Η παιδαγωγική επάρκεια των πτυχιούχων των καθηγητικών σχολών ήταν ζητούμενο επί δεκαετίες. Παράδοση σχετικής προετοιμασίας υπήρχε μόνον στις Φιλοσοφικές και Παιδαγωγικές Σχολές. Την τελευταία δεκαετία, με συνεχείς τροπολογίες στη νομοθεσία, καθιερώθηκε το Πιστοποιητικό Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας (ΠΠΔΕ) ως απαραίτητο προσόν για κάθε είδους διορισμό στην εκπαίδευση. Τυπικά επρόκειτο για «πακέτο» μαθημάτων, προαιρετικών ή υποχρεωτικών, κυρίως παιδαγωγικών και διδακτικής, συνολικής διάρκειας ενός εξαμήνου (30 πιστωτικών μονάδων). Το «πακέτο» αυτό δύσκολα χώρεσε στα προγράμματα σπουδών, ειδικά των θετικών σχολών, αφού, για να διατηρηθεί η ίδια διάρκεια φοίτησης, έπρεπε να μειωθούν τα μαθήματα του ίδιου γνωστικού αντικειμένου, διαδικασία σχεδόν αδύνατη. Για τον λόγο αυτό διάφορα μαθήματα και ασκήσεις θεωρήθηκαν συναφή και ενσωματώθηκαν στο ΠΠΔΕ.
Με το άρθρο 99 του νέου νόμου για τα ΑΕΙ το ΠΠΔΕ αποκτάται με τη φοίτηση σε ξεχωριστό πρόγραμμα σπουδών, διαρκείας δύο εξαμήνων, που αναμένεται πως θα δομήσουν και θα προσφέρουν τα ΑΕΙ. Η εγγραφή σε αυτό θα είναι παράλληλη με τις κανονικές σπουδές, αλλά δεν θα επιτρέπεται πριν από την ολοκλήρωση του 3ου έτους για τα 4ετούς διάρκειας προγράμματα.
Το Πιστοποιητικό Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας πρέπει να γίνει κύκλος σπουδών απαραίτητος για όσους έχουν ήδη εξασφαλίσει τον διορισμό τους.
Εύκολα μπορεί να δει κανείς τα προβλήματα που θα ανακύψουν: Επιμήκυνση σπουδών κατά ένα έτος, χωρίς να υπάρχει προοπτική –ίσως ούτε σοβαρή πιθανότητα– διορισμού, εις βάρος των οικογενειακών εισοδημάτων. Μεγάλη αύξηση των εκπαιδευτικών υποχρεώσεων των Παιδαγωγικών Τμημάτων, τα οποία θα πρέπει να υπερδιπλασιάσουν τα προσφερόμενα σε φοιτητές άλλων Τμημάτων μαθήματα, ενώ τα ακροατήρια θα εκτοξευτούν. Αδυναμία εξεύρεσης αιθουσών ανά Σχολή. Μολονότι προβλέπεται, αδυναμία πρακτικής άσκησης τόσων φοιτητών σε σχολεία. Αλλαγή προγράμματος σπουδών –διαδικασία εξαιρετικά σύνθετη και επίπονη– σε όλα τα Τμήματα που είχαν έως τώρα ενσωματωμένο ΠΠΔΕ, ώστε να συμπληρώσουν τα κενά των παιδαγωγικών μαθημάτων που θα αφαιρεθούν.
Προφανώς ΠΠΔΕ με ουσιαστικό και όχι προσχηματικό περιεχόμενο σπουδών είναι απαραίτητο για μέλλοντες εκπαιδευτικούς και δύο εξάμηνα σπουδών είναι απαραίτητα, εφόσον αυτό περιλαμβάνει –και πρέπει να περιλαμβάνει– υποχρεωτική και πολύωρη άσκηση σε σχολικές τάξεις. Ομως είναι αδύνατον να στηθεί και να λειτουργήσει στα ΑΕΙ στην προβλεπόμενη κλίμακα. Νομίζω πως δεν χρειάζεται καν. Το ΠΠΔΕ, όπως και σε άλλες χώρες, πρέπει να γίνει κύκλος σπουδών απαραίτητος για όσους έχουν ήδη εξασφαλίσει τον διορισμό τους. Προφανώς αυτό προϋποθέτει διαφορετικό και έγκαιρο προγραμματισμό των διορισμών. Ομως δεν μπορώ να φανταστώ διαφορετικό τρόπο ουσιαστικής παιδαγωγικής εκπαίδευσης και άσκησης. Κλείνω επισημαίνοντας πως, στην αντίθετη περίπτωση, η διασπάθιση πόρων και εκπαιδευτικού δυναμικού θα είναι τεράστια, αφού σχεδόν το σύνολο των φοιτητών των καθηγητικών σχολών θα ζητήσει να παρακολουθήσει το νέο πρόγραμμα. Κοινή λογική χρειάζεται και αισιοδοξώ πως υπάρχει εκεί που πρέπει.
* Ο κ. Βασίλης Κ. Γούναρης είναι καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ.
