Υπάρχει μόνο ένας δρόμος που οδηγεί στο Estadio Akron, την έδρα της μεξικανικής ομάδας Τσίβας Γουαλαχάρα, το οποίο έχει προγραμματιστεί να φιλοξενήσει τέσσερις αγώνες ομίλων στο φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο. Καθώς το τουρνουά πλησιάζει, το κυκλοφοριακό και το πώς θα προσεγγίσουν οι φίλαθλοι το συγκεκριμένο στάδιο, αποτελούσε τη βασική ανησυχία των τοπικών αρχών.
Την περασμένη Κυριακή όμως, υπήρξε ένα διαφορετικό ζήτημα. Λίγο περισσότερο από ενάμισι χιλιόμετρο μακριά, κοντά στην πίστα καρτ που φέρει το όνομα του Μεξικανού οδηγού της Formula 1, Σέρχιο Πέρεθ, ένα φλεγόμενο λεωφορείο απέκλεισε τον δρόμο. Αυτό δεν ήταν και το μοναδικό συμβάν το πρωινό της περασμένης Κυριακής στην πολιτεία Χαλίσκο. Ως απάντηση σε ομοσπονδιακή επιχείρηση κατά την οποία σκοτώθηκε ο ηγέτης τους, Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστός ως «Ελ Μέντσο», μέλη του καρτέλ «Jalisco Nueva Generación» (CJNG) έστησαν μπλόκα σε ολόκληρη την περιοχή, από το κέντρο της Γουαδαλαχάρα έως την παραθαλάσσια πόλη Πουέρτο Βαλάρτα. Εκτός από λεωφορεία και ταξί που επιτάχθηκαν και πυρπολήθηκαν – μια συνηθισμένη τακτική γνωστή ως «narcobloqueos» – καταστήματα διαφόρων μεγεθών, από ένα μεγάλο σούπερ μάρκετ έως μικρά συνοικιακά μαγαζιά, συνέχισαν επίσης να αποτελούν στόχους εμπρησμών και καταστροφών.
Η πόλη ενεργοποίησε πρωτόκολλο κόκκινου συναγερμού, ουσιαστικά παγώνοντας τη δραστηριότητα των απλών πολιτών και ενθαρρύνοντάς τους να παραμείνουν στα σπίτια τους. Μπαρ και εστιατόρια έκλεισαν. Και ο αθλητισμός επηρεάστηκε: το κυριακάτικο Clásico Nacional μεταξύ των γυναικείων ομάδων των Τσίβας και Κλαμπ Αμέρικα αναβλήθηκε. Το ίδιο συνέβη και με έναν αγώνα της ανδρικής Liga MX, περισσότερα από 320 χιλιόμετρα μακριά, στην Σαντιάγο ντε Κερέταρο. Αν και δεν είχαν επιβεβαιωθεί narcobloqueos στην περιοχή, η εκτεταμένη επιχείρηση του CJNG και των συνεργατών του φέρεται να είχε μπλοκάρει δρόμους σε τουλάχιστον οκτώ πολιτείες.
Ολα αυτά φέρνουν στο προσκήνιο μακροχρόνια ερωτήματα σχετικά με το τι θα κάνουν οι αρχές για να διασφαλίσουν την ασφάλεια των φιλάθλων και να διεξαχθεί το φετινό τουρνουά στο Μεξικό χωρίς απρόοπτα. Η ιδέα ότι ένας αγώνας Παγκοσμίου Κυπέλλου σε αυτή τη χώρα που αγαπά το ποδόσφαιρο θα μπορούσε να αποτελέσει στόχο απασχολεί πολιτικούς αξιωματούχους, διοικητικά στελέχη του ποδοσφαίρου και φιλάθλους εδώ και δεκαετίες.
Τον Αύγουστο του 2011, ανταλλαγή πυροβολισμών έξω από το Estadio Corona της Σάντος Λαγκούνα ανάγκασε τους παίκτες να τρέξουν προς τα αποδυτήρια κατά τη διάρκεια αγώνα με τη Μορέλια. Πανικόβλητοι φίλαθλοι έπεσαν στο έδαφος, κρυμμένοι κάτω από τα καθίσματά τους. Μετά από ένα λεπτό, πολλοί μπήκαν στον αγωνιστικό χώρο και αναζήτησαν καταφύγιο στα αποδυτήρια.
Αργότερα επιβεβαιώθηκε ότι οι πυροβολισμοί σημειώθηκαν εκτός σταδίου και ότι όλοι όσοι βρίσκονταν μέσα ήταν ασφαλείς, όμως ήταν ακριβώς το είδος της στιγμής που το μεξικανικό πρωτάθλημα προσπαθούσε να αποφύγει. Η Liga MX επιδιώκει να προωθείται ως ένα προϊόν φιλικό προς τις οικογένειες και να προσελκύει κορυφαία ταλέντα από όλο τον κόσμο. Παίκτες που τρέχουν για να σώσουν τη ζωή τους ή προσπαθούν να βρουν τις οικογένειές τους στις εξέδρες για να τις προστατεύσουν δεν ήταν αυτό που χρειαζόταν το πρωτάθλημα, ειδικά όταν το Μεξικό ήδη παλεύει ενάντια στο στερεότυπο μιας σκονισμένης ερήμου γεμάτης πολέμους καρτέλ.
Οι Ντοράντος ντε Σιναόλα, ομάδα δεύτερης κατηγορίας στην πολιτεία Σιναόλα, δεν έχουν δώσει εντός έδρας αγώνα από τον Οκτώβριο του 2024 λόγω της βίας μεταξύ αντίπαλων φατριών του καρτέλ Σιναλόα – η ομάδα έχει μετακομίσει προσωρινά σε άλλη πολιτεία, την Μπάχα Καλιφόρνια, αν και η τοπική ομάδα μπέιζμπολ έχει αγωνιστεί εντός έδρας χωρίς να υπάρξει κάποια επικίνδυνο περιστατικό.
Η σύγκρουση αυτή είναι διαφορετική, καθώς διεξάγεται κυρίως μεταξύ οργανωμένων εγκληματικών ομάδων και όχι μεταξύ του κράτους και των εγκληματιών. Ωστόσο, τα μαθήματα από τη Σιναόλα έχουν αφήσει αποτύπωμα. Το 2019, οι αρχές επιχείρησαν να συλλάβουν τον Ovidio Guzmán López, γιο του Joaquin «El Chapo» Guzman, για να ικανοποιήσουν αίτημα έκδοσης των ΗΠΑ. Το καρτέλ της Σιναόλα απάντησε με επίδειξη ισχύος, στήνοντας narcobloqueos και πυροβολώντας σε όλη την πόλη μέχρι να απελευθερωθεί ο Guzmán, σε ένα περιστατικό που έγινε γνωστό ως «Μάχη της Culiacán» ή «Culicanazo».
Σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί στο Μεξικό αναρωτιούνταν τι θα έκανε η κυβέρνηση σχετικά με την ασφάλεια ενόψει του φετινού Παγκοσμίου Κυπέλλου. Ενας ελιγμός όπως αυτός της Κυριακής για «να κοπεί το κεφάλι του φιδιού» θα μπορούσε να οδηγήσει σε μακροπρόθεσμη ανασφάλεια, αποσταθεροποιώντας μια περιοχή και εντείνοντας τις ανησυχίες ότι η βία των καρτέλ θα μπορούσε να πλήξει τους χιλιάδες επισκέπτες – και χιλιάδες Μεξικανούς – που θα κατευθυνθούν στα στάδια αυτό το καλοκαίρι.
Πράγματι, ο αρθρογράφος εθνικής ασφάλειας και οργανωμένου εγκλήματος Οσκαρ Μπαλντέρας έχει ισχυριστεί ότι υψηλόβαθμη πηγή τού ανέφερε πως το Μεξικό είχε «ζητήσει από τις Ηνωμένες Πολιτείες να μην αναλάβουν καμία ενέργεια για τη σύλληψη ή εξόντωση του “Eλ Mέντσο” το 2026 λόγω της βίας που θα μπορούσε να προκαλέσει σε πόλεις του Παγκοσμίου Κυπέλλου – ένα Culicanazo στα πρότυπα του CJNG ενώ τα βλέμματα του κόσμου είναι στραμμένα στη χώρα μας θα ήταν καταστροφικό για τη φήμη του Μεξικού».
Η απόφαση να κινηθούν κατά του «Eλ Μέντσο» αυτή την εβδομάδα δείχνει ότι οι δύο κυβερνήσεις τελικά επέλεξαν διαφορετική στρατηγική, ή ότι επικράτησε διαφορετική άποψη. Μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες στο Μεξικό αναφέρουν ότι οι Αμερικανοί άσκησαν πίεση για να συλληφθεί ο «Eλ Μέντσο» πριν από το τουρνουά.
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, εξισορροπεί τα εσωτερικά συμφέροντα με τις διαθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ από την αρχή της δεύτερης θητείας του. Σε τεντωμένο σκοινί βαδίζει και η FIFA, καθώς ο πρόεδρός της Τζιάνι Ινφαντίνο διατηρεί στενές σχέσεις με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Η Παγκόσμια Ομοσπονδία φαινόταν να αποτελεί σημείο σύγκλισης για τους ηγέτες της Βόρειας Αμερικής, με τον Τραμπ και τη Σέινμπαουμ να συναντώνται για πρώτη φορά αυτοπροσώπως στην κλήρωση του Μουντιάλ. Ωστόσο, όσο μεγάλη επιρροή κι αν διαθέτει η FIFA, το διοικητικό όργανο εξαρτάται από τις διοργανώτριες χώρες όσον αφορά τη διασφάλιση της ασφάλειας των φιλάθλων και την αποτροπή μαζικών «αποκλεισμών» πόλεων από τα καρτέλ του οργανωμένου εγκλήματος. Δημοσίως, η FIFA έχει εκφράσει εμπιστοσύνη.
«Το γραφείο της FIFA στο Μεξικό εργάζεται εδώ και τρία χρόνια με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και με όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης στο ζήτημα της ασφάλειας», δήλωσε τον Νοέμβριο του 2025 ο εκτελεστικός διευθυντής της FIFA στο Μεξικό, Γιούργκεν Μάινκα. «Είμαστε πολύ βέβαιοι, πολύ σίγουροι ότι όλα τα πρωτόκολλα και όλα τα σχέδια που εφαρμόζονται για το Παγκόσμιο Κύπελλο θα μας δώσουν το απαραίτητο πλαίσιο ασφάλειας για όλους τους φιλάθλους, όλες τις ομάδες και όλους τους διαιτητές το 2026».
Αξιωματούχοι της πολιτείας Χαλίσκο δήλωσαν πριν από φιλικό αγώνα του Μεξικού το 2025 στο Estadio Akron ότι σχεδιάζουν να προσθέσουν χιλιάδες κάμερες ασφαλείας, να αγοράσουν νέα οχήματα επιβολής του νόμου και να χρησιμοποιήσουν τεχνολογία που αποσκοπεί στην αποτροπή εισόδου drones σε περιορισμένες ζώνες.
«Γίνεται δουλειά για την ασφάλεια», είπε η Σέινμπαουμ το περασμένο φθινόπωρο. «Εχει γίνει με πολύ συντονισμένο τρόπο, με τα αστυνομικά τμήματα των πόλεων και των πολιτειών που φιλοξενούν αγώνες και με τον [ομοσπονδιακό] υπουργό ασφάλειας και πολιτικής προστασίας, και πραγματοποιείται πραγματικά σημαντικό έργο».
Ολα αυτά όμως συνέβησαν πριν από τις εικόνες της Κυριακής που κατέκλυσαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σοκάροντας πολλούς σε όλο τον κόσμο – ίσως και φιλάθλους από τη Νότια Κορέα, την Κολομβία, την Ουρουγουάη και την Ισπανία που σχεδιάζουν ταξίδι για να δουν την ομάδα τους στη Χαλίσκο. Ωστόσο, για πολλούς στο Μεξικό, οι εικόνες ήταν υπερβολικά γνώριμες, θυμίζοντας το «Culicanazo».
Καθώς προβλήματα που σιγόβραζαν ξεσπούν στην επιφάνεια, οι Μεξικανοί πολιτικοί πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν να κρατήσουν τους πολίτες τους ασφαλείς και ταυτόχρονα να αποφύγουν την επανάληψη στιγμών όπως εκείνων του Αυγούστου 2011, όταν η ασφυκτική επιρροή του οργανωμένου εγκλήματος στη χώρα εισέβαλε σε ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο.
