Η Τσεχοσλοβακία στη δεκαετία του 1930 ήταν η μοναδική δημοκρατία στην Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη. Πλούσια χώρα, με βαριά βιομηχανία και υψηλό μορφωτικό επίπεδο των πολιτών της. Ηταν η πρώτη χώρα που γνώρισε τον ναζιστικό επεκτατισμό του ζωτικού χώρου και συγχρόνως την εγκατάλειψή της από τους Δυτικούς συμμάχους. Κάτι που επηρέασε μεταπολεμικά τις συνειδήσεις των Τσεχοσλοβάκων. Οπως είπε ο Γιαν Μάζαρικ σε Γάλλο διπλωμάτη το 1947, «την Τσεχοσλοβακία δεν τη χάσατε τώρα, αλλά το 1938, στο Μόναχο». Στις πρώτες εκλογές που έγιναν –με αδιάβλητο τρόπο– το Κομμουνιστικό Κόμμα έλαβε 38%. Ηταν ποσοστιαία το μεγαλύτερο Κ.Κ. στον ευρωπαϊκό χώρο. Η επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των νικητών του πολέμου, η ατολμία του προέδρου Μπένες, καθώς και καθοριστικά λάθη τακτικής των παραδοσιακών αστικών κομμάτων οδήγησαν τον Φεβρουάριο του 1948 στο γνωστό πλέον κομμουνιστικό «πραξικόπημα της Πράγας».
Οι κομμουνιστές διατηρούσαν ισχυρούς δεσμούς με την κοινωνία κι έτσι δεν συνέβησαν στη δεκαετία του 1950 στην Τσεχοσλοβακία οι εξεγέρσεις που έγιναν στην Πολωνία, την Ανατολική Γερμανία και την Ουγγαρία. Αυτό που θα γινόταν το 1968 θα ξεπηδούσε μέσα από το ίδιο το κόμμα, που ευαγγελιζόταν τον σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο. Η Ανοιξη της Πράγας δεν επιζητούσε την ανατροπή του σοσιαλιστικού καθεστώτος, αλλά τη μεταρρύθμισή του, σε αντίθεση με την εξέγερση στην Ουγγαρία του 1956, όταν οι πολίτες έθεταν ως αίτημα την ανατροπή του καθεστώτος.
Ομως και αυτή η χαραμάδα ελευθερίας δεν μπορούσε να γίνει ανεκτή από τη σοβιετική ηγεσία και τους σκληροπυρηνικούς Τσεχοσλοβάκους κομμουνιστές. Τότε εμφανίστηκε το «δόγμα Μπρέζνιεφ», δηλαδή πως τα προβλήματα ενός σοσιαλιστικού κράτους είναι προβλήματα ολόκληρου του σοσιαλιστικού στρατοπέδου και ως εκ τούτου θα πρέπει να αντιμετωπίζονται από κοινού. Είναι το δόγμα της περιορισμένης κυριαρχίας πάνω στο οποίο βασίστηκε η εισβολή των τανκς του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία στις 21 Αυγούστου 1968.
Μέσα από τις στάχτες της Ανοιξης της Πράγας γεννήθηκε ο ευρωκομμουνισμός, που βεβαίως άνθησε υπό την προστασία των νατοϊκών πυραύλων. Αν ο Μπερλινγκουέρ βρισκόταν σε σοσιαλιστική χώρα, στην καλύτερη περίπτωση θα είχε την τύχη του Ντούμπτσεκ.
