Πριν ο Μαρκ Μποσμάν γκρεμίσει τον Δεκέμβριο του 1995 τα σύνορα στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, η φράση «Ελληνας ποδοσφαιριστής που κάνει καριέρα στο εξωτερικό» θύμιζε το γνωστό ανέκδοτο με τον Αλβανό τουρίστα. Σε εποχές όπου οι αριθμητικοί περιορισμοί δεν άφηναν χώρο παρά μόνο για τους καλύτερους, η εξαγωγή παικτών ήταν άγνωστη διαδικασία για το ελληνικό ποδόσφαιρο. Τα σύνορα ήταν ερμητικά κλειστά και οι λιγοστές εξαιρέσεις που υπήρξαν ήταν απλώς για να επιβεβαιώσουν τον κανόνα: οι Ελληνες ήταν καλοί μόνο για το ελληνικό πρωτάθλημα. Ελάχιστοι κέντρισαν το ενδιαφέρον ξένων ομάδων κι αυτοί όχι τόσο έντονα ώστε να τις πείσουν να ρισκάρουν μαζί τους μια από τις δύο ή τρεις θέσεις ξένων που δικαιούνταν.
Ο πρώτος Ελληνας που έπαιξε επαγγελματικά στο εξωτερικό, ήταν ο Γιώργος Σιδέρης. Το 1970 άφησε τον Ολυμπιακό για τη βελγική Αντβέρπ, αλλά με μόλις εφτά γκολ σε δύο χρόνια, επέστρεψε στην Ελλάδα με λιγότερο θόρυβο απ’ όσο όταν έφυγε. Το επόμενο βήμα έγινε 17 χρόνια αργότερα. Εμεινε κι αυτό μετέωρο. Η Αβελίνο επέλεξε τον Νίκο Αναστόπουλο, αλλά ο «μπόμπερ» του ελληνικού πρωταθλήματος δεν μπόρεσε να πετύχει γκολ στο Καμπιονάτο. Εμεινε άσφαιρος και στα 16 παιχνίδια που αγωνίστηκε. Αν δεν υπήρχε ο νόμος Μποσμάν και οι ομάδες υποχρεώνονταν να χρησιμοποιούν περιορισμένο αριθμό ξένων, Ελληνα ποδοσφαιριστή σε καλό πρωτάθλημα του εξωτερικού, θα βλέπαμε πιθανότατα κάθε 15-20 χρόνια. Ακόμα και παίκτες με τη λάμψη του Δημήτρη Σαραβάκου που είχαν προκαλέσει αίσθηση, δεν μπόρεσαν να κάνουν το μεγάλο άλμα. Το επίπεδο του πρωταθλήματός μας ήταν τόσο χαμηλό, που φόβιζε όποιον σκεφτόταν να πάρει τέτοιο ρίσκο.
Η τρελή κούρσα του Γιώργου Δώνη στον ημιτελικό του Τσάμπιονς Λιγκ στο Αμστερνταμ, ήλθε την κατάλληλη στιγμή. Τα συμβόλαια των κοινοτικών ποδοσφαιριστών ήταν ελεύθερα πια και η Μπλάκμπερν πλήρωσε το βάρος του σε χρυσάφι. Την ίδια χρονιά ολοκληρώθηκε και η μεταγραφή του Βασίλη Τσιάρτα στη Σεβίλλη. Ο νόμος Μποσμάν είχε ρίξει τα τείχη. Η ξένη αγορά άνοιξε για τους Ελληνες ποδοσφαιριστές και από το 1996 μέχρι σήμερα, δεκάδες δοκίμασαν την τύχη τους σε ποδοσφαιρικούς κόσμους πολύ καλύτερους από τον δικό μας.
Στα 15 χρόνια που μεσολάβησαν από το ’96 μέχρι σήμερα (βλ. σελίδες 3,4), πολλοί Ελληνες αγωνίστηκαν στα κορυφαία πρωταθλήματα του κόσμου όπως το αγγλικό (Δώνης, Γ.Χ. Γεωργιάδης, Νταμπίζας, Γιαννακόπουλος, Ζαγοράκης, Κυργιάκος κ.ά.), το ισπανικό (Τσιάρτας, Μπασινάς, Νικολαΐδης, Σεϊταρίδης, Βρύζας, Τζιόλης), το ιταλικό (Δέλλας, Γεωργάτος, Καραγκούνης, Παπασταθόπουλος, Μόρας, Χούτος, κ.ά.), το γερμανικό (Γκέκας, Χαριστέας, Λυμπερόπουλος, Τζαβέλας, Μάντζιος κ.ά.), το γαλλικό (Ζήκος, Καψής, Ταυλαρίδης), ή σε κορυφαίες ομάδες που δεν αγωνίζονται σε τόσο ισχυρά πρωταθλήματα όπως ο Αγιαξ (Μαχλάς, Αναστασίου), η Πόρτο (Σεϊταρίδης) και η Μπενφίκα (Κατσουράνης, Καραγκούνης, Μαχαιρίδης).
Πολλοί απ’ αυτούς χρυσοπληρώθηκαν. Ο Μαχλάς στοίχισε στον Αγιαξ σχεδόν 8 εκατ. ευρώ και ήταν η πιο ακριβή μεταγραφή στην ιστορία του. Η Ιντερ πλήρωσε 7 εκατ. ευρώ στον Ολυμπιακό για τον Γεωργάτο, η Μίλαν 5 εκατ. ευρώ στην Τζένοα για τον Παπασταθόπουλο, η Μπλάκμπερν σχεδόν 3 εκατ. ευρώ τον χρόνο στον Δώνη, η Μπενφίκα 3,8 εκατ. ευρώ στην ΑΕΚ για τον Κατσουράνη και η Πόρτο 2,5 εκατ. ευρώ στον Παναθηναϊκό για τον Σεϊταρίδη. Τέτοιος χορός των εκατομμυρίων δεν είχε στηθεί ποτέ άλλοτε με επίκεντρο την Ελλάδα.
Το άνοιγμα των συνόρων βοήθησε πολύ το ελληνικό ποδόσφαιρο να κάνει το παραπάνω βήμα. Η εμπειρία και η αλλαγή νοοτροπίας που έφεραν οι «λεγεωνάριοι», βοήθησαν την εθνική μας να ζήσει το θαύμα του 2004 και να αλλάξει επίπεδο. Το δέλεαρ ενός καλύτερου συμβολαίου στο εξωτερικό έδινε μεγάλο κίνητρο για τους παίκτες, που βλέποντας το ταβάνι τους να γίνεται πολύ ψηλότερο, αντιμετώπισαν το ποδόσφαιρο με πιο επαγγελματική νοοτροπία. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι υπάρχει πλέον μέτρο σύγκρισης. Στη συντριπτική τους πλειονότητα, παίκτες που είχαν την ευκαιρία να παίξουν στο εξωτερικό, δεν θέλουν να επιστρέψουν στο πανηγύρι των τρελών που βιώνουμε στο ελληνικό πρωτάθλημα. Κι όταν το αποφασίζουν, δεν μπορούν να αλλάξουν τη φορά ενός ποταμού που έχει πάρει λάθος δρόμο.
