Χέρι – χέρι ανέβηκαν πέρυσι στην Πρέμιερ Λιγκ και χέρι – χέρι την αποχαιρέτησαν την ίδια μέρα, ένα χρόνο αργότερα! Λέστερ και Ιπσουιτς πανηγύρισαν πέρυσι τέτοια εποχή την επιστροφή τους στο καλύτερο πρωτάθλημα του κόσμου, χωρίς να χρειαστεί να περάσουν από τις «συμπληγάδες» των πλέι οφ, όπως συνέβη με τη Σαουθάμπτον, την τρίτη ομάδα που ακολούθησε λίγο αργότερα την ίδια διαδρομή από τα αλώνια της Τσάμπιονσιπ στα σαλόνια της Πρέμιερ Λιγκ. Και οι τρεις αποχαιρέτησαν με αντίστοιχο τρόπο τα όπλα. Οι «Αγιοι» υποβιβάστηκαν ξεχωριστά σε χρόνο ρεκόρ στην ιστορία του αγγλικού ποδοσφαίρου, επτά αγωνιστικές πριν το φινάλε της περιόδου, ενώ δύο εβδομάδες αργότερα, τους συνόδευσαν η Λέστερ με την Ιπσουιτς, σε μια σύμπτωση που, ακριβώς επειδή επαναλήφθηκε, ίσως να μην πρόκειται απλώς για σύμπτωση: για δεύτερη διαδοχική περίοδο στην Πρέμιερ Λιγκ υποβιβάστηκαν κατευθείαν οι τρεις ομάδες που την προηγούμενη χρονιά είχαν κερδίσει την άνοδο!
Η αρχή έγινε ένα χρόνο νωρίτερα, στο τέλος της σεζόν 2023-24. Ηταν η πρώτη φορά που, στην υπεραιωνόβια ιστορία του αγγλικού πρωταθλήματος, υποβιβάστηκαν όλες μαζί οι ομάδες που ένα χρόνο νωρίτερα είχαν πανηγυρίσει την άνοδο. Το θλιβερό αυτό προνόμιο το είχαν πέρυσι η Μπέρνλι, η Λούτον και η Σέφινλντ Γιουνάιτεντ. Πολλοί πίστεψαν πως ίσως χρειαστεί να περάσουν άλλα 100 χρόνια για να επαναληφθεί το ίδιο σκηνικό ανόδου – υποβιβασμού για τις τρεις ομάδες «ασανσέρ», ανάμεσα στις δύο μεγάλες κατηγορίες του αγγλικού ποδοσφαίρου, αλλά να που επαναλήφθηκε μόλις ένα χρόνο αργότερα, με τις Σαουθάμπτον, Λέστερ και Ιπσουιτς να ακολουθούν τον ίδιο δρόμο, χωρίς καμιά τους να καταφέρει να το παλέψει, έστω, να κρατηθεί στην κατηγορία. Ολες τους υποβιβάστηκαν και μαθηματικά αρκετές αγωνιστικές πριν το τέλος, σε ένα ξεκάθαρο δείγμα μη ανταγωνιστικότητας απέναντι σε ομάδες που είχαν πάνω – κάτω τους ίδιους στόχους.
Οι «κλονισμοί»: Σαουθάμπτον και Λέστερ
Η απογοήτευση ήταν φυσικά πολύ μεγάλη και για τις τρεις ομάδες. Ισως όχι τόσο μεγάλη για την Ιπσουιτς η οποία έκανε σερί ανόδων για να ανεβεί από την 3η κατηγορία του αγγλικού ποδοσφαίρου στην Πρέμιερ Λιγκ και ήξερε ότι μετά από 22 ολόκληρα χρόνια απουσίας, δεν είχε το «μέταλλο» για να αντέξει στη μάχη της επιβίωσης. Οι άλλες δύο κλονίστηκαν από τον υποβιβασμό. Η μεν Σαουθάμπτον γιατί έσπασε μεγάλα αρνητικά ρεκόρ που ίσως χρειαστεί να περάσουν πολλά χρόνια για να βρεθεί ομάδα να τα ξανασπάσει, η δε Λέστερ επειδή ζει ακόμα με τις αναμνήσεις του απίστευτου πρωταθλήματος που κατέκτησε 9 χρόνια πιο πριν και δεν μπορεί να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι δεν κατάφερε να κρατήσει τη «χρυσόσκονη» εκείνης της επιτυχίας στη φανέλα της.
Πολύ χαρακτηριστική είναι η οργισμένη ανάρτηση του Τζέιμι Βάρντι, του πιο ισχυρού συνδετικού κρίκου ανάμεσα στη Λέστερ εκείνης της θριαμβευτικής εποχής με τη σημερινή ομάδα: «Σε αυτό το σημείο, δεν ξέρω τι να πρωτοπώ. Δεν μπορούν οι λέξεις να αποτυπώσουν τα συναισθήματα της οργής και της πικρίας για την τροπή που πήρε η σεζόν. Δεν υπάρχουν δικαιολογίες. Αποτύχαμε όλοι ανεξαιρέτως. Και ως παίκτες και ως σύλλογος. Δεν υπάρχει κάτι να πούμε και να κρυφτούμε πίσω από δικαιολογίες. Αρνούμαι να το κάνω. Τόσα χρόνια που βρίσκομαι στην ομάδα έχουμε βιώσει ωραίες στιγμές και απογοητεύσεις, αλλά η φετινή σεζόν για εμένα προσωπικά είναι σκέτη ντροπή. Προς τους οπαδούς: Συγγνώμη για όσα κάναμε, συγγνώμη που τελειώνει η σεζόν με τόσο σκ…..α εικόνα».
Το «parachute payments» για ομαλή μετάβαση
Αυτή η σύμπτωση των δύο τελευταίων χρόνων έχει σηκώσει μπόλικη σκόνη στο Νησί, με το κυρίαρχο ερώτημα να είναι αν η ιστορία αυτού του ιδιότυπου ασανσέρ έχει περισσότερο οικονομικό υπόβαθρο. Η μετάβαση από την Τσάμπιονσιπ στην Πρέμιερ Λιγκ είναι από κάθε πλευρά δύσκολη υπόθεση, αλλά στα μάτια πολλών μοιάζει ανεξήγητο το πώς δύο συνεχόμενες χρονιές υποβιβάστηκαν αμέσως οι τρεις ομάδες που ανέβηκαν, συνθήκη που ουδέποτε είχε επαναληφθεί στην ιστορία του αγγλικού ποδοσφαίρου. Ακριβώς επειδή όλοι γνωρίζουν τις δυσκολίες αυτής της μετάβασης, υπάρχει η πρόβλεψη ισχυρών οικονομικών «ενέσεων», για να καταφέρουν οι ομάδες που ανεβοκατεβαίνουν αυτές τις δύο κατηγορίες να προσαρμόζονται στις νέες απαιτήσεις και να παραμένουν ανταγωνιστικές.
Το λεγόμενο «parachute payments» είναι ένα «αλεξίπτωτο» αξίας πολλών δεκάδων εκατομμυρίων λιρών, που βοηθάει όσες ομάδες ανεβαίνουν κατηγορία να καλύψουν κάπως το χαοτικό κενό που υπάρχει, σε οικονομικό υπόβαθρο, ανάμεσα στην Τσάμπιονσιπ και την Πρέμιερ Λιγκ, ώστε να ενισχυθούν μεταγραφικά και να καταφέρουν να σταθούν ανταγωνιστικές στο πιο υψηλό επίπεδο, χωρίς να υπάρχουν ομάδες δύο ταχυτήτων, όπως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, στα περισσότερα πρωταθλήματα του κόσμου. Αντίστοιχη οικονομική ενίσχυση υπάρχει και για τις ομάδες που υποβιβάζονται, με το σκεπτικό ότι χρειάζονται και αυτές ένα «αλεξίπτωτο ασφαλείας» για να μην γονατίσουν οικονομικά από την αδυναμία τους να πληρώσουν με έσοδα πρωταθλήματος β’ κατηγορίας τις υποχρεώσεις που δημιούργησαν υπογράφοντας υψηλά συμβόλαια στην Πρέμιερ Λιγκ. Και στην περίπτωση της ανόδου και στην άλλη του υποβιβασμού, τα χρήματα αυτά βοηθούν σε μια ομαλή μετάβαση από τη μία κατηγορία στην άλλη, χωρίς κλυδωνισμούς που αλλοιώνουν τον ανταγωνισμό.
Η προφανής απάντηση σ’ αυτούς τους προβληματισμούς είναι ότι τα χρήματα αυτά δεν είναι αρκετά και χρειάζεται μια γενναιόδωρη αναπροσαρμογή προς τα πάνω, για να μην μεταβληθεί το αγγλικό πρωτάθλημα σε κλειστή λίγκα. Η αλήθεια είναι ότι ο… λογαριασμός έχει ξεφύγει πολύ σε όλα τα επίπεδα ανταγωνισμού της Πρέμιερ Λιγκ και οι ομάδες είναι υποχρεωμένες να ξοδεύουν πολλά χρήματα για να ενισχυθούν μεταγραφικά, χωρίς να τα καταφέρνουν πάντα να παίρνουν πίσω αγωνιστικά όσα ξοδεύουν οικονομικά. Η έκθεση του Διεθνούς Παρατηρητηρίου Ποδοσφαίρου (CIES) είναι ενδεικτική αυτής της μεγάλης ψαλίδας ανάμεσα στο τι δίνεις οικονομικά και τι παίρνεις πίσω αγωνιστικά, με πιο ξεκάθαρα παραδείγματα αυτά της Τσέλσι και της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Αμφότερες έχουν σπρώξει στη μεταγραφική αγορά πάρα πολλά χρήματα, χωρίς να έχουν τη βαθμολογική επιβράβευση που θα περίμενε κανείς. Αντίθετα, ομάδες με πιο λογική οικονομική πολιτική όπως η Λίβερπουλ, έκαναν πιο έξυπνες μεταγραφικές επιλογές με λιγότερα χρήματα και κατάφεραν να κυριαρχήσουν.
Θετικό ισοζύγιο μόνο Εβερτον και Λέστερ
Το CIES έχει καταρτίσει μια λίστα με τις διαφορές στο… μεταγραφικό ισοζύγιο όλων των ομάδων της Πρέμιερ Λιγκ από τις τελευταίες 6 μεταγραφικές περιόδους και αποδεικνύει με νούμερα ότι με εξαίρεση δύο, την Εβερτον και τη Λέστερ, όλες ξοδεύουν για αγορές παικτών πολύ περισσότερα απ’ όσα εισπράττουν από τις πωλήσεις που πραγματοποιούν. Στην κορυφή αυτής της λίστας είναι η Τσέλσι με αρνητικό πρόσημο που φτάνει στα 949 εκατ. ευρώ και ακολουθούν η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ με -543 εκατ. ευρώ και η Τότεναμ με -427 εκατ. ευρώ. Στην 4η θέση βρίσκεται η Νότιγχαμ Φόρεστ η οποία έχει αρνητικό μεταγραφικό ισοζύγιο 361 εκατ. ευρώ τα τελευταία 3 χρόνια, γεγονός που την έχει απειλήσει με κυρώσεις από την πλευρά της διοργανώτριας, αλλά εξηγεί εν πολλοίς το πώς κατάφερε να γεφυρώσει το χάσμα και από τη μάχη της παραμονής να βρεθεί σε προνομιακή θέση για ένα εισιτήριο που οδηγεί στο Τσάμπιονς Λιγκ.
Οι μόνες ομάδες με θετικό πρόσημο στον τομέα αυτόν είναι η Εβερτον με +85 εκατ. ευρώ και η Λέστερ με +22, πάντα σε βάθος τριετίας. Η Μάντσεστερ Σίτι έχει ακολουθήσει μια πιο συγκρατημένη οικονομική πολιτική και είναι τελευταία στη λίστα των ομάδων με αρνητικό μεταγραφικό ισοζύγιο, ενώ πολύ χαμηλά είναι και η Αστον Βίλα, χωρίς αυτό να της στοιχίσει αγωνιστικά μιας και είναι πολύ ψηλά στη βαθμολογία. Οι Λίβερπουλ και Αρσεναλ που βρίσκονται στην 1η και τη 2η θέση της Πρέμιερ Λιγκ αντίστοιχα, είναι περίπου στο μέσο του σχετικού πίνακα, με αρκετές ομάδες πιο πάνω, αλλά και αρκετές άλλες πιο χαμηλά.
Η αναλυτική λίστα με το μεταγραφικό ισοζύγιο (αγορές και πωλήσεις) των τελευταίων τριών χρόνων για τις ομάδες, όπως την έδωσε στη δημοσιότητα το CIES:
- Τσέλσι -949 εκατ. ευρώ
- Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ -543 εκατ. ευρώ
- Τότεναμ -427 εκατ. ευρώ
- Νότιγχαμ Φόρεστ -361 εκατ. ευρώ
- Μπόρνμουθ -323 εκατ. ευρώ
- Αρσεναλ -302 εκατ. ευρώ
- Νιούκαστλ – 292 εκατ. ευρώ
- Γουέστ Χαμ -283 εκατ. ευρώ
- Ιπσουιτς -190 εκατ. ευρώ
- Λίβερπουλ -178 εκατ. ευρώ
- Μπρέντφορντ -175 εκατ. ευρώ
- Κρίσταλ Πάλας -134 εκατ. ευρώ
- Φούλαμ -134 εκατ. ευρώ
- Γουλβς -106 εκατ. ευρώ
- Σαουθάμπτον -97 εκατ. ευρώ
- Αστον Βίλα -82 εκατ. ευρώ
- Μπράιτον -80 εκατ. ευρώ
- Μάντσεστερ Σίτι -53 εκατ. ευρώ
- Λέστερ 22 εκατ. ευρώ
- Εβερτον 85 εκατ. ευρώ
