Ξεκινώ με μία συγγνώμη. Ο γ.γ. Συντονισμού, Θανάσης Κοντογεώργης, ισχυρίστηκε (21.8.22) πως ο σχολιασμός μου (13.8.22) αδικεί το έργο που έχει συντελεστεί στην Προεδρία της Κυβέρνησης. Θα είχε επίσης δίκιο να πει ότι από τους 440 υπαλλήλους της Προεδρίας, οι 340 είναι μόνιμοι υπάλληλοι, ενώ οι μετακλητοί είναι εκατό. Δυστυχώς δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την κατανομή του προσωπικού, το κόστος λειτουργίας ή τον ετήσιο απολογισμό έργου της νέας υπηρεσίας.
Πού βασίζεται, λοιπόν, ο δικός μου ισχυρισμός ότι η Προεδρία λειτουργεί σαν ένα «δίκτυο φίλων, χωρίς χαρακτηριστικά μόνιμης και διατηρήσιμης γραφειοκρατίας»;
Ξεκινώ από τα βασικά. Τυπικά, η Προεδρία υπάγεται απευθείας στον πρωθυπουργό, αλλά οι βασικοί πολιτικοί της προϊστάμενοι είναι οι κ. Σκέρτσος (υπουργός Επικρατείας) και Οικονόμου (υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ). Οι πέντε γενικοί γραμματείς της Προεδρίας είναι και αυτοί πολιτικά επιλεγμένα πρόσωπα. Οταν παραιτηθεί ο πρωθυπουργός θα απομακρυνθούν και αυτοί από τις θέσεις τους.
Κατανοώ γιατί ο γ.γ. του πρωθυπουργού, προϊστάμενος του δικτύου των προσωπικών συμβούλων του πρωθυπουργού, πρέπει να αλλάζει κάθε φορά που αλλάζει ο ένοικος του Μεγάρου Μαξίμου. Μπορώ επίσης να δεχθώ ότι οι αρμοδιότητες του γ.γ. Ενημέρωσης θα ήταν δύσκολο να εκτελεστούν από έναν μόνιμο υπάλληλο.
Οι υπόλοιποι τρεις γενικοί γραμματείς της Προεδρίας έχουν αρμοδιότητες που αφορούν: α) τον συντονισμό της κυβέρνησης, β) την ηλεκτρονική παρακολούθηση εκτέλεσης του κυβερνητικού έργου και γ) την προετοιμασία των συνεδριάσεων των συλλογικών οργάνων της κυβέρνησης. Γιατί οι τρεις αυτοί αξιωματούχοι δεν θα μπορούσαν να διορίζονται με θητεία που να μη συμπίπτει με τον εκλογικό κύκλο; Ποιος από τους σημερινούς ιθύνοντες της Προεδρίας θα μπορούσε να υποδεχθεί και να συνυπάρξει με τον επόμενο πρωθυπουργό ώστε να διευκολυνθεί η συνέχεια του κράτους; Η απάντηση είναι «κανείς».
Είναι διατηρήσιμο το παρόν σύστημα; Στον βαθμό που όλοι οι επικεφαλής της είναι προσωπικές επιλογές του πρωθυπουργού, ελλοχεύει ο κίνδυνος η Προεδρία να παραμεριστεί συνολικά ως το «κληρονομημένο σύστημα Μητσοτάκη» από τον επόμενο ένοικο του Μαξίμου. Στην περίπτωση αυτή ακόμη και τα χαμηλόβαθμα στελέχη της θα μπουν στην «κατάψυξη». Με τον τρόπο αυτό δεν θα τραυματιστεί μόνο η συνέχεια τους κράτους, αλλά θα προκύψουν νέα άσκοπα έξοδα.
Οι δυνατές γραφειοκρατίες είναι πηγή πολλών κακών. Εχουν όμως και ένα καλό: δρουν σαν κυματοθραύστης απέναντι στον κομματισμό και βοηθούν στην εμπέδωση συναίνεσης. Η χώρα μας δεν φημίζεται για τη συναινετική πολιτική της κουλτούρα, ενδέχεται όμως να βρεθεί σύντομα μπροστά στην αναγκαιότητα σχηματισμού συμμαχικών κυβερνήσεων. Ας ελπίσουμε πως η καρδιά της εκτελεστικής εξουσίας θα συνεχίσει να λειτουργεί κάτω από τις δύσκολες συγκυρίες που έρχονται.
* Ο κ. Δημήτρης Παπαδημητρίου είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ.
