Περισσότερο και από τα σκόρπια όμορφα και νοσταλγικά σπίτια που έχουν διασωθεί στο παλιό Κουκάκι, το βλέμμα τραβάει ένας μεγάλος πλάτανος σε ένα από τα δρομάκια της γειτονιάς. Είναι ένα αξιοθέατο που γεννά σεβασμό, προκαλεί ευχαρίστηση, δημιουργεί συνειρμούς. Είναι από μόνος του, ο πλάτανος αυτός, μια αστική θεότητα που υψώνεται στον στενό ουρανό ώς επάνω στους τελευταίους ορόφους των πολυκατοικιών και που με την παρουσία του δηλώνει κάτι πολύ σημαντικό που οι περισσότεροι ίσως προσπερνούν.
Σήμερα, η μεγαλύτερη χειρονομία υπέρ της Αθήνας είναι η σωτηρία των παλαιών δέντρων, ριζωμένων βαθιά, σημεία αναφοράς μέσα στην πόλη που βιώνεται σαν ένα πολύπλοκο οικοσύστημα.
Ο πλάτανος αυτός βρίσκεται στην οδό Τούσα Μπότσαρη, ανάμεσα στη Δημητρακοπούλου και στη Βεΐκου. Αντίθετα με πολλά άλλα, θαλερά δέντρα της πόλης, ο πλάτανος του Κουκακίου φαίνεται ότι δέχεται αγάπη. Είναι φροντισμένος, ποτισμένος, δείχνει ευτυχισμένος και συνεχίζει τη διακλάδωσή του προς τον ουρανό. Στο σημείο που έχει φτάσει η Αθήνα με κατακρεούργηση τόσων δέντρων, με την έλλειψη φροντίδας εκ μέρους πολιτών και αρχών και την ελλιπή γνώση του μέσου Ελληνα για τα στοιχειώδη της δενδροκομίας και της γεωπονικής, η επιβίωση ενός τόσο μεγάλου δέντρου στον πυκνό αστικό ιστό αποτελεί φαινόμενο.
Σε σχέση με τη διεθνή πρακτική των τελευταίων ετών και την απελευθέρωση σκληρών επιφανειών σε μεγάλες και μικρές πόλεις της Ευρώπης προκειμένου να έρθει στο φως το χώμα και να γίνει υποδοχέας νέων φυτεύσεων, στην Αθήνα πάμε αντίθετα, με μεγάλη κάλυψη οικοπέδων και αδιαφορία για την οικολογική ισορροπία και την αστική αρμονία, παρότι η ελληνική πρωτεύουσα αντιμετωπίζει καύσωνες και προσφέρει πολύ χαμηλή ποιότητα ζωής.
Στη μνήμη φέρνω πολλά παλιά, ψηλά, αιωνόβια δέντρα της Αθήνας που χάθηκαν όχι μόνο από γήρας, ασθένεια, κατεδαφίσεις ή ρυμοτόμηση, αλλά από αδιαφορία ή ακόμη και μίσος. Πόσα δέντρα δεν κόπηκαν σε γειτονιές της Αθήνας γιατί περίοικοι απειλούσαν τις δημοτικές αρχές; Πόσα δέντρα χάθηκαν χωρίς ποτέ να καταγραφούν ως κομμάτια της ιστορίας της πόλης, όπως ήταν πεύκα, μουριές, ακακίες, αγριοπιπεριές, στη Βασιλίσσης Σοφίας, στην Πατησίων, στην Αχαρνών, σε αυλές, σε πεζοδρόμια, σε κρυμμένους κήπους; Πόσοι αιωνόβιοι φοίνικες που, σύμφωνα με τη μόδα του νεοκλασικισμού, συμπλήρωναν τα παλιά αρχοντικά δεν καρατομήθηκαν;
Ας θυμηθούμε δύο μεγάλους φίκους στην Αθήνα της εποχής μας. Ο ένας στο αδιέξοδο της οδού Βαλαωρίτου, στο κέντρο της πόλης, ένα μνημείο που αμφιβάλλω αν τελεί υπό επιστημονική παρακολούθηση. Και ο άλλος, πιο άτυχος αυτός, στην οδό Δροσοπούλου, στο κηπάριο ενός θαυμάσιου κτιρίου (γωνία με Λέλας Καραγιάννη), υπό κατάληψη εδώ και δεκαετίες, παρότι είναι κληροδότημα από το 1960 στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με σαφείς όρους. Ο ρωμαλέος φίκος καρατομήθηκε πέρυσι, και παρ’ όλα αυτά, έχει ξαναπετάξει. Θλιβερά φαινόμενα που μόνο στην Ελλάδα συναντάς…
Γι’ αυτό, η θέα του πλατάνου στο Κουκάκι προκαλεί έκπληξη, θαυμασμό και μαζί ανησυχία. Η βαθμολογία των πόλεων περιλαμβάνει πολλές παραμέτρους, που κρίνουν τον πολιτισμό της κοινωνίας πάνω από όλα.
