Η ανέμελη στάση του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την πιθανότητα να μην συμμετάσχει το Ιράν στο Παγκόσμιο Κύπελλο που συνδιοργανώνουν οι ΗΠΑ μαζί με το Μεξικό και τον Καναδά, θυμίζει ένα χαλί που σηκώνεται για να κρυφτεί από κάτω του η σκόνη.
«Πραγματικά δεν με νοιάζει. Νομίζω ότι το Ιράν είναι μια ηττημένη χώρα. Τρέφονται από τα απομεινάρια τους» δήλωσε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών στο Politico όταν του επισημάνθηκε ότι το Ιράν είναι η μοναδική χώρα απ’ όσες έχουν εξασφαλίσει την πρόκριση που δεν εκπροσωπήθηκε στην Ατλάντα, σε μια σύνοδο πολύ χρήσιμη για θέματα που έχουν να κάνουν με τις ιατρικές υπηρεσίες, τη διαμονή και τις μετακινήσεις των αποστολών, τα μέτρα ασφαλείας, τη διοργάνωση των αγώνων και τα εμπορικά ζητήματα, μεταξύ άλλων.
Η αφοριστική προσέγγιση του Ντόναλντ Τραμπ δεν απορροφά τους κραδασμούς που έχουν ήδη γεννήσει όλα τα σενάρια σχετικά με τη συμμετοχή του Ιράν στη διοργάνωση και τις πιθανές εναλλακτικές λύσεις που πρέπει να επεξεργαστεί η FIFA στην περίπτωση που το θέμα δεν ξεμπλέξει οριστικά στο άμεσο μέλλον. Απομένουν λιγότερες από 100 ημέρες μέχρι την έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου και η όλη υπόθεση μοιάζει με επικίνδυνη βόμβα, σαν κι αυτές τις χιλιάδες που πέφτουν στο πολεμικό μέτωπο της Μ. Ανατολής και στοιχίζουν καθημερινά πολλές ανθρώπινες ζωές. Ένα ανέμελο «δεν με νοιάζει» είναι μια πολύ απλοϊκή προσέγγιση για να την πάρει κανείς στα σοβαρά. Εξυπακούεται ότι είναι πολύ σημαντικό για μια διοργάνωση με παγκόσμια απήχηση και τζίρο δισεκατομμυρίων δολαρίων να μην δεχτεί από την αρχή ένα τέτοιο χτύπημα που δεν θα έχει συνέπειες μόνο στη βιτρίνα.
Το Ιράν είναι μια από τις πιο ισχυρές ομάδες της Ασίας και έχει πολύ συχνή παρουσία τα τελευταία χρόνια στην τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Η εφετινή είναι η 4η συνεχόμενη πρόκρισή του και ήταν από την αρχή βουτηγμένη στην ίντριγκα και την αμφιβολία. Η ένταση στις σχέσεις του με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ κρατάει χρόνια, με πολύ πρόσφατη την επίθεση που είχε δεχθεί πριν περίπου 8 μήνες σε μια μίνι πολεμική σύρραξη με διάρκεια μόλις 12 ημερών. Με τα τωρινά δεδομένα, είναι προφανές ότι οι πιθανότητες να θαφτεί ξανά τόσο σύντομα το «τσεκούρι του πολέμου», είναι απειροελάχιστες.
Η κρίση είναι γενικευμένη και οι πολεμικές συγκρούσεις έχουν κλιμακωθεί, σε ένα σκηνικό που δεν αιφνιδίασε κανέναν. Ήταν ολοφάνερο ότι το αναμμένο φυτίλι είχε πλησιάσει καιρό τώρα κοντά στο μπαρούτι, σε μια εύφλεκτη περιοχή που μοιάζει με τεράστια πυριτιδαποθήκη.
Το Ιράν έχει κληρωθεί μαζί με το Βέλγιο, την Αίγυπτο και τη Νέα Ζηλανδία στον Ομιλο G και η τύχη τα έφερε έτσι ώστε και τα τρία του παιχνίδια να τα δώσει επί αμερικανικού εδάφους, τα δύο πρώτα στο Λος Αντζελες όπου υπάρχει μια από τις μεγαλύτερες ιρανικές (και αντικαθεστωτικές) παροικίες στον κόσμο και το τρίτο στο Σιάτλ. Με δεδομένο ότι η όλη κατάσταση ήταν καιρό τώρα «ανοικτό βιβλίο», ίσως θα ήταν πιο έξυπνο να οριστούν οι αγώνες του μέσω ειδικού κλειδάριθμου στο Μεξικό ή στον Καναδά, αλλά τέτοια πρόβλεψη δεν υπήρξε, ίσως επειδή οι ΗΠΑ επιθυμούσαν να εξελιχθούν οι αγώνες του σε μια μαζική αντικυβερνητική διαμαρτυρία, όπως συνέβη και στο προηγούμενο Παγκόσμιο Κύπελλο στο Κατάρ, ακόμα και επί ιρανικού εδάφους.
Πολλοί πίστευαν ότι το Ιράν θα αποσυρόταν από τα προκριματικά της διοργάνωσης όταν το περασμένο καλοκαίρι οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις του, αλλά κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Την ίδια στάση κράτησε και τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτείων δεν έδωσε βίζα εισόδου σε αρκετούς αξιωματούχους της Ποδοσφαιρικής του Ομοσπονδίας για να βρεθούν στην κλήρωση των ομίλων. Ο Πρόεδρος Τραμπ είχε υπογράψει πέρυσι ένα εκτελεστικό διάταγμα που απαγορεύει την είσοδο στη χώρα σε πολίτες 12 χωρών, μια εκ των οποίων είναι και το Ιράν, επικαλούμενος λόγους ασφαλείας, αλλά υπήρχε ρητή εξαίρεση για τα μέλη της αποστολής όσων ομάδων απ’ αυτές τις χώρες έπαιρναν την πρόκριση. Οι ΗΠΑ δεν συμπεριέλαβαν στην εξαίρεση τους αξιωματούχους της ομοσπονδίας και δημιουργήθηκε μια ένταση, με απειλές περί μποϊκοτάζ της κλήρωσης.
Η FIFA βρίσκεται στη μέση μιας διαμάχης και σίγουρα θα επιθυμούσε να μην αναγκαστεί να πάρει αυτή τις δύσκολες αποφάσεις. Εάν δεν βρεθεί άκρη σε πολιτικό επίπεδο ώστε να σταματήσουν σύντομα οι εχθροπραξίες και να προκύψει λύση, θα ήταν τεράστιο δώρο για την Παγκόσμια Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου να αποφάσιζε από μόνο του το Ιράν να μην αγωνιστεί το καλοκαίρι στη διοργάνωση. Στην περίπτωση αυτή, θα απαλλασσόταν από μια μεγάλη σκοτούρα και θα ενεργοποιούσε απλώς τους μηχανισμούς της για να βρει άμεσα ποια ομάδα θα έπαιρνε τη θέση του. Πολλά σενάρια είναι ανοικτά, ανάλογα με το εάν το Ιράκ θα εξασφαλίσει την πρόκριση μέσω μπαράζ, ανοίγοντας έτσι δρόμο για τη Σαουδική Αραβία ή το Ουζμπεκιστάν, που είναι επιλαχούσες χώρες από την Ασιατική Συνομοσπονδία (AFC).
Ο Μεχντί Ταζ, πρόεδρος της ιρανικής Π.Ο αρνήθηκε να πάρει την «καυτή πατάτα» και με δηλώσεις του στην ιρανική τηλεόραση, την άφησε στα χέρια του Τζιάνι Ινφαντίνο: «Με όλα όσα συνέβησαν μετά την επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι απίθανο να μπορέσουμε να προσβλέπουμε στο Παγκόσμιο Κύπελλο, αλλά οι επικεφαλής των αθλητικών οργανισμών είναι αυτοί που πρέπει να αποφασίσουν γι’ αυτό». Το μέγεθος της δυσκολίας το εξέφρασε και η Δρ. Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του Προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής: «Για την Τεχεράνη, δεν πρόκειται για έναν σύντομο 12ήμερο πόλεμο ή για έναν περιορισμένο γύρο μιας κλιμάκωσης που μπορεί να διακοπεί και να ρυθμιστεί ξανά. Αυτό το νέο στάδιο της σύγκρουσης είναι υπαρξιακό και σαφώς αφορά την επιβίωση του καθεστώτος. Είναι απίθανο να τελειώσει γρήγορα».
Η FIFA δήλωσε ότι παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να παρεμβαίνει, με κάποια στελέχη της να εκφράζουν μια προσωπική σιγουριά ότι οι τόνοι θα πέσουν και το Ιράν θα συμμετάσχει κανονικά στη διοργάνωση. Ο Ματίας Γκράφστρομ, Γενικός Γραμματέας της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας, δήλωσε το περασμένο Σάββατο ότι «εστιάζουμε στο να έχουμε ένα ασφαλές Παγκόσμιο Κύπελλο με όλους τους συμμετέχοντες» αλλά αυτή η δήλωση δεν είναι δεσμευτική για τις ομάδες που έχουν προκριθεί αλλά γι’ αυτές που θα συμμετάσχουν. Εννοείται ότι η FIFA μπορεί να αντικαταστήσει για σοβαρούς λόγους κάποια ομάδα, όπως είχε κάνει το 1992 η UEFA με τη Γιουγκοσλαβία. Λόγω του εμφύλιου πολέμου, την αντικατέστησε την τελευταία στιγμή με τη Δανία, η οποία ενεργοποίησε μια έκπληξη μεγατόνων και κατέκτησε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα!
Εάν το Ιράν αγωνιστεί τελικά, οι ΗΠΑ είναι υποχρεωμένες να πάρουν ακόμα πιο αυστηρά μέτρα ασφαλείας από τα συνηθισμένα για να εγγυηθούν την ασφάλεια των αγώνων, της αποστολής και των φιλάθλων που θα πάνε στο γήπεδο, όπως και την ασφαλή προετοιμασία της ομάδας στο προπονητικό της κέντρο, στην Αριζόνα. Τέτοια δρακόντεια μέτρα είχαν παρθεί και στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1998 στη Γαλλία, όταν το Ιράν και οι ΗΠΑ είχαν κληρωθεί στον ίδιο όμιλο, σε μια εποχή που οι μεταξύ τους σχέσεις ήταν ιδιαίτερα τεταμένες και η ατμόσφαιρα μύριζε… μπαρούτι, παρότι δεν είχε ξεφύγει η κατάσταση όπως τώρα. Τα μέτρα περιμετρικά του γηπέδου και στη γύρω περιοχή θύμιζαν πολεμική επιχείρηση, χωρίς τελικά να προκύψει κάποια απειλή. Το παιχνίδι έγινε ειρηνικά στη Λιόν με την παρουσία Ιρακινών και Αμερικανών φιλάθλων στις εξέδρες, με την ομάδα της Ασίας να παίρνει μια τεράστια (σε επίπεδο γοήτρου) νίκη με 2-1. Ήταν η πρώτη της επιτυχία σε Μουντιάλ αλλά δεν ήταν μόνο αγωνιστικός ο λόγος που εκατομμύρια Ιρανών ξεχύθηκαν στους δρόμους για να πανηγυρίσουν την «νίκη του αιώνα» απέναντι στον… σατανά!
Ένα φορτισμένο ραντεβού χωρίς τόσο μεγάλη ένταση όπως στη Γαλλία, έγινε και στο τελευταίο Παγκόσμιο Κύπελλο στο Κατάρ. Η κληρωτίδα έφερε τις δύο ομάδες αντιμέτωπες στον ίδιο όμιλο, με τις ΗΠΑ να παίρνουν τη ρεβάνς με 1-0 με γκολ του Πούλισικ. Προκρίθηκαν έτσι στην επόμενη φάση ενώ το Ιράν αποκλείστηκε, αλλά δεν ανέβηκαν τόσο πολύ σε εκείνο το παιχνίδι οι τόνοι κι ας είχε προηγηθεί ο θάνατος της Μάχσα Αμινί που προκάλεσε κύματα μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας.
Η έκρηξη ήλθε στο ανυποψίαστο παιχνίδι του Ιράν με την Ουαλλία, όταν στις εξέδρες του γηπέδου έγιναν συμπλοκές μεταξύ φίλων του καθεστώτος και των αντιπάλων του.
«Βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητο έδαφος, καθώς απέχουμε τρεις μήνες από την έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου και οι οικοδεσπότες μόλις εξαπέλυσαν έναν επιθετικό πόλεμο εναντίον μιας συμμετέχουσας χώρας. Εάν το Ιράν αποσύρει την ομάδα του, κάτι που φαίνεται απολύτως λογικό, η FIFA είναι πιθανό να ανασάνει με ανακούφιση. Υπάρχουν φόβοι για κύμα διαμαρτυριών και αναταραχές» επισήμανε ο Νικ ΜακΓκέαν, στέλεχος της FairSquare, μιας ομάδας υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επιβεβαιώνοντας την αίσθηση ότι η Παγκόσμια Ομοσπονδία θα ανακουφιστεί εάν το Ιράν αποφασίσει να μποϊκοτάρει την διοργάνωση.
Αν και ο Πρόεδρος Τραμπ δηλώνει παγερά αδιάφορος στο σενάριο μη συμμετοχής του Ιράν, ο ίδιος προσπαθεί να εκμεταλλευτεί με κάθε τρόπο τη δυναμική του λαοφιλέστερου ομαδικού σπορ στον κόσμο για να ενισχύσει τη δημόσια εικόνα του. Η πρόσφατη παρουσία του δίπλα στον Λιονέλ Μέσι και τον Ντέιβιντ Μπέκαμ δείχνει ότι στην πραγματικότητα θέλει πολύ να πετύχει η διοργάνωση, γιατί το αντίθετο θα είναι μεγάλο κτύπημα τόσο για τον ίδιο όσο και για τη χώρα του. Και γνωρίζει, επίσης, το ίδιο καλά ότι το Ιράν είναι μεν ένα πρόβλημα, αλλά δεν είναι μοναδικό ούτε και το μεγαλύτερο.
Για παράδειγμα, ένα μεγάλο «αγκάθι» για τη διοργάνωση είναι ότι λόγω των προβλημάτων χρηματοδότησης που αντιμετώπισε τους τελευταίους μήνες η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, οι 11 πόλεις των ΗΠΑ που θα φιλοξενήσουν τους αγώνες έχουν πρόβλημα ρευστότητας, με συνέπεια πολλά θέματα, ειδικά στον τομέα της ασφάλειας, που θα έπρεπε να έχουν κλείσει από νωρίς, να προχωρούν με ρυθμούς χελώνας. Οι διοργανωτές έχουν προειδοποιήσει ότι εάν δεν βρεθεί σύντομα η λύση, θα υπάρξει μεγάλο πρόβλημα, αλλά τρεις μήνες πριν τη σέντρα, οι δυσκολίες παραμένουν απρόσμενα πολλές για το μέγεθος μιας τόσο ισχυρής χώρας.
Μεγάλο «αγκάθι» είναι και η γενικότερη γεωπολιτική κατάσταση, με χαρακτηριστικό ότι η σχέση των ΗΠΑ με τις δύο συνδιοργανώτριες κρέμονται σε ένα τεντωμένο σκοινί. Το ξέσπασμα της βίας στο γειτονικό Μεξικό μετά το θάνατο ενός βαρόνου των καρτέλ ναρκωτικών με την εμπλοκή των ΗΠΑ, όπως και οι μαζικές διώξεις παράνομων μεταναστών, πολλοί εκ των οποίων προέρχονται από τη γειτονική χώρα, έχουν δημιουργήσει μεγάλη αναστάτωση και ανασφάλεια.
Κάτι αντίστοιχο ισχύει και με τον Καναδά, τρίτη συνδιοργανώτρια χώρα, με αφορμή την επιβολή μιας σειράς εμπορικών δασμών από τις ΗΠΑ, που έχουν φέρει τις δύο όμορες χώρες στα πρόθυρα ενός ακήρυκτου εμπορικού πολέμου. Συν τοις άλλοις, ο Πρόεδρος Τραμπ έχει ανοικτά μέτωπα και με πολλές άλλες χώρες. Εκτός από το Ιράν, οι ΗΠΑ έχουν εμπλακεί πρόσφατα σε στρατιωτικές επιθέσεις στη Βενεζουέλα και στη Νιγηρία, ενώ έχουν απειλήσει ανοικτά τη Γροιλανδία, την Κούβα, το Μεξικό και την Κολομβία, άλλη μία χώρα που έχει προκριθεί στο τουρνουά!
Με όλη αυτή την εικόνα, μοιάζει με ανέκδοτο ότι ο Τζιάνι Ινφαντίνο απένειμε τον περασμένο Δεκέμβριο στον Ντόναλντ Τραμπ το πρώτο του «Βραβείο Ειρήνης», με τον ισχυρισμό ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην συμφωνία ειρήνης μεταξύ Ισραήλ – Παλαιστινίων και ότι επιδίωξε να τερματίσει άλλες συγκρούσεις. Παρά τις έντονες επικρίσεις, ο πρόεδρος της FIFA εμφανίστηκε τον περασμένο μήνα
στην πρώτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ειρήνης του Προέδρου των ΗΠΑ, φορώντας ένα κόκκινο καπέλο με τη λέξη «USA» και τους αριθμούς 45 και 47 που παραπέμπουν ευθέως στις δύο προεδρικές θητείες του Ντόναλντ Τραμπ.
Σε πολιτικό επίπεδο, πολλές παρατάξεις και οργανισμοί οργανώνονται με στόχο να πιέσουν τα αρμόδια όργανα να αποκλείσουν τις ΗΠΑ από τις μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, συμπεριλαμβανομένου και του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Φυσικά ένα τέτοιο μέτρο θα προκαλούσε τεράστιες σεισμικές δονήσεις, ακόμα κι αν δεν υπήρχε στον ορίζοντα μια κολοσσιαία διοργάνωση, με τζίρο πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η πρότασή τους ανέφερε ότι «τέτοιες εκδηλώσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη νομιμοποίηση ή την ομαλοποίηση παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου από ισχυρά κράτη», ενώ πρόσφατη είναι η δημόσια τοποθέτηση ενός αξιωματούχου της Γερμανικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας να εξεταστεί το μποϊκοτάζ του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2026, λόγω των ενεργειών του Προέδρου Τραμπ.
Μέσα σε όλη αυτή την ένταση, η FIFA τονίζει την υποχρέωση της να παραμείνει ουδέτερη, προβάλλοντας τον ισχυρισμό του Τζιάνι Ινφαντίνο ότι «η Παγκόσμια Ομοσπονδία δεν μπορεί να λύσει γεωπολιτικά ζητήματα». Την ίδια στάση κράτησε όταν δέχθηκε μεγάλες πιέσεις από πολλές πλευρές προκειμένου να επιβάλλει κυρώσεις στο Ισραήλ, μετά την επίσημη έκθεση μιας επιτροπής του ΟΗΕ που είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είχε διαπράξει γενοκτονία των Παλαιστινίων στη Γάζα.
Σε μια αμφιλεγόμενη απόφασή της, η FIFA είχε αποπέμψει πολύ εύκολα τη Ρωσία από τις τάξεις της, τιμωρώντας την εθνική της ομάδα και όλους τους συλλόγους της απ’ όλες τις εθνικές και διασυλλογικές διοργανώσεις, λόγω της εισβολής της στην Ουκρανία. Ο Τζιάνι Ινφαντίνο ισχυρίζεται ότι η τιμωρία δεν έχει λειτουργήσει και θέλει να εξετάσει το ενδεχόμενο άρσης της, με την αλλαγή του καταστατικού της FIFA για την αποτροπή στο μέλλον κάθε σεναρίου μποϊκοτάζ. Με τη στάση του, πάντως, δείχνει με ξεκάθαρο τρόπο ότι δεν έχει καμία διάθεση να ανοίξει μέτωπο με τις ΗΠΑ, ακόμα κι αν ο Πρόεδρος Τραμπ αποφασίσει να τεντώσει το σκοινί στα άκρα.
