραψε το όνομα του με ανεξίτηλα γράμματα στην παγκόσμια αθλητική ιστορία», δήλωσε στην «Καθημερινή» ο Κωνσταντίνος Καραμάνος.
Ο Δμήτρης Τόφαλος και η κόντρα με τον Στάϊμπαχ
Ο Δημήτρης Τόφαλος γεννήθηκε στην Πάτρα. Σε ηλικία 12 ετών είχε ένα ατύχημα με αποτέλεσμα το ένα χέρι του να είναι πιο μικρό από το άλλο. Αυτό όμως δεν τον εμπόδισε να γίνει ένας από τους πιο σπουδαίους αθλητές της εποχής του. Άρχισε άρση βαρών σε ηλικία 15 ετών και πολύ γρήγορα δίπλα από το όνομά του…. προστέθηκαν ρεκόρ. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σεντ Λούις δεν κατάφερε να πάρει μέρος διότι, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, αρρώστησε. Αξίζει να αναφερθεί ότι για να βρεθούν τα χρήματα και να ταξιδέψει στην Αμερική είχε πραγματοποιηθεί έρανος.
Στη Μεσολυμπιάδα βασικός αντίπαλος του Πατρινού ήταν ο Στάιμπαχ από την Αυστρία. Στον ελληνικό Τύπο δημοσιεύτηκε η πληροφορία ότι ο Στάιμπαχ ήταν επαγγελματίας αθλητής και, για αυτόν τον λόγο, δεν θα έπρεπε να πάρει μέρος στον αγώνα. Οι Αυστριακοί προσκόμισαν τα απαραίτητα έγγραφα και η επιτροπή επέτρεψε στον αρσιβαρίστα να αγωνιστεί. Στην άρση με τα δύο χέρια ο Τόφαλος ανύψωσε 75 κιλά σε κάθε χέρι. Όταν ήρθε η σειρά του Αυστριακού το κοινό αποδοκίμασε και ο αθλητής αποσυντονίστηκε με αποτέλεσμα να αποτύχει. Ο Τόφαλος αναδείχθηκε Ολυμπιονίκης αλλά την ώρα που οι Ελλανοδίκες τον δαφνοστεφάνωναν ο Στάιμπαχ πήγε στον αγωνιστικό χώρο και ανύψωσε τα κιλά δύο φορές και, μάλιστα, πολύ εύκολα. Όμως η προσπάθεια του ήταν εκτός αγώνα.
Ο Τύπος της Αυστρίας φιλοξένησε επιτιμητικά δημοσιεύματα για την ελληνική διοργάνωση και τους θεατές και η Οργανωτική Επιτροπή ζήτησε από τον Τόφαλο να μην αγωνιστεί στο δεύτερο αγώνισμα (άρση με μπάρα). Όταν όμως αυτό έγινε γνωστό στην Πάτρα οι κάτοικοι της διαμαρτυρήθηκαν ενώ ο πατέρας του αθλητή δήλωσε ότι εάν ο γιος του δεν κερδίσει και δεύτερο μετάλλιο δεν θα τον δεχτεί στο σπίτι. Τελικά, ο Τόφαλος δεν αγωνίστηκε και η οικογένειά του τον υποδέχτηκε στην Πάτρα μαζί με τον σπουδαίο αντίπαλό του. Μάλιστα, στον σταθμό είχαν συγκεντρωθεί για την υποδοχή του περισσότεροι από 5.000 φίλαθλοι.
Μετά το 1914, ο Δημήτρης Τόφαλος μετέβη στην Αμερική όπου έκανε σπουδαία καριέρα ως αθλητής της ελευθέρας πάλης (κατς). Κατά τη διάρκεια της αθλητικής του ζωής κατέκτησε 140 τρόπαια στην άρση βαρών και 251 στην πάλη ενώ υπήρξε και προπονητής του Τζιμ Λόντου. Έφυγε από τη ζωή το 1966 και παρόλο που το όνομά του δεν γράφτηκε στα μετάλλια της ολυμπιακής ιστορίας έμεινε «ζωντανός» στις μνήμες των Ελλήνων για τη δύναμη και τον σωματότυπό του ενώ το κλειστό γυμναστήριο της Πάτρας φέρει το όνομά του.
Οι Έλληνες που διακρίθηκαν στη Μεσολυμπιάδα
Στη διοργάνωση της Μεσολυμπιάδας πήραν μέρος 883 αθλητές και αθλήτριες. Σχεδόν οι μισοί ήταν Έλληνες. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται και αθλητές που κατοικούσαν σε περιοχές που δεν είχαν ελευθερωθεί ακόμη, όπως Μακεδονία κλπ.
Τα χρυσά μετάλλια κατέκτησαν: Γεώργιος Αλιπράντης (αναρρίχηση επί κάλω, 11”.4), Νικόλαος Γεωργαντάς (λιθοβολία, 19.92,5 μ.), Ιωάννης Γεωργιάδης (σπάθη), Ομάδα Πόρου (ναυτική κωπηλασία), Γεώργιος Ορφανίδης (ελεύθερο πιστόλι, 221 β.), Εσμέ Σημηριώτη (απλό γυναικών, τένις), Κωνσταντίνος Σκαρλάτος (πιστόλι από απόσταση 30 μέτρων 29/133 β.), Δημήτριος Τόφαλος (άρση βαρών με τα δύο χέρια, 142,4 κ.). Ασημένια συνέλεξαν οι: Νικόλαος Γεωργαντάς (δισκοβολία, 38,06 μ.), Νικόλαος Γεωργαντάς (ελληνική δισκοβολία, 32,80 μ.), Αλέξανδρος Θεοφιλάκης (Στρατιωτικό περίστροφο, 250 β.), Ξενοφών Κάσδαγλης, Ιωάννης Μπαλλής (διπλό ανδρών, τένις), Σοφία Μαρίνου (απλό γυναικών, τένις), Αναστάσιος Μεταξάς (τραπ 2 βολών, 13 β.), Ιωάννης Περίδης (τραπ μίας βολής, 24 β.), Ιωάννης Ραΐσης (σπάθη), Γεώργιος Σημηριώτης – Σοφία Μαρίνου (διπλό μικτό στο τένις), Ομαδικό Σπάθης (Ιωάννης Γεωργιάδης, Τριαντάφυλλος Κορδογιάννης, Μενέλαος Σακοράφος, Τσάτραν Ζορμπάς), Ομάδα Σπετσών (Ναυτική Κωπηλασία), Εθνική Διελκυνστίνδας (Σπυρίδων και Κωνσταντίνος Λάζαρος, Αντώνιος Τσίτας, Σπυρίδων Βέλλας, Βασίλειος και Γεώργιος Ψάχος, Γεώργιος Παπαχρίστου και Παναγιώτης Τριβουλίδας), Ομάδα Ύδρας (ναυτική κωπηλασία). Στην 3η θέση του βάθρου ανέβηκαν οι: Θεμιστοκλής Διακίδης (Άλμα εις ύψος 1.72,5 μ.), Μιχαήλ Δόριζας (λιθοβολία 15.58,5 μ.), Ξενοφών Κάσδαγλης – Ασπασία Μάτσα (διπλό μικτό, τένις), Κωνσταντίνος Κοζανιτάς (αναρρίχηση επί κάλω, 13”.8), Ευφροσύνη Πασπάτη (απλό γυναικών, τένις), Αριστείδης Ραγκαβής(αεροβόλο, 244 β.), Αριστείδης Ραγκαβής (ελεύθερο πιστόλι 218 μ.), Ιωάννης Ραίσης (ξίφος μονομαχίας), Γεώργιος Σκοτάδης (στρατιωτικό περίστροφο, 240 β.), Γεώργιος Σαριδάκης (3.000 μ. βάδην, 15.33.0), Κωνσταντίνος Σπετσιώτης (1.500 μ. βάδην, 7.24.0), Ομάδα Ύδρας (ναυτική κωπηλασία), Θεσσαλονίκη Μιούζικ Κλαμπ (Όμιλος Φιλόμουσων, μετέπειτα Ηρακλής Θεσσαλονίκης, ποδόσφαιρο): Σύνθεση: Βαπόρης, Πίνδος, Τέγος, Πεντζίκης, Κύρου, Σωτηριάδης, Ζαρκάδης, Μιχιτσόπουλος, Καραγκιωνίδης, Άμποτ και Σαριδάκης. Το μετάλλιο διεκδίκησε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, διότι εκείνη την εποχή η Θεσσαλονίκη υπαγόταν στα εδάφη της.
*Στην Ελλάδα, τότε, χρησιμοποιείτο το Ιουλιανό Ημερολόγιο
Πηγές:
- Εφημερίδα Ακρόπολις, 9/4/1906, αρ. φύλλου 8616 και 10/4/1906, αρ. φύλλου 8617. Ανακτήθηκε από: Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων. https://digitallib.parliament.gr/display_doc.asp?item=41060&seg=22663
- Journal of Olympic History, volume 10, (December 2001), http://library.la84.org/SportsLibrary/JOH/JOHv10n1/JOHv10n1i.pdf
