Η Βαλένθια μπήκε στη φετινή Ευρωλίγκα χωρίς τυμπανοκρουσίες, χωρίς μεγάλα ονόματα και χωρίς τον θόρυβο που συνοδεύει συνήθως τα «μεγάλα» κλαμπ της διοργάνωσης. Κι όμως, με ρεκόρ 14-7 ύστερα από 21 ματς και παρουσία σταθερά στην πρώτη τριάδα της βαθμολογίας, έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο ουσιαστικές και ταυτόχρονα πιο απολαυστικές ομάδες της σεζόν.
Οι «νυχτερίδες» δεν είναι απλώς ένα σύνολο που κερδίζει. Πρόκειται για μια ομάδα με ξεκάθαρη αγωνιστική ταυτότητα, η οποία βασίζεται στον ρυθμό, στην ομαδικότητα και, κυρίως, σε μια αμυντική δομή που σπάνια συναντά κανείς σε τέτοιο βαθμό συνέπειας στη σύγχρονη Ευρωλίγκα.
Φέτος, η Βαλένθια λειτουργεί με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 35 εκατομμυρίων ευρώ, αυξημένο σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά λόγω της επιστροφής στην κορυφαία διοργάνωση μπάσκετ της Ευρώπης. Από αυτά, όμως, μόλις τα 9,5 εκατ. ευρώ αφορούν το αγωνιστικό μπάτζετ, ποσό που τη φέρνει ξεκάθαρα εκτός του… κλαμπ των οικονομικών «γιγάντων» της διοργάνωσης.
Κι όμως, το αγωνιστικό αποτέλεσμα δείχνει ότι η επιτυχία δεν είναι πάντα ανάλογη με το ύψος των συμβολαίων. Η Βαλένθια επενδύει στη δομή, στην επιλογή ρόλων και στη συνέπεια, όχι στο star system.
Ενα από τα πρώτα στοιχεία που ξεχωρίζουν στο ρόστερ είναι η ηλικία. Πέρα από τους Ντάριους Τόμπσον, Ματ Κοστέλο και Νιλ Σάκο, η πλειονότητα των παικτών μπορεί να χαρακτηριστεί ως rookies επιπέδου Ευρωλίγκας.
Υπό… κανονικές συνθήκες, αυτό θα σήμαινε αστάθεια. Στη Βαλένθια του Πέδρο Μαρτίνεθ, όμως, μεταφράζεται σε ενέργεια με κατεύθυνση και πειθαρχία. Σε αντίθεση με τη θεωρία που θέλει τους rookies να «τρέχουν άσκοπα» για να κερδίσουν λεπτά συμμετοχής, εδώ η ενέργεια είναι πλήρως ενσωματωμένη στο σύστημα. Δεν είναι ενέργεια επίδειξης. Είναι ενέργεια λειτουργική, με ρόλους και κανόνες.
Η Βαλένθια βρίσκεται 2η στη EuroLeague στις κατοχές με 76,5, μαζί με την Παρί, παίζοντας σε ρυθμό πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο της διοργάνωσης.
Ο λόγος είναι απλός και… παλιομοδίτικος, με την καλή έννοια, όμως. Ο Μαρτίνεθ εφαρμόζει έναν βασικό κανόνα του μπάσκετ: «Μετά την πάσα, τρέξε να καλύψεις τον άδειο χώρο».
Χωρίς περίπλοκες δράσεις, χωρίς υπερβολική σκέψη, η μπάλα ταξιδεύει ασταμάτητα, οι παίκτες μετακινούνται και το γήπεδο «ανοίγει». Αυτός ο μηχανισμός παράγει συνεχή κίνηση, αναγκάζοντας τις άμυνες να ακολουθούν και όχι να ελέγχουν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η νίκη επί του Παναθηναϊκού στο ΟΑΚΑ, όπου η Βαλένθια «χτύπησε» επανειλημμένα τις αμυντικές αδυναμίες με απλά, επαναλαμβανόμενα sets, χωρίς αυτοσχεδιασμό, αλλά με τέλειο timing.
Η Βαλένθια δεν τρέχει απλώς. Ξέρει πότε να τρέξει. Με 29,7 πόντους αιφνιδιασμού ανά αγώνα, οδηγεί τη στατιστική αυτή της Ευρωλίγκας σε fast-break scoring. Και αυτό δεν είναι προϊόν μόνο αθλητικότητας, αλλά μπασκετικού IQ. Οι παίκτες διαβάζουν τη φάση πριν καν ολοκληρωθεί το αμυντικό ριμπάουντ.
Η μπάλα φεύγει γρήγορα μπροστά, οι wings ανοίγουν διαδρόμους και οι trailing παίκτες γεμίζουν σωστά τις αποστάσεις. Το αποτέλεσμα είναι συνεχείς καταστάσεις ανισορροπίας για την αντίπαλη άμυνα.
Η Βαλένθια σκοράρει 90,3 πόντους ανά αγώνα (2η στη διοργάνωση μετά τη Μονακό που έχει Μ.Ο. 91,7), με το 68,6% των καλαθιών της να προέρχεται από ασίστ. Πρόκειται για ξεκάθαρη ένδειξη ότι το σκορ δεν προκύπτει από ατομικές εμπνεύσεις, αλλά από ομαδική ροή.
Η ομάδα μοιράζει 20,2 ασίστ ανά παιχνίδι (2η στη λίγκα, πάλι κάτω από τη Μονακό που έχει 20,9), με τον Ντάριους Τόμπσον να αποτελεί τον βασικό καταλύτη. Στη Βαλένθια, ο Αμερικανός γκαρντ έχει βρει τον ρόλο του ως καθαρός floor general, καθοδηγώντας μια φουρνιά παικτών που προσπαθούν να καθιερωθούν στο κορυφαίο επίπεδο.
Τρίποντα και δεύτερες ευκαιρίες
Η Βαλένθια ευστοχεί σε 12,3 τρίποντα ανά αγώνα, κορυφαία επίδοση στην Ευρωλίγκα. Δεν διαθέτει απαραίτητα τους καλύτερους σουτέρ, αλλά δημιουργεί πολλές και καθαρές εκτελέσεις, χάρη στον ρυθμό και στις αποστάσεις.
Παράλληλα, είναι 2η στα επιθετικά ριμπάουντ (14,8 Μ.Ο.) και 6η σε effective field goal (58,9%).
Δηλαδή, σκοράρει με συνέπεια και δεν αφήνει τις άμυνες να «ανασάνουν», ακόμη κι όταν νομίζουν ότι έβγαλαν την πρώτη επίθεση, κάτι που είδαμε χαρακτηριστικά στο ΣΕΦ τον περασμένο Δεκέμβριο.
Κι αν όλα τα παραπάνω κάνουν τη Βαλένθια εντυπωσιακή, η άμυνα είναι αυτή που την κάνει αξιόπιστη. Στο defensive rating, βρίσκεται σταθερά μέσα στην πρώτη πεντάδα της διοργάνωσης. Το σημαντικότερο, όμως, δεν είναι το νούμερο, αλλά η συνέπεια. Η άμυνά της δεν παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις από παιχνίδι σε παιχνίδι, παρότι παρουσιάζει σε 21 αγώνες, το υψηλό παθητικό 85,5 Μ.Ο.
Σε μια εποχή όπου το switch defense κυριαρχεί, η Βαλένθια επιλέγει συνειδητά να μην αλλάζει. Αντίθετα, βασίζεται σε hedge & recover, συνεχή πίεση στην μπάλα, κατεύθυνση της επίθεσης εκεί που θέλει η άμυνα, κάτι που απαιτεί πειθαρχία, ενέργεια και απόλυτο συγχρονισμό — στοιχεία που η ομάδα διαθέτει σε υψηλό επίπεδο.
Η άμυνά της δεν ξεκινά από τη μέση του γηπέδου. Η Βαλένθια πιέζει μετά από καλάθι και μετά από χαμένο σουτ, «τρώγοντας» χρόνο από το 24άρι και φθείροντας πνευματικά και σωματικά τους αντίπαλους χειριστές. Αυτή η πίεση παράγει λάθη χωρίς υπερβολικό ρίσκο και λειτουργεί ως ένας εντυπωσιακός πολλαπλασιαστής του ρυθμού που θέλει να επιβάλει.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα σημείο στο οποίο η Βαλένθια έχει βελτιωθεί θεαματικά σε σχέση με προηγούμενες σεζόν είναι το αμυντικό ριμπάουντ. Παρότι δεν διαθέτει «θηρία» στη ρακέτα, καταγράφει υψηλό ποσοστό ομαδικού box-out, χαμηλό αριθμό second-chance πόντων που δέχεται, γκαρντ που συμμετέχουν ενεργά στο ριμπάουντ, κάτι που δείχνει ξεκάθαρα τη φιλοσοφία της: κανένας παίκτης δεν εξαιρείται από την αμυντική ευθύνη.
Σε σύγκριση με ομάδες αντίστοιχου οικονομικού μεγέθους (Μπασκόνια, Ζαλγκίρις, Βίρτους) η Βαλένθια δέχεται λιγότερους πόντους ανά κατοχή, έχει καλύτερη αμυντική συνέπεια εκτός έδρας, παρουσιάζει μικρότερη διαφορά μεταξύ νικών και ηττών (point differential), δείχνοντας ότι δεν εξαρτάται από βραδιές υπέρβασης, αλλά από δομή της.
«Η Βαλένθια δεν κερδίζει επειδή σκοράρει πολύ – κερδίζει επειδή δεν επιτρέπει στον αντίπαλο να νιώθει άνετα», τονίζουν τα ΜΜΕ της Ισπανίας, προσθέτοντας ότι το σύστημα επιτρέπει σε παίκτες χωρίς κορυφαία αμυντικά ένστικτα να λειτουργούν αποτελεσματικά, η ομάδα σπάνια «σπάει» ψυχολογικά μετά από σερί πόντων και η αμυντική λειτουργία της παραμένει ίδια είτε προηγείται είτε κυνηγά στο σκορ.
Η ισπανική ομάδα του 2025-26 δεν είναι απλώς μια ευχάριστη έκπληξη. Είναι ένα πρότζεκτ με ταυτότητα, που δείχνει ότι στο σύγχρονο ευρωπαϊκό μπάσκετ μπορείς να πρωταγωνιστήσεις χωρίς υπερβολικά μπάτζετ, αρκεί να έχεις ξεκάθαρη φιλοσοφία, σωστή κατανομή ρόλων, πειθαρχία στην άμυνα, ρυθμό στην επίθεση, αλλά και να είσαι απαλλαγμένος από την πίεση που φέρνει μια φανέλα που διεκδικεί τίτλους.
Σε μια Ευρωλίγκα που συχνά βασίζεται στο ατομικό ταλέντο, η Βαλένθια υπενθυμίζει κάτι απλό αλλά διαχρονικό: το οργανωμένο μπάσκετ, όταν αποδίδεται σωστά, παραμένει ασταμάτητο.
