Οσο κι αν η δύναμη της έδρας δίνει ένα, μικρό έστω, πλεονέκτημα για τον εκάστοτε γηπεδούχο, σε ντέρμπι επιπέδου Ολυμπιακός-ΠΑΟΚ δεν θεωρείται ηχηρή έκπληξη η επικράτηση του φιλοξενούμενου, ακόμα κι αν στη ροή του πρωταθλήματος μπορεί κάποιες φορές να υπάρχει διακριτή βαθμολογική διαφορά μεταξύ των δύο αντιπάλων.
Υπ’ αυτήν την έννοια, δεν συνιστά έκπληξη η επικράτηση του ΠΑΟΚ επί του Ολυμπιακού μέσα στο «Γ. Καραϊσκάκης» προχθές, Τετάρτη, ούτε και στην επόμενη φάση (την ημιτελική) θα μπορεί να ειπωθεί κάτι ανάλογο όποιος κι αν επικρατήσει στη διπλή μονομαχία Παναθηναϊκός-ΠΑΟΚ, με έπαθλο ένα εισιτήριο για τον μεγάλο τελικό του Κυπέλλου Ελλάδος στο ΟΑΚΑ.
Το ότι η άλλη ομάδα του τελικού θα προκύψει από το ζευγάρι Λεβαδειακός-ΟΦΗ, είναι σίγουρα μια μη αναμενόμενη πινελιά στο ξεκίνημα της εφετινής διοργάνωσης με το νέο format διεξαγωγής της, αλλά αυτό το ζευγάρωμα προέκυψε από την μοναδική (με πραγματικό κόστος) έκπληξη στην πορεία της διοργάνωσης, που δεν ήταν άλλη από τη νίκη της κρητικής ομάδας μέσα στην OPAP Arena επί της ΑΕΚ.
Στην πράξη φάνηκε ότι το νέο σύστημα διεξαγωγής του ελληνικού Κυπέλλου στα πρότυπα των ευρωπαϊκών διοργανώσεων της UEFA περιορίζει σημαντικά (σχεδόν αφανίζει) τις μεγάλες εκπλήξεις, το στοιχείο, δηλαδή, που δίνει «ζωή» στο Κύπελλο και το κάνει συναρπαστικό στα μάτια των φιλάθλων.
Η διάρκεια ευνοεί τον ισχυρό και περιορίζει τις πιθανότητες μιας ηχηρής έκπληξης σαν κι αυτές που είδαμε σε άλλες χώρες, πολύ πιο προηγμένες ποδοσφαιρικά από τη δική μας. Και οι εκπλήξεις αυτές ήλθαν επειδή τα παιχνίδια ήταν μονά και έγιναν στην έδρα της πιο αδύναμης ομάδας, στοιχείο που έδωσε μια πιθανότητα ελπίδας στον Δαυίδ του κάθε ζευγαριού.
Αν υπήρχε ρεβάνς, η Ρεάλ δεν θα έμενε εκτός Κυπέλλου Ισπανίας από την Αλμπαθέτε, η Παρί Σεν Ζερμέν θα άφηνε εκτός τη γειτόνισσα και νεοφώτιστη Παρί, η ευρωπαία Νότιγχαμ δεν θα αποκλειόταν από τη Ρέξαμ και η ταπεινή Μάκλσφιλντ της 6ης κατηγορίας Αγγλίας δεν θα μπορούσε να περάσει την περυσινή κάτοχο του Κυπέλλου, Κρίσταλ Πάλας.
Αυτές είναι μερικές από τις πολλές ηχηρές εκπλήξεις που γέννησε το Κύπελλο σε άλλες χώρες, σε αντίθεση με τη δική μας διοργάνωση όπου το σύστημα ενός μίνι πρωταθλήματος των τεσσάρων αγώνων, περιορίζει εάν όχι εξαλείφει τις πιθανότητες μιας «μικρής» ομάδας να επιβιώσει ανάμεσα στις «μεγάλες». Σε ένα ματς θα είχε την ευκαιρία της, σε μια σειρά τεσσάρων κάτι τέτοιο μοιάζει σχεδόν αδύνατο.
Αυτό το χαρακτηριστικό επιβεβαιώθηκε και στην πράξη. Με το σύστημα της ενιαίας League Phase οι 12 ομάδες που προχώρησαν στην επόμενη φάση ήταν όλες τους ομάδες της Σούπερ Λιγκ 1 – δεν χώρεσε ανάμεσά τους ούτε μία απ’ αυτές της Σούπερ Λιγκ 2 που μπήκαν στη διαδικασία να διεκδικήσουν κάτι.
Η αξία των μονών ματς
Ακόμα κι αν η Ηλιούπολη, για παράδειγμα, απέφευγε το γκολ στο τελευταίο λεπτό των καθυστερήσεων και έπαιρνε την ισοπαλία από την ΑΕΚ, αυτός ο βαθμός δεν θα της χρησίμευε σε τίποτα σε ένα εύρος τεσσάρων αγώνων. Θα χάλαγε μόνο τον δρόμο της ΑΕΚ, χωρίς να φτιάξει τον δικό της. Αν όμως ήταν μονό το παιχνίδι, κρατούσε την ισοπαλία και πήγαινε στα πέναλτι, θα είχε κάποιες σημαντικές πιθανότητες να κάνει το «μπαμ» και να δώσει το πραγματικό νόημα που πρέπει να έχει μια διοργάνωση Κυπέλλου.
Οσο κι αν μοιάζει πιο ενδιαφέρουσα μια προημιτελική φάση με όλα τα «βαριά» ονόματα της μεγάλης κατηγορίας, το Κύπελλο δεν είναι ένας μαραθώνιος 36+ αγωνιστικών όπως το πρωτάθλημα. Είναι ένας θεσμός που θρέφεται από τις εκπλήξεις και συντηρεί τον μύθο του από τη μαγεία που προσφέρει στις τοπικές κοινωνίες το ζευγάρωμα μιας πολύ μικρής σε δυναμικότητα ομάδας με κάποια από τις μεγαλύτερες της χώρας.
Με το νέο format του Κυπέλλου, τέτοια ιστορικά (για τις «μικρές» ομάδες) παιχνίδια δεν μπορεί να υπάρξουν. Με μια διαδικασία fast track, δικαίωμα συμμετοχής έχουν πλέον μόνο οι επαγγελματικές ομάδες της 1ης και της 2ης κατηγορίας. Οι μικρότερες, από την Γ’ Εθνική και κάτω που είναι στην ουσία η ραχοκοκαλιά του ελληνικού ποδοσφαίρου, είναι εκτός παιχνιδιού και δεν έχουν τη χαρά της προσμονής, ανάλογα με τα τερτίπια της κληρωτίδας, ενός μεγάλου ραντεβού με μια από τις κορυφαίες ομάδες της χώρας.
Πριν δύο χρόνια, τον Δεκέμβριο του 2024, είχε γίνει viral το σκηνικό του τρελού πανηγυρισμού ενός παίκτη της Ακρινγκτον στην είδηση της κλήρωσης της ομάδας του με τη Λίβερπουλ για τη φάση των 64 του Κυπέλλου Αγγλίας. Η ιδέα και μόνο ότι ένας παίκτης του δικού του (χαμηλού) επιπέδου θα αντιμετώπιζε μια από τις κορυφαίες ομάδες του πλανήτη για μια και πιθανώς τελευταία φορά στην ποδοσφαιρική ζωή του, τον έκανε θέαμα σε όλο τον κόσμο με τον τρόπο που αντέδρασε!
Αυτή τη χαρά τη δίνει μόνο μια διοργάνωση με τη λογική του Κυπέλλου. Οσο κι αν υπάρχει διαφορά επιπέδου από την κορυφή προς τα κάτω, στο πρωτάθλημα υπάρχει μια σχετική ισορροπία, με τις αποστάσεις να μην είναι τόσο χαοτικές ακόμα κι αν οι διαφορές στα μπάτζετ είναι τεράστιες.
Υπάρχουν πολλές χώρες στην προηγμένη ποδοσφαιρικά Ευρώπη που έχουν υιοθετήσει ένα σύστημα διεξαγωγής του Κυπέλλου ανοικτό για όλες τις ομάδες των εθνικών πρωταθλημάτων τους, ακόμα κι αν είναι σε ημιεπαγγελματικό ή και ερασιτεχνικό επίπεδο. Αυτή η πρακτική γεννά κάποιες φορές θαύματα σαν αυτό της Μάκλσφιλντ της 6ης κατηγορίας ή της Ατλέτικο Μπαλεαρές της 4ης κατηγορίας Ισπανίας που απέκλεισε στον 2ο γύρο του Copa del Rey την Εσπανιόλ, σε μια διαδρομή που μένει πραγματικά στην ιστορία άσχετα με το ότι πιθανότατα δεν θα οδηγήσει πουθενά, μιας και τέτοιου είδους θαύματα γίνονται συνήθως μια κι έξω, χωρίς να επαναλαμβάνονται στην επόμενη φάση της διοργάνωσης.
Η Γαλλία
Μέσα σε αρκετές άλλες, η χώρα που δίνει στο 100% νόημα στη ρομαντική λογική του Κυπέλλου είναι η Γαλλία. Αυτό που συμβαίνει εκεί δεν έχει πραγματικά προηγούμενο, μιας και το σύστημα διεξαγωγής της διοργάνωσης επιτρέπει σε κάθε ομάδα της γαλλικής επικράτειας, ακόμα και αυτές των (ουκ ολίγων) υπερπόντιων κτήσεών της, να δηλώνουν συμμετοχή, με μόνη προϋπόθεση να αγωνίζονται σε ένα επίσημο τοπικό ή περιφερειακό πρωτάθλημα.
Η εφετινή ήταν η Νο 109 διοργάνωση Κυπέλλου στη Γαλλία και σε πραγματικούς αριθμούς, σχεδόν κανείς δεν γνωρίζει πόσες… χιλιάδες είναι οι ομάδες που εμφανίζονται στην αφετηρία αυτής της κολοσσιαίας διοργάνωσης. Πόσο μεγάλη; Απίστευτα μεγάλη μιας και κάθε χρονιά συμμετέχουν για τη χαρά του παιχνιδιού περισσότερες από 5.500 γαλλικές ομάδες, με την καταγραφή να ξεπερνά πολύ συχνά ακόμα και τις 7 χιλιάδες!
Δικαίωμα συμμετοχής στο Κύπελλο έχουν a priori μόνο οι ομάδες των πέντε εθνικών κατηγοριών της Γαλλίας. Οι ομάδες της Ligue 1 ξεκινούν από τη φάση των 64, αυτές της Ligue 2 μια φάση νωρίτερα, ακόμα πιο νωρίς οι της National 1, 2 και 3 ή της κάθε Regional. Από τις χιλιάδες υπόλοιπες, όλες ερασιτεχνικές φυσικά, που είναι εγγεγραμμένες στα μητρώα της Γαλλικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας, μπορούν να δηλώσουν συμμετοχή όλες όσες θέλουν να ζήσουν την εμπειρία, ακόμα κι αν χρειαστεί να προκύψει στην πορεία ένα τεράστιο ταξίδι χιλιάδων χιλιομέτρων!
Η Γαλλία εξακολουθεί να έχει υπερπόντιες κτήσεις σε όλες τις ηπείρους, παντού στον πλανήτη Γη, που στην συντριπτική τους πλειοψηφία είναι συμπλέγματα μικρών νησιών με μερικούς χιλιάδες κατοίκους, από τον Ειρηνικό ωκεανό, την Ασία και την Αφρική, μέχρι τις ακτές της αμερικανικής ηπείρου.
Οι ομάδες αυτών των εξωτικών προορισμών ανήκουν στην Γαλλική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία και από το 1961 έχουν δικαίωμα συμμετοχής στο Κύπελλο, όσο μικρές κι αν είναι, ακόμα κι αν εκπροσωπούν χωριά και νησιά μερικών εκατοντάδων κατοίκων!
Αντιλαμβάνεται κανείς ότι λόγω των μεγάλων αποστάσεων και των υπέρογκων εξόδων για τα ταξίδια από τη μία περιοχή του πλανήτη στην άλλη, οι οργανωτικές δυσκολίες είναι τεράστιες. Πώς να ταξιδέψει μια ομάδα από τη Γαλλία στη Γουαδελούπη, τη Γαλλική Γουιάνα, τη Νέα Καληδονία, την Ταϊτή, τη Μαρτινίκα, τη Μαγιότ, το Σεν Πιερ ε Μικελόν ή σε πολλούς άλλους αντίστοιχους εξωτικούς προορισμούς;
Ενα πολύ ιδιαίτερο σύστημα
Πώς λειτουργεί, λοιπόν, το σύστημα; Κατ’ αρχάς, η διοργάνωση για τις ομάδες αυτών των μακρινών περιοχών ξεκινάει σε τοπικό επίπεδο από τον Απρίλιο κάθε χρόνου, έτσι ώστε να έχει γίνει ένα πρώτο ξεκαθάρισμα μέχρι τον Αύγουστο που αρχίζουν να μπαίνουν στον χορό οι ομάδες των 5 εθνικών κατηγοριών της Γαλλίας.
Μέχρι τη φάση των διπλών αγώνων, όταν υπάρχει διαφορά τουλάχιστον δύο κατηγοριών, το παιχνίδι γίνεται στην έδρα του πιο αδύναμου. Τι γίνεται όμως όταν ο αδύναμος βρίσκεται… 15 χιλ. χιλιόμετρα μακριά; Εκεί αναλαμβάνει δράση η Ομοσπονδία. Επειδή δεν μπορεί να είναι υποχρεωτική μια τέτοια μετακίνηση για τις ομάδες της ηπειρωτικής χώρας, η ομοσπονδία ζητάει συμμετοχές από κάθε ενδιαφερόμενη ομάδα και καταρτίζει μια λίστα με όσες ομάδες είναι πρόθυμες να μπουν στην περιπέτεια. Και επειδή το βάρος δεν μπορεί να είναι μονόπλευρο, όσες υπερπόντιες ομάδες συνεχίζουν τη μία χρονιά παίζουν στην έδρα τους, ενώ την επόμενη ταξιδεύουν αυτές στην ηπειρωτική Γαλλία.
Το κόστος της μετακίνησης είναι πολύ μεγάλο και είναι δυσβάστακτο για όλες τις ομάδες, ένθεν κακείθεν. Και εκεί επεμβαίνει η Ομοσπονδία και δίνει λύσεις τόσο με την οικονομική πριμοδότηση των ταξιδιών όσο και με την οργάνωσή τους, μιας και δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση η μετακίνηση από τη μία πλευρά του κόσμου στην άλλη, ειδικά όταν αυτή η άλλη πλευρά είναι πολλές φορές στη μέση του… πουθενά!
Η μεγαλύτερη μετακίνηση στην εφετινή διοργάνωση ήταν 17.000 χιλ., όσα χωρίζουν τη Νουμέα της Νέας Καληδονίας, μια κουκίδα στα ανατολικά της Αυστραλίας, από τη Γαλλία. Η Μαζεντά ήταν η ομάδα που κέρδισε μέσω του τοπικού Κυπέλλου το εισιτήριο για τον 7ο γύρο του Κυπέλλου Γαλλίας και η κληρωτίδα την έφερε αντίπαλο της Μιλούζ, η οποία εδρεύει στην Αλσατία.
Για να περάσει στην επόμενη φάση, η Μιλούζ χρειάστηκε να ταξιδέψει στην άλλη πλευρά του πλανήτη, σε ένα ταξίδι που για τους περισσότερους παίκτες της ήταν πραγματικά μια εμπειρία ζωής. Και το απόλαυσαν όλοι τους όσο κι αν τους ζόρισε η εξασφάλιση μιας δεκαήμερης άδειας από τους εργοδότες τους, μιας κι είναι ερασιτέχνες, χωρίς να βιοπορίζονται από το ποδόσφαιρο. Για την ιστορία, η Μιλούζ νίκησε 4-0 και παρέμεινε στη διοργάνωση.
Στη συντριπτική πλειοψηφία αυτού τους είδους των αναμετρήσεων, υπερισχύουν οι ομάδες της Γαλλίας, ακόμα κι αν προέρχονται από πολύ χαμηλές κατηγορίες.
Μεγάλη εμπειρία είναι και για τους παίκτες των υπερπόντιων ομάδων η αντίθετη φορά της διαδρομής, μιας και αρκετοί απ’ αυτούς δεν έχουν άλλη ευκαιρία στη ζωή τους για να ταξιδέψουν μέχρι τη «μαμά» Γαλλία. Οι παίκτες της Πιραέ, για παράδειγμα, έκαναν ένα ταξίδι 16 χιλ. χιλιομέτρων για να φτάσουν από την Ταϊτή στη μέση του Ειρηνικού ωκεανού στο Κασί, ένα μικρό χωριό έξω από τη Μασσαλία, προκειμένου να αντιμετωπίσουν εκεί την Καρνού, ομάδα 3ης κατηγορίας της Γαλλίας. Η ήττα τους με 5-1 δεν στεναχώρησε κανέναν – όλοι απόλαυσαν τη διαδρομή.
Υπάρχουν πάρα πολλές ωραίες και ιδιαίτερες ιστορίες που έχει γεννήσει το Κύπελλο Γαλλίας, μια εντελώς αντισυμβατική διοργάνωση, με έντονα ρομαντικό χαρακτήρα. Ακόμα κι αν δεν προκύπτουν τέτοια θρυλικά ζευγαρώματα με υπερπόντιες ομάδες, πολύ συχνά οι κληρωτίδα βγάζει ξεχωριστά παιχνίδια, με έναν πολύ ιδιαίτερο χαρακτήρα.
Η τελευταία ομάδα από τις υπερπόντιες κτήσεις της Γαλλίας που έμεινε «ζωντανή» στο Κύπελλο, ήταν η Λε Γκοσιέ από την εξωτική Γουδελούπη, η οποία αποκλείστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο από τη Λοριάν, ομάδα της Ligue 1.
Υπάρχουν άλλες μικρές ομάδες που έφτασαν πολύ μακρύτερα, όπως η Μπαγέ, μια εκ των δύο ομάδων… 6ης κατηγορίας Γαλλίας που έφτασαν μέχρι τη φάση των 32! Δεν έχει καμία σημασία που η ταπεινή Μπαγέ ηττήθηκε 9-0 από την Μαρσέιγ και δεν μπόρεσε να φτάσει στη φάση των 16. Και μόνο που φιλοξένησε μια ομάδα του επιπέδου της Μαρσέιγ, ήταν μια μεγάλη γιορτή για την πόλη. Χιλιάδες φίλαθλοι γέμισαν ασφυκτικά το γήπεδο για να δουν τον άνισο αγώνα του Δαυίδ με τον Γολιάθ, με τον δήμο να διαθέτει ένα σεβαστό κονδύλι από τον προϋπολογισμό του για να εξωραΐσει το γήπεδο, ώστε να μην νιώσουν άβολα οι παίκτες της πολύφερνης Μαρσέιγ!
Τι αγώνες είχε η φάση των 32 φέτος στο Κύπελλο Γαλλίας; Στα 16 ζευγάρια, ξεχώρισε ο αποκλεισμός της (κατόχου του Champions League) Παρί Σεν Ζερμέν από τη νεοφώτιστη συμπολίτισσα Παρί, αλλά τα ματς που έλαμψαν πραγματικά ήταν άλλα: Ορλεάν (3η κατηγορία)-Μονακό (1η) 1-3, Μοντέιγ (6η κατηγορία)-Αμιάν (2η) 2-4, Αβράνς (4η κατηγορία)-Στρασμπούρ (1η) 0-6, Χοτς Λιονέ (5η κατηγορία)-Λοριάν (1η) 1-3, Σαντιγί (4η κατηγορία)-Ρεν (1η) 1-3, Ναντ (3η κατηγορία)-Νις (1η) 1-1 (3-5 στα πέναλτι), Σοσό (3η κατηγορία)-Λανς (1η) 0-3, Λε Πουί (3η κατηγορία)-Ρεμς (2η) 0-0 (0-3 στα πέναλτι).
Μάλλον δεν έχει καμία σημασία που στη φάση των 16 προχώρησαν σχεδόν όλα τα φαβορί. Σημασία έχει ότι σε όλη αυτή την τεράστια διαδρομή, πολλοί «μικροί» έζησαν ένα υπέροχο όνειρο και το έζησαν με τα μάτια ανοικτά…
