Η αναμέτρηση της Μπενφίκα με την Ρεάλ, το βράδυ της περασμένης Τρίτης στο «Ντα Λουζ», δεν σημαδεύτηκε μόνο από το εκπληκτικό γκολ του Βινίσιους, που χάρισε μια πολύτιμη νίκη στη «βασίλισσα» ενόψει της ρεβάνς που θα κρίνει ποια από τις δύο ομάδες θα πάρει το εισιτήριο για τους «16» του Champions League.
Αυτό που έμεινε τελικά χαραγμένο στη μνήμη, όσων ήταν στο γήπεδο, ή παρακολούθησαν το παιχνίδι από την τηλεόραση, ήταν τα όσα συνέβησαν αμέσως μετά το τέρμα του Βραζιλιάνου άσου, ο οποίος κατήγγειλε ρατσιστική επίθεση από τον Τζιανλούκα Πρεστιάνι, με αποτέλεσμα να φύγει για τον πάγκο και το ματς να διακοπεί για σχεδόν δέκα λεπτά και να υπάρξει κίνδυνος γενικής… ανάφλεξης μεταξύ των παικτών.
Αυτή ήταν η 20ή φορά που ο Βίνισιους κατήγγειλε ότι υπήρξε στόχος ρατσιστικής κακοποίησης κατά τη διάρκεια των οκτώ ετών του στη Μαδρίτη, αριθμός που αποτελεί (μάλλον) ρεκόρ για παίκτη που αγωνίζεται σε τόσο υψηλό επίπεδο. Αντί όλοι να απολαμβάνουμε, σαν πίνακα ζωγραφικής, το γκολ-αριστούργημα του 25χρονου άσου, βλέπουμε ξανά το άθλημα να κολυμπά μέσα σε έναν αποκρουστικό βάλτο μίσους.
Βέβαια, επειδή υπάρχει πάντα το τεκμήριο της αθωότητας, ο Αργεντινός μέσος της Μπενφίκα, Τζιανλούκα Πρεστιάνι, αρνείται την κατηγορία. Από την άλλη ο Βίνισιους έχει λάβει ισχυρή υποστήριξη από αρκετούς συμπαίκτες του, ιδιαίτερα από τον Κιλιάν Εμπαπέ, ο οποίος δήλωσε στα μέσα ενημέρωσης ότι άκουσε έναν ρατσιστικό όρο να χρησιμοποιείται πέντε φορές.
Γιατί όμως στο ποδόσφαιρο, αλλά και στον αθλητισμό γενικότερα, ο ρατσισμός βρίσκει πρόσφορο έδαφος, όχι μόνο στις εξέδρες, αλλά και στους αγωνιστικούς χώρους; Ισως να φταίνε οι ίδιοι πρωταγωνιστές, όπως ο Ζοζέ Μουρίνιο, που κάλυψε τον παίκτη του, κατηγορώντας ευθέως τον Βινίσιους ότι προκάλεσε με τον πανηγυρισμό του.
«Αυτά τα ταλέντα μπορούν να κάνουν αυτά τα όμορφα πράγματα, αλλά δυστυχώς δεν ήταν απλώς χαρούμενος που πέτυχε αυτό το εκπληκτικό γκολ», δήλωσε ο Πορτογάλος τεχνικός και πρόσθεσε. «Όταν σκοράρεις ένα τέτοιο γκολ, το πανηγυρίζεις με σεβασμό».
Στη συνέχεια, υποστήριξε ότι η Μπενφίκα δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να είναι ρατσιστικός ποδοσφαιρικός σύλλογος, για τον απλό λόγο ότι ο κορυφαίος παίκτης στην ιστορία της, ο Εουσέμπιο, ήταν μαύρος.
Τα σχόλια του Μουρίνιο σηματοδοτούν ένα νέο χαμηλό σημείο, αλλά παρ’ όλα αυτά είναι ενδεικτικά της δημόσιας συζήτησης στα μέσα ενημέρωσης -ιδιαίτερα στην Ισπανία και σήμερα ξεκάθαρα στην Πορτογαλία- η οποία παραμένει κολλημένη στο ίδιο σημείο. «Ναι, τον προσβάλλουν, αλλά θα έπρεπε να συμπεριφέρεται καλύτερα», φαίνεται να είναι η μόνιμη επωδός.
Σαν να μπορούσε κανείς να διαχωρίσει το ένα από το άλλο. Σαν να μην αποτελούν μέρος της ίδιας διαδικασίας. Όταν ο Βίνισιους αντιδρά προς την εξέδρα, η στάση του ερμηνεύεται ως αλαζονική και ακατάλληλη. Ομως ξεκάθαρα αυτή η αντίδραση δεν είναι διαμαρτυρία, αλλά μάλλον ένας συνεχής από την ίδια πηγή με τις διαμαρτυρίες του κατά του ρατσισμού: έναν συνεχή αγώνα ενάντια σε ένα εχθρικό περιβάλλον.
Ο Φραντς Φανόν έγραψε στο επιδραστικό βιβλίο του το 1952, Black Skin, White Masks: «Ο μαύρος άνθρωπος πρέπει να παλέψει διπλά σκληρά για να γίνει αποδεκτός ως άνθρωπος». Ίσως για τον Βίνισιους αυτό το βάρος μεταφράζεται σε θυμό, ένταση και χειρονομίες που, από έξω, φαίνονται υπερβολικές. Αλλά αν ιδωθούν από μέσα, θα μπορούσαν να θεωρηθούν καθαρή επιβίωση.
Όταν ο ισπανικός Τύπος απαιτεί από τον Βίνισιους να περιοριστεί στο «να παίζει και να παραμένει σιωπηλός», αυτό παραπέμπει σε αυτό που ο Αμερικανός κοινωνιολόγος Εντουάρντο Μπονίγια-Σίλβα αποκάλεσε «ρατσισμό χωρίς ρατσιστές». Πολιτισμικά πλαίσια που δεν προσβάλλουν άμεσα, αλλά κατηγορούν το άτομο που επηρεάζεται για την αντίδρασή του.
Ο Βίνισιους έχει γίνει παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης κατά των διακρίσεων, καθώς προσπαθεί να αναγκάσει τις αρχές να ενισχύσουν τα πρωτόκολλα και τις ενέργειές τους. Η εχθρότητα προς τον Βίνισιους είναι πραγματική και έχει ονόματα, ημερομηνίες και δικαστικές αποφάσεις.
Το τελευταίο περιστατικό στο «Ντα Λουζ» σηματοδοτεί την 20ή φορά που φέρεται να έχει υποστεί κακοποίηση κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στη Ρεάλ Μαδρίτης.
Έχει προσβληθεί σε γήπεδα σε όλη την Ισπανία. Έχει καταθέσει στο δικαστήριο αφού ένα μαύρο ομοίωμα που φορούσε τη φανέλα του κρεμάστηκε από μια γέφυρα.
Έχει δει φιλάθλους να τιμωρούνται με ποινές φυλάκισης με αναστολή για ρατσιστική κακοποίηση στη Βαλένθια και τη Μαγιόρκα. Αυτό συνέβη σε μεγάλο βαθμό χάρη στις προσπάθειες της La Liga να διασφαλίσει ότι τέτοιες πράξεις δεν θα παραμένουν ατιμώρητες μέσα σε μια δικαστική κουλτούρα που για καιρό αντιμετώπιζε τη «βιομηχανική» γλώσσα και τα «πειράγματα» του ποδοσφαίρου με επιείκεια.
Eνα χρονολόγιο ορισμένων από τα περιστατικά ρατσιστικής επίθεσης που έχει υποστεί προκαλεί απογοήτευση και οργή.
*Τον Οκτώβριο του 2021, κατά τη διάρκεια ενός Clasico στο Camp Nou, ένας φίλαθλος του φώναξε ρατσιστικές προσβολές την ώρα που αντικαθίστατο. Η υπόθεση έκλεισε επειδή η αστυνομία δεν μπόρεσε να ταυτοποιήσει τον δράστη.
*Τον Μάρτιο του 2022, φίλαθλοι της Μαγιόρκα έκαναν ήχους μαϊμούς προς το μέρος του και του φώναξαν ότι θα έπρεπε «να πάει να μαζέψει μπανάνες». Οι αρχές δήλωσαν «εξοργισμένες» και χαρακτήρισαν το περιστατικό «απεχθές», αλλά όχι «ποινικά σημαντικό». Δεν ελήφθη καμία ενέργεια.
* Στην ισπανική ποδοσφαιρική εκπομπή El Chiringuito, ο Πέδρο Μπράβο, επικεφαλής της Ισπανικής Ένωσης Ποδοσφαιρικών Πρακτόρων, πρότεινε ότι ο Βίνισιους θα έπρεπε «να σταματήσει να ενεργεί σαν μαϊμού» και να σέβεται τους αντιπάλους του. Αργότερα ζήτησε συγγνώμη στο X, υποστηρίζοντας ότι «χρησιμοποίησε άσχημα την έκφραση… με μεταφορική έννοια για να σημαίνει ‘αστειεύεται’». Το σχόλιο προκάλεσε οργή, ιδιαίτερα στη Βραζιλία. Δεν ελήφθη καμία περαιτέρω ενέργεια.
* Τον Σεπτέμβριο του 2022, φίλαθλοι της Ατλέτικο Μαδρίτης φώναξαν ρατσιστικά συνθήματα έξω από το στάδιο. Οι εισαγγελείς δεν άσκησαν διώξεις.
* Μια κούκλα που φορούσε τη φανέλα του Βίνισιους βρέθηκε κρεμασμένη από μια γέφυρα τον Ιανουάριο του 2023. Τέσσερα μέλη της ομάδας οπαδών Frente Atletico καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης από 14 έως 22 μήνες, οι οποίες αργότερα μετατράπηκαν σε πρόστιμα και περιοριστικούς όρους.
Ακολούθησαν και άλλα περιστατικά τους επόμενους μήνες, τα οποία οδήγησαν σε ελάχιστες ή καθόλου συνέπειες για τους δράστες…
Αν υπήρξε σημείο καμπής, αυτό συνέβη στη Βαλένθια, στο «Μεστάγια», τον Μάιο του 2023, όταν ο Βίνισιους αντέδρασε προς την εξέδρα αφού προσβλήθηκε. Αργότερα, στις καθυστερήσεις, αποβλήθηκε μετά από διαπληκτισμό με τον τερματοφύλακα της Βαλένθια, Τζόρτζι Μαμαρντασβίλι, και επειδή χτύπησε τον Ούγκο Ντούρο στο πρόσωπο.
Τον Ιούνιο του 2024, τρεις φίλαθλοι καταδικάστηκαν σε οκτώ μήνες φυλάκιση και δύο χρόνια απαγόρευσης εισόδου στα στάδια για τη συμμετοχή τους στην κακοποίηση. Ήταν η πρώτη τέτοια καταδίκη στην Ισπανία.
Όταν επέστρεψε στο «Μεστάγια» τον Μάρτιο του 2024, τον υποδέχτηκαν με αποδοκιμασίες. Η απάντησή του; Δύο γκολ, που τα πανηγύρισε με υψωμένη γροθιά.
Μερικές φορές δεν χρειάζεται καν να βρίσκεται στον αγώνα για να υποστεί ρατσιστικές προσβολές. Έντεκα ημέρες μετά, ακούστηκαν ρατσιστικά συνθήματα εναντίον του πριν από έναν αγώνα Champions League μεταξύ της Ατλέτικο Μαδρίτης και της Ίντερ. Η Ρεάλ Μαδρίτης κατήγγειλε το περιστατικό στον εισαγγελέα εγκλημάτων μίσους. Πέντε ημέρες αργότερα, στο γήπεδο της Οσασούνα, ακούστηκαν φωνές «Βίνισιους, πέθανε».
Στις 29 Σεπτεμβρίου 2024, τέσσερα άτομα συνελήφθησαν για υποκίνηση εκστρατείας μίσους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υπό καθεστώς ανωνυμίας, με στόχο την προσβολή του παίκτη κατά τη διάρκεια του ντέρμπι με την Ατλέτικο Μαδρίτης.
Πιο πρόσφατα, αυτόν τον Φεβρουάριο, κατά τη διάρκεια του ημιτελικού του Copa del Rey εναντίον της Σοσιεδάδ, ο διαιτητής Χοσέ Μαρία Σάντσεθ Μαρτίνεθ διέκοψε τον αγώνα σύμφωνα με το ισπανικό πρωτόκολλο κατά του μίσους.
Αυτό συνέβη λόγω συνθημάτων εναντίον άλλου παίκτη, αλλά οι κάμερες κατέγραψαν επίσης έναν φίλαθλο να κάνει χειρονομίες μαϊμούς προς τον Βίνισιους κατά τη διάρκεια της διακοπής. Ο σύλλογος μετέδωσε ανακοινώσεις από τα μεγάφωνα και τις οθόνες LED απορρίπτοντας τα ξενοφοβικά συνθήματα.
Μόλις τον περασμένο μήνα, κατά το ντεμπούτο του Άλβαρο Αρμπελόα ως προπονητή της Ρεάλ εναντίον της Αλμπαθέτε στο Copa del Rey, μια ομάδα φιλάθλων τους εξαπέλυσε ρατσιστικές προσβολές εναντίον του Βραζιλιάνου.
Η La Liga καταδίκασε έντονα το περιστατικό, επαναβεβαιώνοντας τη στήριξή της στον παίκτη. Και τελευταίο το περιστατικό της Λισσαβόνας…
Ίσως αναρωτηθεί κάποιος γιατί ο Βίνισιους συνεχίζει να αντιδρά. Ο ίδιος έδωσε την απάντηση τον Ιούνιο του 2024, αφού οι ρατσιστές που τον κακοποίησαν στη Βαλένθια καταδικάστηκαν σε φυλάκιση.
«Πολλοί άνθρωποι μου ζήτησαν να το αγνοήσω, άλλοι είπαν ότι ο αγώνας μου ήταν μάταιος και ότι θα έπρεπε απλώς να ‘παίζω ποδόσφαιρο’», έγραψε ο Βίνισιους σε ανάρτησή του στο X και πρόσθεσε: «Αλλά, όπως πάντα λέω, δεν είμαι θύμα του ρατσισμού. Είμαι ο τιμωρός των ρατσιστών. Αυτή η πρώτη ποινική καταδίκη στην ισπανική ιστορία δεν είναι για μένα. Είναι για όλους τους μαύρους ανθρώπους…»
