Ο Νταγκ Μόου, ένας από τους αυθεντικούς εκπροσώπους της αμερικανικής σχολής προπονητών της δεκαετίας του ’80, ο οποίος έγινε ευρύτερα γνωστός μέσα από μια ατημέλητη, αντισυμβατική και συχνά… ακατάλληλη για ανηλίκους παρουσία ως τεχνικός των Denver Nuggets τη δεκαετία του 1980, έφυγε από τη ζωή χθες, σε ηλικία 87 ετών, ύστερα από μακρά μάχη με τον καρκίνο.
Οι Nuggets, σε ανάρτησή τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαρακτήρισαν τον Μόου «έναν ηγέτη και άνθρωπο μοναδικό στο είδος του, που ηγήθηκε μιας από τις πιο επιτυχημένες και συναρπαστικές δεκαετίες στην ιστορία της ομάδας».
Ο Ντάγκλας Eντουιν Μόου γεννήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1938 στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Ως έφηβος έγινε γνωστός στους μπασκετικούς κύκλους της πόλης, φτάνοντας μάλιστα να αγωνίζεται με ψεύτικα ονόματα για να συμμετέχει σε ομάδες όπου κανονικά δεν είχε δικαίωμα συμμετοχής.
Η ιστορία θα αρχίσει να γράφεται όταν αποβλήθηκε από το κολεγιακό μπάσκετ εξαιτίας ενός σκανδάλου «στησίματος» αγώνων (Point Shaving) που ξέσπασε στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Ως παίκτης του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας, συμπαίκτης του Λάρι Μπράουν, παραδέχθηκε ότι έλαβε 75 δολάρια για να ταξιδέψει και να συναντήσει άτομα που σχετίζονταν με το σκάνδαλο. Ωστόσο, αρνήθηκε να «στήσει» αγώνες και, τελικά, δεν κατηγορήθηκε επισήμως ότι συμμετείχε ενεργά σε αλλοίωση αποτελεσμάτων.
Παρά το γεγονός ότι δεν αποδείχθηκε πως χειραγώγησε παιχνίδια, η υπόθεση ήταν αρκετή για να τερματιστεί πρόωρα η κολεγιακή του καριέρα. Εκείνη την εποχή, τα πανεπιστήμια και οι αρχές του NCAA ήταν εξαιρετικά αυστηρά σε θέματα ακεραιότητας.
Ο Μόου, μοιραία, μετακόμισε στην Ευρώπη και αγωνίστηκε στην Ιταλία για μερικά χρόνια, σε μια εποχή που το ευρωπαϊκό μπάσκετ δεν είχε τη σημερινή αίγλη, αλλά προσέφερε επαγγελματικές διεξόδους σε Αμερικανούς παίκτες που αναζητούσαν μια δεύτερη ευκαιρία.
Στην Ιταλία καθιερώθηκε ως εξαιρετικός σκόρερ και ηγέτης, ανέδειξε το επιθετικό του ταλέντο σε πρωτάθλημα που βασιζόταν περισσότερο στην τεχνική και λιγότερο στην αθλητικότητα.
Η περίοδος αυτή ήταν καθοριστική για την καριέρα του, καθώς του επέτρεψε να συνεχίσει σε υψηλό επίπεδο μετά το σκάνδαλο στο NCAA.
Αυτή η ευρωπαϊκή του εμπειρία τον βοήθησε να ωριμάσει αγωνιστικά και πνευματικά και όταν αργότερα επέστρεψε στις ΗΠΑ, είχε ήδη διαμορφώσει μια πιο ελεύθερη και δημιουργική αντίληψη για το μπάσκετ, στοιχείο που επηρέασε έντονα και τη μετέπειτα προπονητική του φιλοσοφία με τους Denver Nuggets, όπου άφησε το δικό του, ξεχωριστό αποτύπωμα.
Οι ομάδες του στις αρχές της δεκαετίας του ’80 μετέτρεψαν το μπάσκετ σε διαρκή κίνηση. Ο Μόου εφάρμοσε με συνέπεια το motion offense, αποφεύγοντας τα «στατικά» συστήματα και δίνοντας έμφαση στη ροή, στην ελευθερία και στο ένστικτο των παικτών του.
Το αποτέλεσμα; Σε πέντε συνεχόμενες σεζόν είχε την καλύτερη επίθεση στο ΝΒΑ, προσφέροντας παιχνίδια-υπερθεάματα, όπως το ιστορικό 186-184 απέναντι στους Πίστονς το 1983, το υψηλότερο σκορ στην ιστορία της λίγκας.
Αν και δεν κατέκτησε τίτλο, οδήγησε τους Nuggets σε μια από τις πιο επιτυχημένες και θεαματικές δεκαετίες της ιστορίας τους. Η κορύφωση ήρθε το 1985, όταν η ομάδα έφτασε στους τελικούς της Δύσης, πριν αποκλειστεί από τους σπουδαίους Los Angeles Lakers.
Οι 432 νίκες του με το Ντένβερ, όμως, παραμένουν σημείο αναφοράς για τον οργανισμό.
Ο Μόου, ουσιαστικά, δεν ήταν απλώς ένας προπονητής. Ηταν ένας μπασκετικός χαρακτήρας: Ατημέλητος, εκρηκτικός, συχνά αθυρόστομος, όμως βαθιά ανθρώπινος. Μπορούσε να κατακεραυνώσει έναν παίκτη στον πάγκο και λίγες ώρες μετά να πίνει καφέ μαζί του σαν παλιός φίλος. Αυτή η διττή φύση -«Τζέκιλ και Χάιντ», όπως έλεγε ο ίδιος- τον έκανε αυθεντικό και ιδιαίτερο.
Αγωνιστικά, η έμφαση στην ταχύτητα, στο spacing και στη διαρκή κίνηση χωρίς την μπάλα θεωρείται σήμερα αυτονόητη τόσο για το ΝΒΑ όσο και για το ευρωπαϊκό μπάσκετ. Τη δεκαετία του ’80 όμως, ο Μόου την εφάρμοζε σχεδόν εμμονικά, πολύ πριν γίνει τάση.
Κατέγραψε 628 νίκες και 529 ήττες σε 15 σεζόν ως πρώτος προπονητής, συμπεριλαμβανομένων θητειών στους Σπερς και στους 76ers. Τους ανθρώπους που συμπαθούσε περισσότερο τους αποκαλούσε «stiffs», χρησιμοποιώντας συχνά γλαφυρή γλώσσα για να περάσει τα μηνύματά του σε παίκτες όπως οι Κίκι ΒανΝτεΒέγκε, Ντάνι Σέις και Μπιλ Χάνζλικ.
Περιφερόταν στην άκρη του παρκέ με τα πολυφορεμένα του σακάκια, συνήθως χωρίς γραβάτα (κρατούσε μερικά «κοστούμια ανάγκης» για επίσημες περιστάσεις), με τα μαλλιά ατημέλητα και τη φωνή του ήδη καταπονημένη, να καταλήγει σε βραχνή ψιθυριστή χροιά στο τέλος των περισσότερων αγώνων.
«Μερικές φορές νομίζω πως έχω προσωπικότητα Τζέκιλ και Χάιντ. Αστειεύομαι πολύ πριν και μετά το παιχνίδι, αλλά μόλις αρχίσει ο αγώνας, τα συναισθήματά μου με κατακλύζουν», είχε δηλώσει το 1983 σε συνέντευξή του στους The New York Times.
Χρόνια πριν από την άφιξη του Τζον Ελγουεϊ, ο Μόου ήταν η σημαντικότερη αθλητική προσωπικότητα του Ντένβερ. Ο Ρον Ζαπόλο, επιστήθιος φίλος του και τηλεοπτική περσόνα του Ντένβερ, είπε ότι πίσω από τις εκρήξεις της ημέρας του αγώνα κρυβόταν ένας γλυκός, καλοσυνάτος άνθρωπος.
«Δεν ξέρω αν υπήρξε ποτέ πιο σημαντική αθλητική μορφή στο Ντένβερ — όχι μόνο για την επιτυχία του, αλλά για το πόσο πολύχρωμος και πόσο καλός άνθρωπος ήταν. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι σήμερα που νιώθουν ότι ήταν ο καλύτερός τους φίλος», πρόσθεσε.
Αφού σταμάτησε να αγωνίζεται, συνεργάστηκε ξανά με τον Μπράουν ως βοηθός στους Carolina Cougars και στη συνέχεια στους Nuggets προς το τέλος της εποχής της ABA.
Παρότι ο ίδιος υποστήριζε ότι δεν επιθυμούσε θέση πρώτου προπονητή –«δεν ήθελα να δουλεύω τόσο σκληρά», έλεγε– ο Μπράουν τον έπεισε να αναλάβει τους Spurs. Με τη βοήθεια του Τζορτζ Γκέρβιν, κατέκτησε δύο φορές την πρώτη θέση και έφτασε σε έναν τελικό περιφέρειας σε τέσσερις σεζόν.
Το επόμενο και καθοριστικότερο κεφάλαιο γράφτηκε στο Ντένβερ. Τα δέκα χρόνια που ακολούθησαν αποτέλεσαν «χρυσή εποχή» για τους Nuggets, οι οποίοι με τις πολύχρωμες εμφανίσεις τους έσπαγαν ρεκόρ, χωρίς όμως να ξεφύγουν από τη σκιά των δυναστειών των Λέικερς και των Σέλτικς.
Τη σεζόν 1982-83, οι Αλεξ Ινγκλις και ΒανΝτεΒέγκε τερμάτισαν πρώτος και δεύτερος στη λίστα των σκόρερ, μια επίδοση που δεν έχει επαναληφθεί από συμπαίκτες έκτοτε. Χρειάστηκαν περισσότερα από 30 χρόνια μετά την αποχώρησή του και την επιστροφή του στο Σαν Αντόνιο για να κατακτήσουν οι Nuggets το πρώτο τους πρωτάθλημα στο ΝΒΑ.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της καριέρας του ήρθε ως ειρωνεία απέναντι στο Ντένβερ, την τελευταία ημέρα της σεζόν 1977-78, όταν βρισκόταν στους Spurs. Αφού ο Ντέιβιντ Τόμπσον σημείωσε 73 πόντους για τους Nuggets στη μάχη για τον τίτλο του πρώτου σκόρερ, ο Μόου έδωσε εντολή στους παίκτες του να… κάνουν χώρο στον «Ice» Γκέρβιν. Εκείνος απάντησε με 63 πόντους απέναντι στους Τζαζ και κατέκτησε τον τίτλο του πρώτου σκόρερ με ελάχιστη διαφορά.
Η κορύφωση, πάντως, ήρθε το 1985, όταν οι Nuggets ενισχύθηκαν με τους Φατ Λίβερ και Κάλβιν Νατ. Οι τραυματισμοί τους στους τελικούς της περιφέρειας απέναντι στους Lakers αποδείχθηκαν καθοριστικοί: το Ντένβερ έχασε τα τρία τελευταία παιχνίδια και τη σειρά με 4-1. Πιο κοντά ο Μόου δεν έφτασε ποτέ ξανά.
Αν και πάντα έδινε έμφαση στην επίθεση, ο ίδιος επέμενε ότι η άμυνα θα έκανε τη διαφορά μεταξύ νίκης και ήττας. Σε μια βαριά ήττα στο Πόρτλαντ, εξοργισμένος από την έλλειψη προσπάθειας, διέταξε τους παίκτες του να σταματήσουν να αμύνονται, επιτρέποντας εύκολα καλάθια ώστε να καταρριφθεί το ρεκόρ σκοραρίσματος της ομάδας σε έναν αγώνα. Τιμωρήθηκε με πρόστιμο και αποκλεισμό — λίγες εβδομάδες ύστερα από άλλο πρόστιμο για ρίψη νερού σε διαιτητή.
Παρά τις εκρήξεις, ο Μόου δεν έπαιρνε ποτέ τον εαυτό του υπερβολικά στα σοβαρά — αποτελούσε την τσαλακωμένη, ειρωνική… αντιπαραβολή στον καλοχτενισμένο Πατ Ράιλι και στη λάμψη των Lakers της εποχής.
Ακόμη και όταν απολύθηκε από τους Nuggets το 1990, εμφανίστηκε στη συνέντευξη Τύπου με χαβανέζικο πουκάμισο και άνοιξε σαμπάνια, με τη σύζυγό του «Big Jane» στο πλευρό του. «Μέρα γιορτής, αφού πλέον θα πληρώνομαι για να μην κάνω τίποτα», είχε πει.
Η καριέρα του ως πρώτου προπονητή ολοκληρώθηκε με μια σύντομη και αποτυχημένη θητεία στη Φιλαδέλφεια. Επέστρεψε ωστόσο στο Ντένβερ σε υποστηρικτικούς ρόλους, μεταξύ άλλων ως βοηθός του Τζορτζ Καρλ.
«Επειδή είμαι χαζός, ή κάτι τέτοιο», είχε απαντήσει όταν ρωτήθηκε γιατί προπονεί ξανά…
